Кіріспе

Тар денелі реактивті ұшақ түрі = Тар денелі реактивті ұшақ ұлттық шығу тегі = АҚШ өндірушісі = Boeing Commercial Airplanes ұшақ дизайны = алғашқы ұшу = 9 ақпан 1963 жыл енгізілген = 1 ақпан 1964 жыл, Eastern Air Lines мәртебесі = жүк және бизнес-қызмет

Boeing 727 – Boeing Commercial Airplanes компаниясы жасаған және өндірген американдық тар денелі ұшақ. 1958 жылы салмақты 707 төрт моторлы ұшақ пайда болғаннан кейін, Boeing кішігірім әуежайлардан қысқа қашықтыққа ұшатын ұшақтарға деген сұранысты қанағаттандыруға тырысты. 1960 жылдың 5 желтоқсанында 727 ұшағы United Airlines және Eastern Air Lines компанияларынан 40 тапсырыспен іске қосылды. Бірінші 727-100 1962 жылдың 27 қарашасында құрастырылып, 1963 жылдың 9 ақпанында алғашқы ұшуын жасады және 1964 жылдың 1 ақпанында Eastern Air Lines компаниясымен қызметке түсті. Boeing компаниясы өндірген жалғыз үш моторлы ұшақ – 727, Pratt & Whitney JT8D аз қуатты турбовентиляторлық қозғалтқыштарымен жабдықталған. Оның артқы фюзеляжының екі жағында және S-тәрізді арна арқылы қоректенетін орталық қозғалтқышы бар. 727, ал кейінірек 737 ұшағында да қолданылған 707 ұшағымен бірдей алты орынды жоғарғы фюзеляж бөлімі мен кабинасын бөліседі. 41 метрлік 727-100 әдетте екі класс бойынша 106 жолаушыны немесе бір класс бойынша 129 жолаушыны тасымалдайды. 1965 жылы іске қосылған ұзартылған 727-200 1967 жылдың шілдесінде алғашқы ұшуын жасады және сол жылдың желтоқсан айында Northeast Airlines компаниясымен қызметке түсті. 6,10 метрге ұзартылған нұсқасы әдетте екі класс бойынша 134 жолаушыны немесе бір класс бойынша 155 жолаушыны тасымалдайды. Сондай-ақ жүк тасымалдау және "Quick Change" түрлендірілетін нұсқалары да ұсынылды. 727 ұшағы ішкі және ұшу қашықтығы шегіндегі халықаралық рейстерде пайдаланылды. Әуежайдағы шу деңгейін төмендету үшін шуды басу жүйелері орнатылды. Оның соңғы коммерциялық жолаушылар рейсі 2019 жылдың қаңтар айында жасалды. Оның ізбасары 757 және 737 ұшағының үлкен нұсқалары болды. Boeing 727 ұшағына қатысты 353 оқиға тіркелді. 1984 жылдың қыркүйегінде өндіріс тоқтатылды, барлығы 1832 данасы жасалды.

Дизайн

Ұшақтың артқы бөлігіндегі ортаңғы қозғалтқышы (қозғалтқыш 2) S пішіндес канал арқылы вертикальды қанаттың алдындағы ауа кіретін жерден ауа алады. Бұл S канал 727-100 ұшағының алғашқы рейсіндегі ұшу кезінде каналдағы ағынның бұзылуына байланысты орталық қозғалтқышта серпіліс тудырды. Бұл мәселе каналдың бірінші бұрылысының ішкі жағына бірнеше ірі вихрь генераторларын орнату арқылы шешілді. 727 ұшағы шағын әуежайлар үшін жобаланғандықтан, жердегі қызметтерге тәуелсіздік маңызды талап болды. Осының нәтижесінде 727 ұшағының ерекше ерекшелігі – фюзеляждың артқы бөлігінен ашылатын кіріктірілген баспалдақ пайда болды, ол бастапқыда ұшу кезінде де ашылу мүмкіндігіне ие болды. Жобаға қосалқы қуат блогы (APU) енгізілді, ол электрмен жабдықтау және кондиционерлеу жүйелерінің жердегі қуат көзіне тәуелсіз жұмыс істеуіне, сондай-ақ негізгі қозғалтқыштардың біреуін қосу қажеттілігін жоюға мүмкіндік берді. АПБ-ның ерекше дизайны – оның негізгі қону шасси бөліміндегі кель-балканың тірегіндегі тесікке орнатылуы. 727 өте сенімді және әмбебап ұшақ болып танылды, көптеген жаңадан құрылған әуе компанияларының парктерінің негізін құрады. 727 әлемдік әуе компаниялары арасында сәттілікке жетті, өйткені ол орташа қашықтықтағы бағыттарда ұшуға мүмкіндік беретін шағын ұшу-қону жолақтарын пайдалана алды. Бұл әуе компанияларына көп халқы бар қалалардан, бірақ кішігірім әуежайлардан бүкіл әлемдегі туристік орындарға жолаушыларды тасымалдауға мүмкіндік берді. 727 ұшағының қысқа ұшу-қону жолақтарына қону қабілетін арттырған факторлардың бірі – оның таза қанат дизайны болды. Fowler қанаттарын бүкіл қанат бойында қолдануға болады. Бұл жоғары көтергіштік құрылғыларының жиынтығы қанаттың максималды көтеру коэффициентін 3,0-ға жеткізді (қанаттың жабық жапырақтарының ауданына сәйкес). Авиакомпаниялардың ұшқыштарға арналған нұсқаулықтарында 727 ұшағында 30 градустан астам жапырақтарды пайдалануға тыйым салынды, тіпті жапырақтардың 30 градустан астам таңдауын болдырмау үшін жапырақтардың рычагына пластиналар орнатылды.

Шу

727 – ең шулы коммерциялық ұшақтардың бірі, ол 1972 жылғы АҚШ-тың шуды бақылау заңына сәйкес 2-ші санатқа жатады, бұл заң төмен шулы 3-ші санаттағы ұшақтарды кезең-кезеңімен енгізуді талап етті. 727 ұшағының JT8D реактивтік қозғалтқыштары ескі, төмен айналымды турбовентилятор технологиясын пайдаланады, ал 3-ші санаттағы ұшақтар тиімдірек және тыныш жоғары айналымды турбовентилятор дизайнын қолданады. 3-ші санаттағы талаптар ұсынылып жатқанда, Boeing инженерлері 727 ұшағына тыныш қозғалтқыштарды енгізу мүмкіндігін талдады. Олар JT8D 200 қозғалтқышын екі жақтан орналасқан тіреулерге орнатуға болатынын анықтады. JT8D 200 қозғалтқыштары бастапқы JT8D 1-ден 17-ге дейінгі нұсқаларымен салыстырғанда әлдеқайда тыныш, сонымен қатар жоғары айналым коэффициентіне байланысты отынды үнемді пайдаланады, бірақ үлкен диаметрлі қозғалтқышты (JT8D 200-дегі желдеткіш диаметрі JT8D 1-ден 17-ге қарағанда) екі қозғалтқыш орналасқан жердегі фюзеляжға орнату үшін конструкциялық өзгерістер тыйым салады. Қазіргі заңнамаға сәйкес, 727 немесе коммерциялық пайдаланудағы кез келген басқа 2-ші санаттағы шулы реактивтік ұшақ, АҚШ әуе кеңістігінде ұшуды жалғастыру үшін қозғалтқыш шуын 3-ші санат деңгейіне дейін төмендету үшін шуды басу құрылғысымен жаңартылуы керек. Бұл ережелер 1999 жылдың 31 желтоқсанынан бері күшінде. Мұндай жинақтың бірін FedEx ұсынады, және оны 60-тан астам клиент сатып алған. Valsan Partners әзірлеген, кейін Quiet Wing Corp. компаниясы сатқан қанат ұштары (winglet) жинақтары, көптеген 727 ұшақтарына төмен жылдамдықта шуды азайту және отын тұтынуды төмендету үшін орнатылды. Сонымен қатар, Raisbeck Engineering компаниясы 727 ұшақтарының 3-ші санаттағы шу талаптарына сай келуін қамтамасыз ететін жинақтарды жасады. Бұл жинақтар жеңіл және орта салмақты 727 ұшақтарының 3-ші санатқа сәйкес келуіне жай ғана қанаттың және жапсырманың (flap and slat) конфигурациясын өзгерту арқылы мүмкіндік берді. Ауыр салмақты 727 ұшақтары үшін 3-ші санаттың талаптарына сәйкес келу үшін шығарынды араластырғыштар қосылуы тиіс. 2010 жылдың 1 қыркүйегінен бастап, 727 ұшақтары (шуды басу құрылғысы бар ұшақтар да) тым шулы болғандықтан, Австралияның кейбір әуежайларында ұшуға тыйым салынды.

Пайдалану тарихы

727 ұшағы орташа қашықтықтағы ішкі рейстерден басқа, халықаралық жолаушылар авиакомпанияларында да кеңінен танымал болды. 727-ші жылдар 2000 жылға дейін паркінің негізгі бөлігін құрады; FedEx оларды 2007 жылы Boeing 757-ге ауыстыра бастады. 727 ұшақтары шағыл немесе жақсартылған ұшу-қону жолақтары бар әуежайларға қызмет көрсетуде ыңғайлы болды. Мысалы, канадалық First Air әуе компаниясы бұрын 727 100C ұшағын Нунавуттағы Resolute Bay және Arctic Bay елді мекендеріне қызмет көрсету үшін пайдаланған, олардың Resolute Bay әуежайы мен бұрынғы Nanisivik әуежайының екеуінде де шағыл ұшу-қону жолақтары бар. Жоғары орналасқан қозғалтқыштар сыртқы заттардың зақымдауының қаупін едәуір төмендетті. Әскери нұсқасы, Boeing C 22 ұшағы, Ұлттық гвардия және Ұлттық гвардия бюросы қызметкерлерді тасымалдау үшін орташа қашықтықтағы көлік ұшағы ретінде пайдаланылды. Барлығы үш C 22B қолданыста болды, барлығы Колумбия округінің Ұлттық әуе күзетінің 201-ші әуе көлігі эскадрильясына бекітілді. 21 ғасырдың басында 727 бірнеше ірі әуе компанияларында пайдаланылды. Отын бағасының өсуі, 11 қыркүйектен кейінгі экономикалық жағдайға байланысты жолаушылар санының азаюы, әуежай шуына қатысты шектеулердің күшеюі және ескі ұшақтарды күту мен ұшу инженерлерінің жалақысын төлеуге байланысты қосымша шығындарға тап болған көптеген ірі әуе компаниялары 727 ұшақтарын тоқтатты; олар екі қозғалтқышты, тыныш және отынды үнемдеуші ұшақтармен ауыстырылды. Қазіргі заманғы авиалайнерлерде экипаж екі ұшқыштан тұрады, ал 727-ге екі ұшқыш және ұшу инженері қажет болды. АҚШ-тың соңғы ірі әуе компаниясы - Delta Air Lines 2003 жылдың сәуір айында соңғы 727 ұшағын жоспарлы рейстерден шығарды. Northwest Airlines соңғы 727 ұшағын чартерлік рейстерден 2003 жылдың маусым айында шығарды. Көптеген әуе компаниялары 727 ұшақтарын 737 800 немесе Airbus A320 ұшақтарымен ауыстырды; екеуі де 727-200-ге шамамен жақын. 2013 жылы 34 әуе компаниясымен коммерциялық қызметте 109 Boeing 727 ұшағы болды; үш жылдан кейін бұл көрсеткіш 26 әуе компаниясымен қызметте 64 ұшаққа дейін төмендеді. 2016 жылдың 2 наурызында алғашқы 727 (N7001U), 1963 жылдың 9 ақпанында алғаш ұшқан, кең ауқымды қалпына келтіруден кейін мұражайға жеткізілді. 727 100 ұшағы қызмет еткен жылдары үш миллионға жуық жолаушыны тасымалдады. Бастапқыда прототип болған ол кейіннен United Airlines компаниясына сатылды, ол оны 1991 жылы Сиэтлдегі Ұшу мұражайына сыйға тартты. Мұражай ұшақты 25 жыл бойы қалпына келтірді және оны Вашингтон штатының Эвереттегі Пейн-филдтен Сиэтлдегі Боинг-филдке жеткізіп, Авиация павильонында тұрақты түрде қойды. Федералды авиациялық басқарма мұражайға 15 минуттық ұшуға арнайы рұқсат берді. Мұражайдың бұрынғы 727 223 ұшағы, құйрық нөмірі N874AA, Канзас қаласындағы Ұлттық әуе тарихы мұражайына берілді және FAA паромдық рұқсаты алынғаннан кейін жаңа орнына ұшып келуі жоспарланды. Қайта қалпына келтірудегі қаржылық қиындықтардан кейін N874AA 2021 жылы сақтау ақысын төлемегені үшін Boeing Field компаниясы басып алды, содан кейін ол бұзылып, металл терісіне дейін тартылды. Ирандық Aseman Airlines әуе компаниясы 2019 жылдың 13 қаңтарында Захедан мен Тегеран арасында соңғы жолаушылар рейсін 727 ұшағымен орындады.

Сипаттамалар

Boeing 727 сипаттамалары Нұсқасы 727-100 727-200 727-200 Advanced Ұшу экипажы Үш Екі класс орындықтары 106: 16F@38", 90Y@34" 134: 20F@38", 114Y@34" Бір класс орындықтары 125@34" 155@34" Шығу лимиті, 32° қанаттың бұрылуы MTOW 169,000 фунт (76,700 кг) 172,000 фунт (78,100 кг) 209,500 фунт (95,100 кг) OEW 87,696 фунт (39,800 кг) 97,650 фунт (44,330 кг) 100,700 фунт (45,720 кг) Жанар май сыйымдылығы 7,680 АҚШ галлоны (29,069 л) 8,090 АҚШ галлоны (30,620 л) 10,585 АҚШ галлоны (40,060 л) Қозғалтқыштар ×3 Pratt & Whitney JT8D 1/7/9 JT8D 7/9/11 JT8D 9/15/17/17R Иткізу күші ×3 Қашықтығы Деколяция 3078.48 м MMO 467–515 түйін (865–953 км/сағ; ) Биктігі