Кіріспе
Америкалық Пентикост евангелисі (1911–1970) АҚШ Пентикост евангелисі және сеніммен емдеуші Аса Алонсо Аллен (27 наурыз 1911 – 11 маусым 1970), көбінесе А. А. Аллен ретінде танымал, сеніммен емдеу және босату миссиясымен белгілі американдық евангелист болды. Бір кезде ол Гордон Линдсей құрған «Шипалау дауысы» қозғалысына қатысты. Аллен 59 жасында алкоголизмнен және бауыр жеткіліксіздігінен комада қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында және Аризона штатындағы Миракл-Вэллидегі өз миссиясының бас кеңсесінде жерленді.
the US Pentecostal evangelist and faith healer
Asa Alonso Allen (March 27, 1911 – June 11, 1970), better known as A. A. Allen, was an American Pentecostal evangelist known for his faith healing and deliverance ministry. He was, for a time, associated with the "Voice of Healing" movement founded by Gordon Lindsay. Allen died of alcoholism and liver failure in a coma at the age of 59 in San Francisco, California, and was buried at his ministry headquarters in Miracle Valley, Arizona.
Ерте өмір
А. А. Алленнің ерте өмірі көбінесе жағымсыз жағдайда өтті. Ақ және американдық индейлердің аралас нәсілінен туған отбасы өте кедей болды, әкесі алкогольге тәуелді еді. Аллен 23 жасында Миссури штатының Миллер қаласындағы «Оңға қарай» методист шіркеуінде христиан болып сенді. Кейіннен ол үйде жиналыстар өткізген пентикост уағыздаушысынан Киелі Рухпен шомылу туралы білді. Аллен уағыздауға шақырылғанын сезіп, «Құдайлар Ассамблеясына» қосылды, содан кейін 1936 жылы олардан діни қызметкерлікке бекітілім алды. Одан кейін ол Колорадодағы кішкентай шіркеуде пасторлық қызмет атқара бастады. 1947 жылы Аллен Техас штатының Корпус-Кристи қаласындағы үлкен «Құдайлар Ассамблеясы» шіркеуінің пасторы болды. Ол ұлттық теледидар арқылы қызмет көрсетуді дамытқан алғашқы министрлердің бірі болды, оның бағдарламаларында жиі «сауықтыру желісі» қызметінен үзінділер көрсетілді. Алайда, 1960 жылдардың соңында музыка Алленнің бағдарламаларында үлкен рөл атқара бастады, оны көбінесе афроамерикандық әнші және хор жетекшісі Джин Мартин орындады. 1955 жылы Аллен 8500 долларға үлкен шатыр сатып алды. Ондағы жиналыстар уағыздау, куәлік беру, музыка және науқастар үшін дұға ету сипатталады. Алленнің сауықтыру қызметіне сол кездегі басқа да діни қызметкерлер сияқты, алдын ала алынған «дуа қағаздарының» көмегімен қол жеткізілді. 1955 жылы Аллен Кноксвиллдегі даулы оқиғадан кейін мас күйде көлік жүргізу күдігімен тұтқындалды. Ол көп ұзамай «Құдайлар Ассамблеясынан» кетті. Ноксвиллдегі ағымдағы жиналыстарын тоқтатудан қашыну үшін айыппұл төлегеннен кейін, Аллен өзінің «Ғажайып қайта жаңғыру серіктестігі» арқылы қайта бекітілді. Оның серіктесі Дон Стюарт Алленнің Ноксвилльден кейін кейде мас болатынын және оның қызметкерлері оны жабатынын мәлімдеді. Аллен жандану сапарларын жалғастырды, ал 1958 жылы бұрын Коу қолданған, 22000-нан астам адам отыра алатын шатырды сатып алды. Ол кедейлікті «рух» деп атап, Құдайдың қаржылық кереметтер жасау қабілетін түсіндіріп, өркендеу ізгі хабарын таратушы евангелисттердің бірі болды. Аллен өзінің ең жақсы кезеңінде күнделікті 58 радиостанцияда және 43 теледидар станциясында пайда болды. Ол қайтыс болған кезде, Аризона штатының «Ғажайып аңғары»ндағы штаб-пәтерінің өзінің әуежайы болды. Сол кезде «А. Аллен жанданулары» баспасы жылына 60 миллионнан астам әдебиет шығарды. Алленнің қызметімен ай сайын шығарылатын «Ғажайып журнал» журналының таралымы ол қайтыс болған кезде 450 000-ды құрады. Журналға кейде сауықтыру оқиғалары туралы мәліметтер енгізілетін, бірақ оның дұрыстығына қатысты «заңды жауапкершілікті мойнына алмайтыны» туралы ескерту жазылған. Алленнің көптеген кереметтері «дәрігерлердің қарауына» ұшыраған жоқ, ал оның жандануларында кішкентай әріппен жазылған бас тартуы: «А. А. Аллен жанданулары» компаниясы мұндай хабарламалардың шынайылығы үшін ешқандай заңды жауапкершілік алмайды». Соңында көптеген евангелисттердің арқасы ауырған және сағаттап кезекте тұра алмайтын адамдарға арналған арбалары болды. Бірақ евангелист оларға жетіп, арбадан шығарғанда, көрермендер арасында олар алғаш рет жүріп бастады немесе жандануға арбамен келді деп ойлады. Аллен немесе оның қызметкерлерінің телеарнасында оның жиналыстарының нәсілдік біріктірілгендігі жиі айтылатын. Афроамерикандықтар хорда, министрлер бөлімінде және қауымда ақ адамдармен бірге отырды. Афроамерикандық музыкалық талант Алленнің теледидар бағдарламаларында жиі көрсетілді, әсіресе 1960 жылдары. Бұл нәсілдік көзқарас Алленнің «Құдай елші Пауылды қара нәсілділерге Ізгі хабарды уағыздауға шақырды ма?» атты уағыздар пластинкасында да көрініс тапты. Альбомның мұқабасында Аллен «Ешқандай күмән жоқ, ұлттық немесе халықаралық ауқымда интеграцияны Солтүстік пен Оңтүстікке үлкен қалыңдықтарға уағыздаған алғашқы евангелист» деп аталады. Бұл, мүмкін, Алленнің жеке басына сәйкес келсе де, бұл біршама асырағандық. Негізгі жанданушы Билли Грэм әрқашан дәйекті болмаса да, 1953 жылы Теннесси штатының Чаттануга қаласында өзінің көптеген жандануларын жоюды және 1954 жылы Браунның білім беру кеңесіне қарсы шешімінен кейін барлық жандануларын біріктірді. Алленнің уағыздауының тағы бір басты тақырыбы - ол өлтірілген, ресми, конфессиялық дін деп атаған нәрсеге үнемі шабуыл жасады. Бұл оның теледидардағы бірнеше хабарының және «Ғажайып аңғар» атты кітабының тақырыбы болды. Бұл тақырыпты Кларенс Г. Митчелл жазған және Алленнің қызметімен шығарылған «Аштықтан қалған қойлар және тоққан бақталар» (1963) кітабында да көрініс тапты. Аллен «конфессиялықты» күнә деп есептеді. Бұл Митчеллдің кітабының тақырыбында көрсетілген: «Жабын сызып тастайды! Конфессиялық күнәні ашыққа шығарады!» 1958 жылдың 1 қаңтарында Аризона штатының Финикс қаласында өткен жандану жиналысында жақында сенген Урбан Лейендекер Алленге жер учаскесін ұсынды. Бұл жер, кейін кеңейтілген, «Ғажайып аңғары» деп аталды. Осылайша, ол «А. Аллен жанданулары» компаниясының штаб-пәтеріне қызмет етті. Бұл жерде «Ғажайып аңғар Библия колледжі» және оның жатақханалары мен сыныптары; күмбезді шіркеу; әкімшілік ғимараттар; үлкен қойма; «Ғажайып аңғар мүлігі» деп аталатын тұрғын үйлер; баспа және полиграфиялық өндіріс орны; төрт пресстік грампластинка зауыты; және «Ғажайып аңғар серіктестігі», он мыңдай министрлер мүше болып табылатын министрлік серіктестік орналасқан. 1958-59 жылдарға арналған Федералдық сақтандыру салымдарының жинақтарын қайтару үшін үкіметтен алуға тырысты. 1967 жылы Аллен мен оның әйелі Лекси Э. (Скривен) Аллен ажырасты. Олардың төрт баласы болды. Олардың бірі, Пол Аса Аллен «Ұлылық көлеңкесінде – Аллен болып өсу» кітабының авторы.
Өлім
Аллен 1970 жылғы 11 маусымда 59 жасында Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы «Джек Тар» қонақ үйінде қайтыс болды. Ол көп ішіп алып, денсаулығы нашарлағаннан кейін көз жұмды. Стюарт ештеңе жасырмағанын, тек Алленді қорғауға тырысқанын айтады. Бірақ он екі күндік тергеу мен сараптамадан кейін, сот медициналық сарапшысы Алленнің ауыр алкоголизм салдарынан бауыр жеткіліксіздігінен қайтыс болғанын анықтады. Сарапшының мәлімдемесіне göre, Алленнің қанындағы спирт мөлшері 0,36% болған, бұл «терең комаға түсуіне жеткілікті» делінген. Стюарт Алленнің алкогольге құмарлығының себебін артрит салдарынан болатын қатал ауырсынумен байланысты депрессия деп атады. Аллен діни сенімдеріне орай дәрігерге көрінбей, Құдайдың күшімен емделуге сенгендіктен, медициналық көмекке жүгінуден бас тартқан. Аллен 1970 жылғы 15 маусымда Аризона штатының Миракл-Вэлли қаласында жерленді. Стюарт «Алленнің жандарында шатыр тіккеннен бастап, жүк көлігі жүргізуге, содан кейін уағыз айтуға дейін барлық жұмысты істеді» деді. CMHCC-нің тек сенім арқылы емдеуді қолдану доктринасы алты жасар Териал Дэвис қазасына және тағы төрт баланың өміріне қауіп тудырды. Басты ғимарат 2 миллион долларға бағаланды. Стюарт 100 000 адамдық тізіміндегілерге бірнеше рет қайырымдылыққа шақыру хаттарын жіберді, «бірақ оның миссиясы колледжбен байланысты емес және өрттен келген зиян сақтандырылған» деді. Баспасөз хабарларына göre, оның бір хатында «өрт Стюарттың миссиясын тоқтатқандай көрінеді», ал екіншісінде ғимараттың күлімен бірге 200 долларлық қайырымдылық сұрауы болған. Сонымен қатар, Стюарт шіркеуі тарапынан өрт сөндіруге қатысқан деген айып тағылды, бірақ ол оны жоққа шығарды. 1982 жылы топ коммуналдық қызметкерлермен, көршілермен және соңында құқық қорғау органдарымен бірнеше рет қақтығысқа түсті, бұл 1982 жылғы қазан айында Миракл-Вэллидегі атысқан оқиғаға әкелді. Оқиғада шіркеудің екі мүшесі қаза тауып, бірнеше шериф орынбасарлары жарақат алды. 1999 жылдың тамызында Миракл-Вэлли Библия колледжін Хартер Министриз сатып алды және мектеп Мелвин Хартердің басшылығымен жұмысын жалғастырды. Миракл-Вэлли Библия колледжі және семинариясы классикалық Пятидесятницалық теологияны оқытты. Бірақ 2009 жылдың қаңтарында Финикс қаласындағы ипотекалық фирма мүлікті тәркіледі, қазіргі уақытта онда бірнеше қираған ғимараттар бар. Бұрынғы иесі кеткенге дейін, Санкьюардың солтүстік бөлігінің шатыры алынып тасталды. 2011 жылғы 20 желтоқсанда Аризона штаты Лангевин отбасының мүлікті сатып алуын мақұлдады. Лангевиндер Миракл-Вэлли Аризона Министриз деп аталатын конфессиялық емес миссияны жүргізеді. 2014 жылы тағы бір топ мүлікті сатып алып, Библия колледжін қайта құруды жоспарлады.