Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ганадағы дін
Religion in Ghana
Ислам Ганаға келген алғашқы Ибраһим діні, бір Құдайға сенетін дін болды. Бүгінде елдегі ең көп тараған дін христиандықтан кейін екінші орында тұрады. Исламның Ганадағы тарихы 10 ғасырға дейін жетеді. Гана Статистикалық қызметінің 2021 жылғы халық санағы бойынша, Ганадағы мұсылмандардың үлесі шамамен 20% құрайды. Pew Research Center-дің толыққанды есебіне сәйкес, мұсылмандардың 51% сүннит исламын ұстанады, ал шамамен 16% Ахмадия қозғалысына жатады, 8% шамасында шиит исламын мойындайды, ал қалғандары діни ағымға жатпайтын мұсылмандар. Сүннит мұсылмандары арасында Малики мектебі ең көп таралған, бірақ 1960 жылдары Афа Аджураның реформалық қызметі Салафи қозғалысының ықпалымен Ханбали мектебінің беделін арттырды. Бұрын кең таралған суфизм жылдар өте келе әлсіреп қалды, алайда Тиджания және Кадирия тәріқалары Гананың дәстүрлі мұсылмандары арасында әлі де кездеседі. Ганадағы мұсылмандар мен христиандар арасындағы қарым-қатынас өте жақсы. Мұсылман өкілді кеңесінің басшылығымен мұсылмандарға қатысты діни, әлеуметтік және экономикалық мәселелер көбінесе келіссөздер арқылы шешіледі. Ұлттық Хаж кеңесі мұсылмандардың Меккеге қажылық сапарларын ұйымдастырумен айналысады, егер олар сапарға қаржылай мүмкіндігі болса. Гананың Ұлттық Бас имамы Ганадағы мұсылмандық мәселелер бойынша ең жоғары билікке ие. Кейбір ірі қалалар мен қалаларда, әсіресе мұсылман халқы көп аймақтарда, ислам және араб мектептері бар, онда бастауыш, негізгі орта, жоғары орта және жоғары білім беріледі.
Islam was the first Abrahamic monotheistic religion to arrive in Ghana. Today, it is the second most widely professed religion in the country behind Christianity. Its presence in Ghana dates back to the 10th century. According to the Ghana Statistical Service's Population and Housing census (2021), the percentage of Muslims in Ghana is about 20%. According to a comprehensive report by the Pew Research, 51% of Muslims are followers of Sunni Islam, while approximately 16% belong to the Ahmadiyya movement and around 8% identify with Shia Islam, while the remainder are non denominational Muslims. Among Sunni Muslims, the Maliki school of jurisprudence is the most common, though Afa Ajura's reformist activities in the 1960s saw a rise in popularity of the Hanbali school, particularly as informed by the Salafi movement. Sufism, once widespread, has waned considerably over the years; the Tijaniyyah and the Qadiriyyah Sufi orders, however, are still represented among Ghana's traditionalist Muslims. Muslims and Christians in Ghana have had excellent relations. Guided by the authority of the Muslim Representative Council, religious, social, and economic matters affecting Muslims have often been redressed through negotiations. The National Hajj Council observes the responsibility of arranging pilgrimages to Mecca for believers who can afford the journey. The National Chief Imam of Ghana is the highest authority on Muslim affairs in Ghana. Some metropolitan areas and cities, especially in areas with a significant Muslim population, have Islamic or Arabic schools offering primary, junior secondary, senior secondary and tertiary education.
Ганадағы ислам тарихы
Ислам діні Батыс Африканың Сахель аймағынан келген саудагерлер арқылы таралды. Оған дейін, Да'уах миссионерлері халықпен байланыс жасап, қазіргі Гананың ішкі аймақтарындағы Бономан мемлекеттерінің тұрғындары туралы көптеген жазбалар қалдырған. Ганаға исламның енуіне негізінен манде және хауса тілінде сөйлейтін саудагерлердің сауда әрекеттері себеп болды.
Islam was introduced by traders from the Sahel regions of West Africa. Prior to that, Da'wah workers had made contact and written extensively about the people including inhabitants of Bonoman states located in the hinterlands of contemporary Ghana. The introduction of Islam into Ghana was mainly the result of the commercial activities of Mande and Hausa Speaking traders.
Ганада исламның таралуы
Ислам діні бірнеше жолмен тарады; Манде Гананың солтүстік және солтүстік-батыс жолдары арқылы келді, ал Борно және Хауса саудагерлері солтүстік-шығыстан келді. Ислам діні Гананың оңтүстігіне "Боно және Бегхо мемлекеттерінің құлауынан" кейін сәтті енген деп саналады, және құл саудасының одан да табысты әрі бәсекелі болуы оның кеңінуіне ықпал етті.
Islam spread through several pathways; the Mande came through the north and north western corridors of Ghana while the Borno and Hausa traders came from the north east. Islam is thought to have successfully penetrated southern Ghana following the "collapse of the Bono and the Begho states, and its increase was encouraged by the fact that the slave trade became more lucrative and competitive".
Ганадағы мұсылмандардың саны
Мұсылман халқы көбінесе Гананың солтүстігінде және ел бойынша шашырап жатқан зонго қауымдастықтарында шоғырланған. Зонго қауымдастықтары – Батыс Африканың Сахель аймағынан (мандинка, сонинке, хауса, сонгәй, фулани және т.б.) келген иммигранттардың басымдығын құрайтын елді мекендер. Олар хауса тілін ортақ тіл ретінде пайдаланады. Зонго қауымдастығының мүшелері жиі, бірақ қате түрде солтүстік халқы деп есептеледі. Дегенмен, екі қауымның мәдениеті мен тілдері ерекшеленеді. Гананың ресми статистикалық қызметінің санағы бойынша, мұсылмандардың саны шамамен 20% құрайды, бірақ бұл көрсеткіш тәуелсіз ұйымдар тарапынан күмәндануда. Мұсылман ұйымдарының коалициясы 2002 жылы жарияланған соңғы сандардың "сертсіз кемшіліктерге толы болғандықтан елдің даму жоспарларын жоспарлау және болжау үшін сенімді деректер ретінде қолданыла алмайды" деп мәлімдеді. Бұл талап сол кезде, негізінен солтүстік аймақтан келген топтардың үкіметке халық санағының нәтижелерін қайта қарау туралы петициясымен бірге келді, олар кейбір этникалық топтардың халық санында жеткіліксіз көрсетілгеніне және қызмет процедураларын қоғамдық бақылауға ашу қажеттігіне алаңдады. ЦРУ статистикасы бойынша, Ганадағы мұсылмандардың үлесі 17,6% құрайды. Басқа мәліметтерде бұл көрсеткіш 25% деп көрсетілген. Гана үкіметінің ұлттық дамуға бөлген қаржысы халықтың демографиялық көрсеткіштеріне тікелей байланысты.
The Muslim population is concentrated in northern Ghana and in Zongo communities scattered across the country. Zongo communities are settlements predominated by immigrants from Sahelian areas of West Africa (Mandinka, Soninke, Hausa, Songhai, Fulani, etc.) who have adopted Hausa language as a lingua franca. Members of the Zongo community are mistakenly but commonly regarded as Northerners. However, the two communities are distinct, having different cultures and languages. The official Ghana Statistical Service census reports approximately 20% as being Muslims although that figure is being protested by independent organizations. The Coalition of Muslim Organizations maintain that the final figures released in 2002 "contained serious flaws and as a result could not be used as reliable data for planning and projecting the country’s development agenda". The call came at the same time groups mainly from the North petitioned the government to withdraw the results, expressing concern that some ethnic groups were underrepresented in the population count and that the service should open up their procedures for public scrutiny. CIA statistics put the population of Muslims in Ghana at 17.6 percent. Other accounts place the figure at 25 percent. The government of Ghana's allocation of funds for national development is heavily influenced by population demographics.
Географиялық таралуы
2017 жылғы халық санағы бойынша, Гана халқының шамамен 20 пайызын мұсылмандар құрайды. Аймақтардағы мұсылмандардың үлесі: Солтүстік – 7 479 461 (80,0%), Жоғарғы Шығыс – 1 046 545 (45,1%), Жоғарғы Батыс – 702 110 (40,1%), Ашанти – 4 780 380 (20,2%), Бронг-Ахафо – 2 310 983 (17,0%), Ұлы Аккра – 4 010 054 (15,9%), Батыс – 2 376 021 (9,4%), Орталық – 2 201 863 (8,7%), Шығыс – 2 633 154 (6,7%), Вольта – 2 118 252 (5,7%), Гана – 24 658 823 (20%).
According to the 2017 Census, Muslims constitute about 20 percent of the population of Ghana. Region Percentage Muslims Northern 7,479,461 80.0% Upper East 1,046,545 45.1% Upper West 702,110 40.1% Ashanti 4,780,380 20.2% Brong Ahafo 2,310,983 17.0% Greater Accra 4,010,054 15.9% Western 2,376,021 9.4% Central 2,201,863 8.7% Eastern 2,633,154 6.7% Volta 2,118,252 5.7% Ghana 24,658,823 20%
Солтүстік аймақта мұсылмандар көпшілікті құрайды, Жоғарғы Шығыс аймағындағы ең ірі дін және Жоғарғы Батыс аймағындағы ірі азшылық болып табылады. Гананың оңтүстік бөлігінде мұсылмандардың саны аздау.
Muslims constitute a majority in Northern Region, the biggest religion in Upper East Region and a large minority Upper West Region. There a slightly less Muslims in the southern parts of Ghana.
Ахмадия
Ахмадия мұсылман қауымы 1921 жылы ресми түрде құрылды. 1957 жылға қарай, оған шамамен 100 000 жаңа мүше келді, олардың көп бөлігі христиан дінінен келгендер еді. Ганаға алғашқы Ахмадия миссионері Маульви Абдул Рахим Найяр Солтпонд қаласындағы мұсылмандардың шақыруымен келді. Pew Research Center-дің "Дүниежүзі мұсылмандары" сауалы бойынша, Ганалық сауалнамаға қатысушылардың 16%-ы өзін Ахмадия қозғалысымен байланысты екенін көрсетті. Олар Мәлики мектебінің заңдық жүйесіне сәйкес сүннит исламын қабылдаған. 14 ғасырға қарай Гана патшалықтарында мешіттер мен сарайлар, сондай-ақ араб стиліндегі мұсылман поэзиясы болған.
The Ahmadiyya Muslim Jama'at was formally established in 1921. By 1957, it had attracted about 100,000 converts, mostly from Christian backgrounds. The first Ahmadi missionary to Ghana, Maulvi Abdul Rahim Nayyar, came upon invitation from Muslims in Saltpond. According to the Pew "The World's Muslims" survey, 16% of Ghanaian respondents indicated that they identify with the Ahmadiyya movement. who had adopted Sunni Islam, according to the Maliki rite of jurisprudence. By the 14th century, Ghanaian kingdoms featured mosques and palaces, as well as Arabic style Muslim poetry.
Шииттер
Ганада шиит исламы да бар, негізінен 1980-жылдардан бастап келген ливандық иммигранттар қауымының арасында. Гананың мұсылман халқының 8 пайызы шииттерді өздерінің діні деп санайды. Шииттер діни мектептер мен мешіттерді еркін түрде ұстап, қызмет етеді.
Shia Islam is also present in Ghana, primarily among the Lebanese immigrant community that arrived starting in the 1980s. 8% of percent of Ghana's Muslim population identify as Shi'i. Shias freely operate religious schools and mosques.