Кіріспе
Электрондық байланыстарды үшінші тараптың бақылауы – телефон қосылысын құру үшін тіреуішті түсіру әдісі. Сым арқылы тыңдау, сондай-ақ сымды тыңдау немесе телефонды тыңдау деп те аталады, бұл үшінші тараптың телефон және интернет арқылы жүзеге асырылатын сөйлесулерді, көбінесе жасырын түрде бақылауы. Сым арқылы тыңдау атауын тарихи тұрғыдан алғанда, аналогты телефон немесе телеграф желісіне қосылған электрлік қосылыстан алған. Үкіметтік органдар жүзеге асыратын заңды тыңдау заңды түрдегі ақпарат алу деп те аталады. Пассивті тыңдау трафикті бақылайды немесе жазады, ал белсенді тыңдау оны өзгертеді немесе оған әсер етеді.
the method of telephone dialing by depressing the hook switch
Wiretapping, also known as wire tapping or telephone tapping, is the monitoring of telephone and Internet based conversations by a third party, often by covert means. The wire tap received its name because, historically, the monitoring connection was an actual electrical tap on an analog telephone or telegraph line. Legal wiretapping by a government agency is also called lawful interception. Passive wiretapping monitors or records the traffic, while active wiretapping alters or otherwise affects it.
Құқықтық мәртебе
Көптеген елдерде жеке өмірдің құпиялылығын қорғау үшін заңды тыңдау қатаң түрде ресми бақыланады; бұл барлық либералды демократияларда осылай. Теория бойынша, телефон тіркеу көбінесе соттың рұқсатын қажет етеді, және де теория бойынша, әдетте қылмыстық немесе төңкершілдік әрекетті аз бұзып кірушілік әдістермен анықтау мүмкін емес екенін дәлелдеген жағдайда ғана мақұлданады. Көп жағдайда заң мен ережелер тергеліп жатқан қылмыстың белгілі бір деңгейде ауыр болуын талап етеді. Заңсыз немесе рұқсатсыз телефон тіркеу көбінесе қылмыстық құқық бұзушылық болып табылады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та, Шетелдік барлау қызметін қадағалау туралы заңға сәйкес, федералдық барлау агенттіктері телефон сөйлесуін тыңдауға АҚШ Шетелдік барлау қызметін қадағалау сотынан, құпия сот отырыстарын өткізетін соттан немесе белгілі бір жағдайларда сот шешімісіз Бас прокурордан рұқсат ала алады. АҚШ-тың көптеген штаттарында телефон арқылы сөйлесуді жазу заңдары тек бір тараптың хабардар болуын талап етеді, ал он екі штат екі тараптың да хабардар болуын талап етеді. Невада штатының заң шығарушы органы, егер әңгімеге қатысушылардың бірі келісім берсе, сөйлесуді жазуды заңды ететін заң қабылдады, бірақ Невада Жоғарғы соты екі сот шешімі арқылы заңды өзгертіп, жеке сөйлесуді жазу үшін барлық тараптың келісімін талап ететін болды. Сөйлесудің басында әңгіме жазбаға түсіріліп жатқанын хабарлау дұрыс деп саналады. Америка Құрама Штаттарының Конституциясының төртінші түзетуі жеке өмірге қатысты құқықтарды қорғайды және адамды іздеу үшін ордер талап етеді. Алайда, телефон тыңдау осы құқықтың бұзылуына байланысты дау тудырады. Кейбір адамдар телефон тыңдау адамның жеке өмірін бұзады және осылайша төртінші түзету құқығын бұзады деп санайды. Екінші жағынан, телефон тыңдауға рұқсат беретін белгілі бір ережелер мен нормалар бар. Мысалы, «Патриот» заңы, белгілі бір жағдайларда үкіметке азаматтардың телефон байланысын тыңдауға рұқсат береді. Сонымен қатар, телефон тыңдау заңдары штаттар бойынша өзгеше, сондықтан төртінші түзету бұзылған-бұзылмағанын анықтау одан да қиын.
Канада
Канада заңдарында полицияға сот рұқсатынсыз телефонды тыңдауға рұқсат етіледі, егер адам ұрлау немесе бомбалық қауіп сияқты дереу зиян келтіру қаупі болса. Олар бұл тыңдаудың кез келген адамға немесе мүлікке ауыр зиян келтіруі мүмкін заңсыз әрекеттің алдын алу үшін дереу қажет деп сенуі тиіс. Бұл өзгеріс 2013 жылдың 11 ақпанында Роб Николсон тарапынан енгізілді және C-55 заң жобасы ретінде де белгілі.
Үндістан
Үндістанда уәкілетті құқық қорғау органдарының (LEA) заңды түрде байланыс тыңдауын 1885 жылғы Үндістан телеграфы туралы заңның 5(2) бабына сәйкес, 2007 жылғы Үндістан телеграфы (өзгерістер) қағидаларының 419А ережесімен бірге оқылады. 1885 жылғы Үндістан телеграфы туралы заңның 5-бабының 2-тармағына сәйкес, кез келген хабарламаны немесе хабарламалар класын ұстап алу туралы нұсқаулар Үндістан Үкіметі Ішкі істер министрлігінің хатшысы немесе штат үкіметі болған жағдайда штат Ішкі істер департаментінің жауапты хатшысы шығарған бұйрықпен ғана беріледі. Үкімет телекоммуникациялық технологияларды заңды түрде ұстап алу және бақылау процесін автоматтандыру үшін Орталықтандырылған бақылау жүйесін (CMS) құрды. 2015 жылғы 2 желтоқсанда парламент сұрағына жауап берген Үндістан Үкіметі CMS-тің мақсаты мен құрылымы бойынша ұлттық қауіпсіздік, онлайн-жеке өмір және сөз бостандығы арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз ететінін, азаматтардың жеке өмірін қорғау үшін заңды түрде ұстап алу және бақылау 1885 жылғы Үндістан телеграфы туралы заңның 5(2) бабымен және 2007 жылғы Үндістан телеграфы (өзгерістер) қағидаларының 419А ережесімен реттелетінін мәлімдеді. Бұл реттеуде Үкіметтік деңгейде Кабинет хатшысы төрағалығымен және штат деңгейінде штат хатшысы төрағалығымен құрылған тексеру комитетінің бақылау механизмі бар. Сондай-ақ, 5(2) баб Үкіметке төтенше жағдайлар немесе қоғамдық қауіпсіздік үшін қажетті хабарламаларды ұстап алуға мүмкіндік береді.
Ресми пайдалану
Телефон компанияларын мемлекеттік бақылауға алған келісімшарттар немесе лицензиялар көбінесе компаниялардың құқық қорғау органдарына телефон сымдарын тыңдауға қол жеткізуді қамтамасыз етуін талап етеді. АҚШ-та телекоммуникация операторлары «Құқық қорғау мақсатында байланыспен қамтамасыз ету туралы заңға» (Communications Assistance for Law Enforcement Act - CALEA) сәйкес, құқық қорғау органдарына байланыстың жасырын тыңдалуына қатысуға міндетті. Телефон станциялары механикалық болған кезде, техникалық қызметкерлерге дыбыс сигналын бағыттау үшін тізбектерді қосатын тыңдау құрылғысын орнату қажет болды. Бүгінде көптеген станциялар цифрлық технологияға ауысқандықтан, тыңдауды компьютер арқылы қашықтан тапсырыс беру әлдеқайда оңай. 1995 жылы BellSouth компаниясының Advanced Technology R&D тобындағы Уэйн Хоу және Дейл Малик Advanced Intelligent Network (AIN) желісін пайдаланып, орталық станцияда сымдау технологиясын ойлап тапты және ол АҚШ патенті №5,590,171 ретінде тіркелді. Кабельді теледидар компаниялары ұсынатын телефон қызметтері де цифрлық коммутациялау технологиясын қолданады. Егер тыңдау цифрлық станцияда жүзеге асырылса, коммутациялық компьютер телефон әңгімесін бейнелейтін цифрланған биттерді екінші желіге көшіреді және желі тыңдалып жатқанын анықтау мүмкін емес. Телефон сымына орнатылған сапалы тыңдау құрылғысын анықтау қиын болуы мүмкін. Кейбір жерлерде құқық қорғау органдары ұялы телефонның ішкі микрофонына тікелей қол жеткізе алады, тіпті телефон қоңырау кезінде қолданылмаса да (егер батареясы алынбаса немесе толық қуалмаса). Көптеген адамдар телефондық сымдау деп санайтын шулар – басқа телефон желілерінен келетін сигналдардың араласуынан туындайтын құбылыс. Шақырушы мен шақырылған нөмір, қоңыраудың уақыты мен ұзақтығы туралы мәліметтер барлық қоңыраулар бойынша автоматты түрде жиналады және телефон компаниясының есеп бөлімінде кейін пайдалану үшін сақталады. Бұл деректерге қауіпсіздік қызметтері де қол жеткізе алады, көбінесе тыңдауға қарағанда заңдық шектеулер азырақ. Бұрын бұл ақпаратты қалам регистрлері және «құбыр» (trap and trace) құрылғылары деп аталатын арнайы жабдықтарды пайдаланып жинаған, және АҚШ заңнамасы оларды әлі де осылай атайды. Бүгінде нақты бір нөмірге жасалған қоңыраулардың тізімін есептік жазбаларды сұрыптап алу арқылы алуға болады. Телефон арқылы тек қоңырау туралы ақпарат жазылатын, бірақ телефон әңгімесінің мазмұны жазылмайтын тыңдау түрі – қалам регистрі тыңдауы деп аталады. Цифрлық станциялар арқылы ұсынылатын телефон қызметтерінде жиналатын ақпаратқа қолданылатын байланыс құралының түрі туралы журнал да қосылуы мүмкін (кейбір қызметтер жолақты үнемдеу үшін деректер мен дауыстық байланысты әртүрлі қарастырады).
Орналасу деректері
Ұялы телефондар бақылау тұрғысынан үлкен қауіп көзі. Ұялы телефондарға ең басты қауіп – байланыс деректерін жинау болып табылады. Бұл деректерге қоңыраудың уақыты, ұзақтығы, шалушысы және қабылдаушысы туралы ақпарат ғана емес, сонымен қатар қоңырау жасалған базалық станцияның идентификациясы да кіреді, бұл оның шамамен географиялық орналасқан жерімен тең. Бұл деректер қоңырау туралы мәліметтермен бірге сақталады және трафик талдауы үшін ең маңызды болып табылады. Телефонның орналасқан жерін одан да дәл анықтау үшін, оны қоршаған бірнеше ұяшықтардан алынған ақпаратты біріктіруге болады, себебі ұяшықтар үнемі байланысып (қозғалыстағы телефонға келесі байланысты жүзеге асыру үшін келіседі) және GSM стандартындағы жарық жылдамдығын ескере отырып, уақытты түзетуді өлшейді. Бұл қосымша дәлдік телефон компаниясынан арнайы қосылуды талап етеді, ол желінің қалыпты жұмысының бөлігі емес.
Интернет
1995 жылы Петер Гарза, Әскери-теңіз қылмыстық тергеу қызметінің арнайы агенті, АҚШ-та алғашқы сот санкциясымен интернетке тыңдау орнатты, бұл барысында Джулио Цезар "Гритон" Ардита тергелді. VoIP сияқты жаңа технологиялар пайда болған сайын, құқық қорғау органдарының коммуникацияларға қол жеткізуіне қатысты жаңа мәселелер туындайды (VoIP жазбасын қараңыз). 2004 жылы Федералды байланыс комиссиясынан (FCC) Заң күшін қолдануға көмектесу туралы заңның (CALEA) интернет-провайдерлерге қалай қатысты екенін түсіндіру сұранысы түсті. FCC, «жолақты интернетке қол жеткізу және Интернет-протокол арқылы дауыс беру (VoIP) қызметтерін ұсынатын провайдерлер Заң бойынша «телекоммуникация операторлары» ретінде реттеледі» деп мәлімдеді. Заңға бағынғандар өз желілері арқылы берілетін коммуникацияларды бақылауға немесе ұстап алуға құқық қорғау органдарына қол жеткізуді қамтамасыз етуі керек. 2009 жылдан бері FISA сотында интернет-қызметін санкциясыз бақылау үнемі қолдау тауып келеді. Интернет-инженерлік топ IETF стандарттарын жасау және сақтау процесінің бөлігі ретінде тыңдау талаптарын қарастырудан бас тартты. Әдетте, заңсыз интернет тыңдау Wi-Fi желісі арқылы, біреудің интернетіне WEP немесе WPA кілтін бұзу арқылы, Aircrack ng немесе Kismet сияқты құралдарды пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Желіге енгеннен кейін, бұзушы түрлі тактикалық әдістерге жүгінеді, мысалы, ARP-шабуыл, бұл бұзушыға Wireshark немесе Ettercap сияқты құралдардағы пакеттерді қарауға мүмкіндік береді.
Ұялы телефон
Бірінші буын ұялы телефондар (1978 жылдан 1990 жылға дейін) кез келген адамға "барлық жолақты сканерлейтін қабылдағыш" арқылы оңай бақыланатын болды, себебі жүйе қарапайым радио хабар таратушы сияқты аналогтық тарату жүйесін пайдаланды. Ал цифрлық телефондарды бақылау қиынырақ, өйткені олар цифрлық түрде кодталған және сығылған беріліс қолданады. Дегенмен, үкімет телефон компаниясының көмегімен ұялы телефондарды тыңдай алады. Сондай-ақ, тиісті техникалық жабдықтары бар ұйымдар ұялы телефон байланысын бақылап, дыбыстың мазмұнын ашуға мүмкіндік алады. "IMSI catcher" деп аталатын құрылғы ұялы телефондарға жақын орналасқанда, ұялы телефон желісінің заңды базалық станциясы болып көрінеді, осылайша телефон мен желі арасындағы байланыс адам араласатын шабуылға ұшырайды. Бұл мүмкін, өйткені ұялы телефон ұялы телефон желісіне өзін растауы тиіс, ал желі телефонға өзін растамайды. IMSI аулау құрылғысына негізделген тыңдауға қарсы қорғаныс жоқ, тек қана соңғы нүктеден нүктеге шифрлауды қолдану арқылы; осы мүмкіндікті ұсынатын өнімдер, қауіпсіз телефондар, нарықта пайда бола бастады, бірақ олар көбінесе қымбатқа соғады және бір-бірімен үйлесімсіз, бұл олардың таралуын шектейді.
Веб-қаңқалау
Кейбір веб-сайттарға кіретін пайдаланушылардың IP-адрестерін тіркеуді "веб-таппинг" деп атайды. Веб-таппинг қауіпті немесе құпиялы материалдар бар деп саналатын веб-сайттарды және оларға кіретін адамдарды бақылау үшін қолданылады. АҚШ-та "Патриот Актісі" бойынша рұқсат етілген, бірақ көптеген адамдар оны күмәнді практика деп санайды.
Телефоннан дауысты дыбыс жазу
Канадада әңгімеге қатысушы кез келген адам оны заңды түрде жазуға құқылы. Полиция әңгімені заңсыз тыңдау үшін алдын ала соттан рұқсат алуы тиіс, ол үшін бұл тыңдау қылмысқа қатысты айғақтарды ашуға бағытталған болуы керек. Мемлекеттік қызметкерлер әңгімелерді жаздыруға болады, бірақ оларды сотта дәлел ретінде пайдалану үшін рұқсат алуы шарт.
Тарих
Дауыстық байланыс технологиясының тарихы 1876 жылы Александр Грэм Беллдің телефонын ойлап табумен басталды. 1890 жылдары "құқық қорғау органдары алғашқы телефон желілерінде сымдарды тыңдауды бастады". Алыстан дауыс байланысы "көбінесе коммутациялық желілер арқылы жүзеге асырылды", онда телефон станциялары сымдарды жалғап, үздіксіз тізбек құрып, қоңырау аяқталғанда сымдарды ажыратты. Қоңырауды бағыттап беру және хабарлама қабылдау сияқты барлық басқа телефон қызметтерін адам-операторлар жүзеге асырды.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тағы көптеген штаттар телеграф байланысын тыңдауды тыйым салатын заңдар қабылдады. Телефон тыңдау 1890 жылдары басталды. Перл-Харборға шабуылдан бұрын және АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуынан кейін, АҚШ Өкілдер палатасы ұлттық қорғаныс мақсатында телефон тыңдаудың заңдылығы туралы тыңдаулар өткізді. Телефон тыңдаудың заңдылығы мен конституциялық негіздеріне қатысты маңызды заңдар мен сот шешімдері Екінші дүниежүзілік соғыстан бірнеше жыл бұрын қабылданған. Дегенмен, ұлттық дағдарыс кезінде бұл мәселе жаңа өзектілік алды. Қазіргі терроризмге қарсы соғыста ұлттық қорғаныс мақсатында телефон тыңдауға қатысты үкіметтің әрекеттері көп назар аудартып, сынап-қақтылауларға себеп болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де халық телефон тыңдаудың конституциялық және заңдылығына қатысты дау-дамайды білді. Сонымен қатар, үкіметтің заң шығару және сот органдарының телефон тыңдау туралы қабылдаған шешімдері жұртшылықты қызықтырды. 1967 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Кац пен АҚШ ісі бойынша телефон тыңдау (немесе "коммуникацияларды ұстау") үшін сот ордері қажет екенін шешті. 1968 жылы Конгресс қылмыстық тергеулер кезінде телефон тыңдау ордерлерін беруді көздейтін заң қабылдады. 1970 жылдары оптикалық талшықтар телекоммуникация саласында кеңінен қолданыла бастады. Бұл "лазерлік сәуле арқылы сигналдарды тасымалдайтын ұзын, жұқа шыны жіптер" радио байланысынан қауіпсіз және арзан болды. 1990 жылдардан бері, тұрақты байланыс пункттері арасындағы коммуникацияның көп бөлігі талшықты желілер арқылы жүзеге асырылуда. Бұл желілер сымды болғандықтан, АҚШ заңдарымен қорғалады. 1978 жылы АҚШ Сыртқы барлау қызметіне бақылау жасау туралы заңы (FISA) ұлттық қауіпсіздікке қатысты істерде телефон тыңдау ордерлерін беру үшін "жасырын федералды сотты" құрды. Бұл шешім Уотергейт ісінен кейін ашылған деректерге жауап ретінде қабылданды, оған сәйкес президенттік аппараттың ішкі және сыртқы саяси ұйымдарды бақылауға алған операциялардың тарихы анықталды. АҚШ-тағы және басқа елдердегі АҚШ телефон тыңдауларының арасындағы айырмашылық – АҚШ барлау қызметі шетелде жұмыс істегенде, АҚШ-тағыдай оңай телефон желілеріне тыңдай алмауында. Сонымен қатар, АҚШ-та телефон тыңдау тергеудің ерекше құралы саналады, ал кейбір басқа елдерде коммуникациялар жиі ұсталады. Ұлттық қауіпсіздік агенттігі (NSA) "әр жылы шетелдік коммуникацияларды ұстау үшін миллиардтаған доллар жұмсайды, бұл үшін жердегі базалар, кемелер, ұшақтар және спутниктер пайдаланылады". 2007 жылы Конгресс FISA-ны "үкіметке ордерсіз көптеген коммуникацияларды бақылауға мүмкіндік беру" үшін өзгертті. 2008 жылы президент Джордж Буш АҚШ үкіметіне келіп-кеткен интернет-трафигін бақылауды кеңейтті, ұлттық қауіпсіздік туралы директиваға қол қойды. 2008 жылы Wired және басқа да БАҚ-тар шам жағушының "Quantico Circuit" – оператордың ең құпия желісін байланыстыратын 45 мегабит/секундық DS 3 желісі туралы мәлімдеме жасады, бұл мәлімет Verizon Wireless-ке қарсы сот ісіне негіз болды. Бұл желі Verizon Wireless желісіне түскен телефон қоңырауларының басталуы мен аяқталуына қатысты барлық ақпаратқа, сондай-ақ қоңыраулардың мазмұнына тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етеді.
Before the attack on Pearl Harbor and the subsequent entry of the United States into World War II, the U. S. House of Representatives held hearings on the legality of wiretapping for national defense. Significant legislation and judicial decisions on the legality and constitutionality of wiretapping had taken place years before World War II. However, it took on new urgency at that time of national crisis. The actions of the government regarding wiretapping for the purpose of national defense in the current war on terror have drawn considerable attention and criticism. In the World War II era, the public was also aware of the controversy over the question of the constitutionality and legality of wiretapping. Furthermore, the public was concerned with the decisions that the legislative and judicial branches of the government were making regarding wiretapping. In 1967 the U. S. Supreme Court ruled that wiretapping (or “intercepting communications”) requires a warrant in Katz v. United States. In 1968 Congress passed a law that provided warrants for wiretapping in criminal investigations. In the 1970s, optical fibers become a medium for telecommunications. These fiber lines, "long, thin strands of glass that carry signals via laser light," are more secure than radio and have become very cheap. From the 1990s to the present, the majority of communications between fixed locations has been achieved by fiber. Because these fiber communications are wired, they are protected under U. S. law. In 1978 the US Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) created a "secret federal court" for issuing wiretap warrants in national security cases. This was in response to findings from the Watergate break in, which allegedly uncovered a history of presidential operations that had used surveillance on domestic and foreign political organizations. A difference between US wiretapping in the US and elsewhere is that, when operating in other countries, "American intelligence services could not place wiretaps on phone lines as easily as they could in the U. S." Also, in the US, wiretapping is regarded as an extreme investigative technique, while communications are often intercepted in some other countries. The National Security Agency (NSA) "spends billions of dollars every year intercepting foreign communications from ground bases, ships, airplanes and satellites". In 2007 Congress amended FISA to "allow the government to monitor more communications without a warrant". In 2008 President George W. Bush expanded the surveillance of internet traffic to and from the U. S. government by signing a national security directive. In 2008, Wired and other media reported a lamplighter disclosed a "Quantico Circuit", a 45 megabit/second DS 3 line linking a carrier's most sensitive network in an affidavit that was the basis for a lawsuit against Verizon Wireless. The circuit provides direct access to all content and all information concerning the origin and termination of telephone calls placed on the Verizon Wireless network as well as the actual content of calls, according to the filing.