Кіріспе
Тіркелімдерді кері ойнату арқылы жасалған арнайы эффекттер. Кері лента эффектілері – дыбысты магниттік таспаға жазып, содан кейін таспаны физикалық түрде кері қайтару арқылы жасалады. Осылайша, таспа ойнатылғанда, ондағы дыбыстар кері естіледі. Бекмаскинг – кері лента эффектісінің бір түрі.
Reverse tape effects are special effects created by recording sound onto magnetic tape and then physically reversing the tape so that when the tape is played back, the sounds recorded on it are heard in reverse. Backmasking is a type of reverse tape effect.
Тарих
1877 жылы Томас Эдисон дыбысты жазуға және қайта өндіруге мүмкіндік беретін, инесі (немесе "ұштығы") мүйіздің тар жағына орнатылған диафрагмаға бекітілген, айналмалы цилиндрде жазылатын фонографты ойлап тапты. Эмиль Берлинер 1888 жылы бүгінгі таңға дейін қолданылып келе жатқан бүйірлік кесілген дискілік фонограф жазбасын ойлап тапты. Жазылған дыбыстарды цилиндрге немесе дискіге ине орнату арқылы және оны жазу кезіндегідей айналдыру арқылы қайта жаңғыртуға болатын болса, цилиндрді немесе дискіні кері айналдыру арқылы басқа да дыбыстарды естуге болады. 1878 жылы Эдисон кері ойналғанда, "әннің көп жағдайда әлі де әуенді екенін, ал кейбір бөлімдері тәтті және жаңа болып естіледі, бірақ дұрыс өңделген әннен мүлдем өзгеше" екенін атап өтті. Кері эффектілер көбінесе жаңалық ретінде қарастырылды және 1950 жылға дейін сирек қолданылды. 1950 жылдары аудио технологиясында екі маңызды жаңалық пайда болды: табиғи және өнеркәсіптік дыбыстардың фрагменттерін біріктіре өңдеуді қамтитын, электронды музыканың авангардтық түрі – музыкант конкретінің дамуы, және студияларда магнитофондарды пайдаланудың кеңінен таралуы. Бұл екі үрдіс кері лента эффектілерін де қолдана отырып, таспаға жазылған музыкалық композицияларға әкелді. Кері лента техникасы 1960 жылдардың ортасы мен соңындағы психоделикалық музыка дәуірінде ерекше танымал болды, осы кезде музыканттар мен продюсерлер арнайы дыбыс эффекттерінің кең ауқымын пайдаланды.
Мысалдар
Кері эффектілері бар музыканың ең танымал мысалдарының бірі – Рон Грейнер құрастырған және BBC Radiophonic Workshop-тың Делия Дербишир электронды түрде жүзеге асырған Doctor Who тақырыбы (1963). Сол кезеңдегі бірнеше Beatles әндері, соның ішінде Revolver (1966) альбомынан "I'm Only Sleeping" және "Tomorrow Never Knows" тректері, электр гитаралары, ситарлар мен "құстар" дыбыстарының кері жазбаларын да қамтиды. Кері эффектілерді қолданудың тағы бір танымал мысалы – олардың 1967 жылғы "Strawberry Fields Forever" синглы. Ән куплетерінде Леннонның дауысына бірқатар жылдам "суушинг" дыбыстары қосылады; бұл шын мәнінде Ринго Старрдың барабан мен тарелканың сүйемелдеуі. Бұл үлгілер мұқият алдын ала жазылған, таспа кері бұрылып, кері соққы эффекттері музыкамен синхрондастыру үшін мұқият бас таспаға өңделген. Дәл сол уақытта Джими Хендрикс "Are You Experienced?" және "Castles Made of Sand" сияқты тректерде кері гитарамен жазба жасады, олар 1967 жылы жарық көрді. Джими Хендрикске жақын досы Стивен Стиллс эффектті Грэм Нэштің "Pre Road Downs" әнінде пайдаланды, ол Crosby, Stills & Nash тобының дебюттік альбомына енді. Кейде жазба компаниялары синглдің B жағында кері таспадағы әнді пайдаланып, тек A жағының радиода ойнатылуын қамтамасыз ететін. Мысалы, АҚШ-тың The Yellow Balloon тобының "Noolab Wolley" әні; ал "Yellow Balloon" әні 1967 жылдың көктемінде Billboard тізімінде #25 орынға жеткен күн сәулесімен шағылысқан қуанышты гармониялы поп-музыка болды. Синглдің екінші жағы таспаны кері бұрып, таңқаларлықтай тыңдауға болатын, еңкейген барабандар мен психоделикалық "лирика" жасады, бұл өте жақсы жұмыс істеді. Алдыңғы жылы Наполеон XIV (Джерри Сэмюэлс) "Aaah ah, Yawa Em Ekat Ot Gnimoc Er’yeht" әнін орындады. "They’re Coming To Take Me Away, Ha Haaa!" әнінде Сэмюэлс 1960 жылдардың ең ерекше хиттерінің бірін жасады, ол 1966 жылдың жазында Cashbox тізімінде #1, Billboard тізімінде #3, Ұлыбританияда #4, ал Канадада #2 орынға ие болды. Кері нұсқасы екінші жағында жақсы танылды, өйткені A жағындағы әскери барабандар көбінесе өзгеріссіз қалды, ал әндер тек сәл бұрмаланды. Кері лента эффекттерін пайдаланудың мысалы – британдық прогрессивті рок тобы Yes-тің "Roundabout" (1972) әні. Ән біртіндеп күшейе бастап, кенеттен аяқталады, содан кейін гитарашы Стив Хоу орындаған гитаралық музыкаға ауысады. "Күшейіп келу" дыбысы – бұл кішігірім аккорд (клавишник Рик Уэйкмен рояльде орындаған), ол дыбысталып, үндеуге дейін әлсірейді. Бұл фортепиано аккордының таспасын продюсер Эдди Оффорд кері бұрып, трекке мұқият өңдеді. Пианиноның әлсіреп бара жатқан дыбысы кері бұрылып, біртіндеп күшейеді, содан кейін Хоудың гитаралық кіріспесінің алғашқы ноталарына тікелей өтеді. Бұл ерекше эффект кіріспеде және оның қайталануында бірнеше рет естіледі.