Кіріспе

Оңтүстік Африка футболшысы

Альберт Луис Йоханнессон (13 наурыз 1940 – 28 қыркүйек 1995) – Оңтүстік Африканың кәсіби футболшысы. Ол Англияның жоғары лигасында ойнаған алғашқы танымал қара терілі футболшылардың бірі болды, ұлттығына қарамастан. 1965 жылы «Лидс Юнайтед» сапында ФА кубогының финалында ойнаған Африка тегіндегі алғашқы адам ретінде танылады.

Мансап

Жоханнессон – шебер және жылдам сол қанат шегіншісі, оны оңтүстік африкалық мектеп мұғалімі Лидс Юнайтед клубына ұсынған. Ол 1961 жылдың сәуір айында клубқа қосылып, тоғыз жыл бойы өз ойынымен тыңғылықты жұмыс істеді. 1963–64 маусымда ол өзін 13 лигалық гол соққан қуатты шабуылшы ретінде бекітті, бұл Лидстің Екінші дивизионнан жоғары көтерілуіне көмектесті. 1965 жылы Йоханнессон Уэмбли стадионында өткен Футбол қауымдастығы кубогының (Ф.А. Кубогы) финалында Лидс командасының құрамында өнер көрсетті. Лидс Ливерпульге жеңіліп, Йоханнессон өзінің ең жақсы ойынын таныта алмаса да, әлемдік атақты футбол жарысының финалында өнер көрсеткен алғашқы қара терілі адам болып тарихқа іріккен. Келесі маусымдарда жарақаттардың көп болуы және Эдди Грейдің қабілеттерінің артуы Йоханнессонды резервке жіберді. 1960-шы жылдардағы Лидс жанкүйерлері оны Элланд Роудты өз ерекше, табиғи қабілетімен жарқыратқаны үшін құрметпен еске алады. Альберттің туысы Карл Йоханнессон – Лидстің супер қауырсын салмақтағы бұрынғы боксшысы. 2019 жылдың қаңтар айында Лидс Юнайтед және Лидс азаматтық қоры Йоханнессонның футболға және Лидс қаласына қосқан үлесін еске алу үшін көк тақтайды ашты. Салтанатты шараға Йоханнессонның отбасы және Лидс Юнайтед футболшысының бұрынғы ойыншысы Брайан Дийн қатысты. 2020 жылдың соңында Йоханнессонның суреті Лидстегі ғимараттың қабырғасына орнатылды, онда ол Калвин Филлипс пен Лукас Радебемен бірге бейнеленген.

Иоганнессонның танымал мәдениетте

Бүгінде Йоханнессон көптеген адамдар тарапынан Англия Премьер-лигасының қатарын толтырған, әсіресе Оңтүстік Африка тамырлары бар қара нәсілді футболшыларға жол ашқан деп құрметпен еске алынады. Ол сонымен қатар, оның тарапынан келген нәсілдік кемсітушілікке, трибуналардан оған лақтырылған маймылдың дыбырлары мен банандарға қарамастан, батыл тұрған ердің символы ретінде қарастырылады. Футбол жұлдызы Джордж Бесттің оның замандастығында айтқан сөзінде: "Альберт алаңға шығу үшін өте батыл адам еді, солай емес пе? Ол шығып, соны істеді. Оның өте көп дағдысы болды. Жақсы адам да еді – менің ойымша, бұл ең маңыздысы, солай емес пе? Бәрінен де маңызды." Йоханнессон Кестер Аспденнің "Дэвид Олуваленің қуғындалуы" атты кітабының бірнеше тарауында, 1950-1960 жылдары Лидсте 20 жыл өмір сүрген нигериялық иммигрант Дэвид Олувале туралы айтылады. Лидс Юнайтедтің кітапханашысы Сэм Гиббард былай деп жазады: "Аспден бірнеше тарауда Альберт Йоханнессонның және Лидс Юнайтед сапындағы тәжірибесін егжей-тегжейлі сипаттап, 1960 жылдардың басында Лидсте тұратын бар болғаны 450 қара нәсілді адамның арасындағы екі адамның ұқсастықтарын көрсетеді. Бастапқыда олардың өмірі мүлдем әртүрлі болды, бірақ екеуінің де өмірі трагикалық және қажетсіз жағдайда ерте аяқталды." Йоханнессон қазіргі уақытта "Африкадан тыс" кампаниясының аясында, Ұлыбритания Мұра лотереясынан қаржыландырылған, мультимедиалық жоба және Африкадан шыққан футболшылардың Ұлыбританиядағы кәсіби футболды өзгертуге қосқан үлесіне бағытталған, гастрольдік көрмеде таныстырылуда. 2010 жылы Йоханнессон Оңтүстік Африкада өткен ФИФА Әлем чемпионатының мерекесінің аясында Ұлыбританиядағы Оңтүстік Африка футболшыларының тарихын зерттейтін көрмеге қатысты. Көрмені Шеффилдтегі "Football Unites, Racism Divides" ұйымы ұйымдастырды, ал оны Кейптаундағы тарихи District Six мұражайы қабылдады. 2015 жылы FURD және District Six мұражайы, сондай-ақ Кейптауннан Арчи Бирч суретшісі Альберттің шабыттандыратын, бірақ өкінішке орай, қайғылы тарихын комикс түрінде баяндау үшін бірікті. Комикске "Альберт Йоханнессон: Бірінші қара жұлдыз" деп ат қойылды.