Кіріспе

Африкалық-американдық актер және белсенді (1860–1941)

Генриетта Винтон Дэвис (25 тамыз 1860 – 23 қараша 1941) – шешен, драматург және мінезді сомдаушы. "Драмалық сахнадағы тоғызыншы ғасырдың барлық афроамерикандық актерлерінің ең көрнекті актрисасы" атанған Дэвисті Маркус Гарви "қазіргі заманғы негр халқының ең ұлы әйелі" деп жариялаған. Дэвис Универсалды негрлерді жақсарту қауымдастығының (UNIA) негізін қалаушы Маркус Гарвимен түрлі қызметтерде жұмыс істеді. 1919 жылы құрылғаннан бастап 1930 жылдардың ортасында тарағанға дейін ол UNIA-да маңызды басшылық қызметтер атқарды. 1920 жылы өткен алғашқы халықаралық UNIA конгресінде ол Халықаралық ұйымдастырушы болып сайланды. 1927 жылы Гарви Ямайкаға жер аударылғаннан кейін Дэвис сайланды және 1934 жылдан 1940 жылға дейін UNIA, Inc. бас президенті қызметін атқарды.

Өмірбаян

Генриетта Винтон Дэвис Балтимор қаласында Мэри Энн Джонсон мен оның күйеуі, музыкант Мэнсфилд Винтон Дэвис отбасында туған.

Ата-аналар

Оның әкесі туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Алты ай ішінде анасы Балтимордың ықпалды азаматы Джордж А. Хакеттке, Бетел Африка методистік епископ шіркеуінің мүшесіне қайта үйленді. Ол 1859 жылғы Джейкобс заң жобасын жеңу үшін күш салды, бұл заң еркін африкалық американдықтардың балаларын құлдыққа салу және олардың ата-аналарын Мэриленд штатынан депортациялау мақсатында жасалған еді. Хакет 1870 жылдың сәуір айында қысқа аурудан кейін қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Мэри Энн Хакет қызы Генриеттамен бірге Вашингтон қаласына көшіп кетті.

Білім деңгейі

Генриетта мемлекеттік мектептерде оқыды.

Оқыту

Он бес жасында қажетті емтиханды тапсырып, Мэриленд штатының мемлекеттік мектептерінде мұғалім болып жұмыс істеуге бекітілді. Мэрилендте біраз уақыт оқытқаннан кейін Дэвис Луизианаға оқуға барып, сабақ берді. Кейін ол ауырып қалған анасына күтім көрсету үшін Мэрилендке қайта оралды. Оның Білім беру басқармасының сертификаты болған.

Әкімшілік жұмыс

1878 жылы, әлі он тоғыз жасқа толмаған кезінде, ол Вашингтон қаласындағы Мүлік тіркеу кеңсесінде жұмысқа тұрған алғашқы афроамерикалық әйел болды; ол Джордж А. Шериданның жетекшілігімен көшірмеші болып жұмыс істеді. 1881 жылы танымал азаттық күрескері, азаматтық құқықтар белсендісі және Дэвис отбасының досы Фредерик Дуглас Мүлік тіркеушісі болып тағайындалды.

Драма және қойылымдар

1880-ші жылдардың басында Дэвис Вашингтон қаласындағы Маргарита Сакстонның жетекшілігімен сөйлеу және драмалық өнер сабақтарын бастады. 1883 жылдың 25 сәуірінде Фредерик Дуглас оны таныстырды. Ол Нью-Лондон (Коннектикут штаты), Нью-Йорк штаты, Бостон (Массачусетс штаты) және "Шығыс және Орта Штаттардың оннан астам ірі қалаларында" өнер көрсетті. 1883 жылдың жазында Дэвис (Джеймс Монро Троттер мен Уильям Х. Дюпридің басқаруымен) Бостон, Вустер және Нью-Бедфорд (Массачусетс штаты), Провиденс және Ньюпорт (Род-Айленд штаты), Хартфорд және Нью-Хейвен (Коннектикут штаты), сондай-ақ Нью-Йорк және Албани қалаларында гастрольдік сапармен болды. Осы кезеңде ол Нью-Йорк профессоры Эдвин Лоуренс пен Бостондық Рейчел Ноаның басшылығымен өнер шеберлігін жетілдіре берді. Ол сонымен қатар Бостон ораторлық мектебінде оқыды. Оның қойылымдарына түрлі туындылар кірді: Пол Лоренс Данбардың негр диалектілерінен бастап "Ромео мен Джульетта", "Қалай қаласаң да" пьесалары, "Шотландияның Мэри патшайымы", "Клеопатраның өлім алдындағы сөзі", Фридрих Шиллердің "Шаяны" және Марк Твеннің "Том Сойердің қоршауын қалай ақтарғаны" кірді. Ол Ира Олдриджден кейін Шекспирді сәтті орындаған алғашқы афроамерикандық актриса болып есептеледі. 1884 жылдың 17 қаңтарында ол Огайо штатының Цинциннати қаласындағы Мелодеон залында көп көрерменнің алдында өнер көрсетті. 1884 жылдан 1886 жылға дейін ол Нью-Йоркте Джон А. Арно труппасымен бірге түрлі шекспирлік және классикалық трагедиялық рөлдерде ойнады. 1893 жылы Дэвис Чикагода өз компаниясын құрды, Кариб теңізіне сапар шекті және танымал журналист және болашақ Гарвеист Джон Эдвард Брюспен бірлесіп "Біздің ескі Кентукки үйі" атты туындыны жазды. Өмірі бойында Дэвис төрт толық көлемді қойылымда ғана өнер көрсетті: "Деймон мен Пифий" (1884), "Дессалиндер" (1893), "Біздің ескі Кентукки үйі" (1898) және "Анри Кристоф" (1912).

Саяси белсенділік

Дэвис популистік партияны қолдаушы болды. Кейін социалистік партияны қолдады.

1919-1920: Ұйымның құрылуы

Кариб бассейнінде саяхаттап жүргенде, Дэвис Америка Құрама Штаттарына көшіп келген ямайкалық Маркус Гарвидің қызметі туралы білді. 1919 жылғы 15 маусымда ол Нью-Йорк қаласындағы Гарлемдегі Палас Казинода өткен UNIA жиынында сөз сөйлеген қонақтардың бірі болды. Ол Пол Лоренс Данбардың «Жарқыраған көзді шағын қоңыр нәресте» әнін орындады. Өзінің таныстырылымының аясында ол ең алғашқы өндірілген афроамерикалық қуыршақты ұстады. Оның реквизиті осы шараға арнап Берри & Росс компаниясымен берілген болатын. Ол Гарвимен және UNIA ACL-мен жұмыс істеу үшін мансабынан бас тарды, 1920 жылы UNIA-ның алғашқы Халықаралық ұйымдастырушысы болып сайланды. Ол сондай-ақ Black Star Line компаниясының екінші вице-президенті қызметін атқарды. 1920 жылдың тамызында өткен UNIA ACL съезінде ол «Әлемдегі қара нәсілділердің құқықтары туралы декларацияға» қол қойғандардың қатарында болды. Бұл құжаттағы 54 декларацияның ішінде қызыл, қара және жасыл түстер африкалық нәсілдің символдық түстері болуы керек және «неггер» терминін пайдалану тоқтатылуы керек деген қаулылар бар. Ол «негро» сөзін үлкен «Н» әрпімен жазуды талап етті. Сол съезде UNIA-ның Жоғарғы Потентаты оған «Нілдің Ұлы орденінің леди-командирі» атағын берді.

1921-1934: атқарушы басшылықтың кеңейуі

1921 жылы Дэвис UNIA ACL-дің төртінші президент ассистенті лауазымына көтерілді. Ол Кубада, Гваделупада, Сент-Томас, Виргин аралдарында; Порт-о-Принс, Гаитиде; Тринидад және Тобагода және Ямайкада UNIA ACL бөлімдерін құрды. 1923 жылғы маусымда Гарви UNIA-ның Нью-Йорк штаб-пәтеріндегі наразылықты басу мақсатымен оны қызметтен шеттетуге тырысты, бірақ ол 1924 жылғы тамыздағы конвенцияда қайта сайланды. 1924 жылғы 25 тамызда Дэвис UNIA-ның төртінші президент ассистенті ретінде жылдық конвенцияға төрағалық етті. Желтоқсан айында ол Либерияға, Батыс Африкаға, UNIA делегациясының құрамындағы жалғыз әйел мүше ретінде барды, делегация Либерияда UNIA ACL колониясын құруға рұхсат алуды көздеді. Сол жылы ол АҚШ президенті Кальвин Кулиджге Гарвидің пошта алаяқтығы бойынша айыпталуынан ақталғаны туралы петицияларды тапсырған комиссияның мүшесі болды. 1925 жылы ол Кариб аймағы бойынша сапар ұйымдастырды, ал Maymie de Mena аудармашы болып онымен бірге жүрді. 1929 жылы UNIA халықаралық конвенциясында Гарви Ямайкаға депортацияланғаннан кейін Дэвис UNIA Бас хатшысы болып сайланды. 1932 жылы ол Гарвимен келіспей, қарсылас UNIA, Inc. ұйымының бірінші вице-президенті болды. 1934 жылғы конвенцияда ол қарсылас ұйымның президенті болып сайланды. Ол бұл лауазымда 1940 жылға дейін қызмет етті.

Өлім және жерлеу

1941 жылғы 23 қарашада Дэвис Вашингтондағы Сент-Елизавета ауруханасында 81 жасында қайтыс болды. Ол бастапқыда Вашингтондағы Колумбиялық Ылғал зиратында жерленген.