Кьетил Андре Аамодт: Норвегияның шаңғы спортының жұлдызы

Кіріспе

Норвегиялық тау шаңғысымен сырғанаушы және тележүргізуші Кьетил Андре Амодт (2 қыркүйек 1971 жылы туған) – Норвегияның бұрынғы тау шаңғысымен сырғанаушысы, Олимпиада ойындарының, Әлем чемпионаттарының және Әлем кубогының чемпионы. Ол Норвегияның ең табысты тау шаңғысымен сырғанаушыларының бірі.

Өмірбаян

Ослода туған Амодт – 8 Олимпиада медаліне ие болған жалғыз тау шаңғышысы, сондай-ақ 5 Әлем чемпионатының алтын медалін және 21 жеке Әлем кубогының жеңімпазы. «Жан-жақты тау шаңғышы» деп сипатталатын Амодт Әлем кубогы мен Әлем чемпионаттарының барлық тау шаңғысы түрлеріне қатысып, Әлем кубогының барлық бес түрінде жеңіске жеткен бес тау шаңғышының бірі. Амодттың барлық мансабындағы Әлем чемпионаттары мен Олимпиадалардағы жиынтық 20 медалі – бұл рекордтық көрсеткіш. Ол Олимпиада алтын медалін жеңген екінші жас тау шаңғышысы (1992 жылы 20 жасында; Тони Сайлер 1956 жылы екі айға кіші болған). 2014 жылға дейін ол Олимпиада алтын медалін жеңген ең үлкен тау шаңғышысы болды. Шамамен алты жыл бойы Амодт 1989 жылдан 2006 жылға дейін жинаған 13 252 ұпаймен марафондық Әлем кубогының жалпы рейтингінде көш бастады – 2012 жылдың 14 наурызына дейін, Австриялық Бенджамин Райх 2012 жылғы Әлем кубогы финалында Шладмингте өткен төмен түсуде бесінші орын алып, 1998 жылдан бастап жинаған 13 281 ұпаймен оны басып өтті. Тағы бір рекордтық көрсеткіші – оның 231 Әлем кубогының үздік ондығына кірген нәтижесі, бұл Бенджамин Райхтің көрсеткішінен 9-ға артық. 2006 жылғы Олимпиадада супер-G жарысын жеңіп, Амодт Олимпиадада төрт алтын медаль жеңген алғашқы тау шаңғышысы болды. (Тони Сайлер мен Жан-Клод Килли бір Олимпиадада тау шаңғысының үш түрінде де жеңіске жеткен, ал Альберто Томба екі Олимпиадада үш алтын медаль жеңіп алған). Амодттың 19 Олимпиада және Әлем чемпионаттарының медальдары ұрланды. Медальдарды 2003 жылдың тамыз айында оның әкесінің үйіндегі сейфті бұзып кірген қарақшылар ұрлаған. Бес дүркін әлем чемпионы және төрт Олимпиада алтын медалінің иегері кейіннен оларды анонимді көмекші интернет арқылы тапқанын мәлімдеді. Амодт 2007 жылдың 6 қаңтарында тікелей эфирде, жүздеген әріптес-спортшылардың қатысуымен Норвегияның Спорттық галасында (Idrettsgallaen) мансабын аяқтағанын жариялады, онда ол 2006 жылдың үздік спортшысы деп танылды. Қазір Амодт Норвегияның Гаустаблик қаласында тау шаңғысы жарысы лагерін басқарады және қоғамдық сөздер айтады.

Born in Oslo, Aamodt is the only alpine skier to win 8 Olympic medals, and has won 5 World Championship gold medals as well as 21 individual World Cup events. Described as an all round alpine skier, Aamodt participated in all alpine skiing disciplines in the World Cup and World Championships, and is one of only five male alpine skiers to have won a World Cup race in all five disciplines. Aamodt's combined career total of twenty World Championship and Olympic medals is an all time best. He is the second youngest male alpine skier to win an Olympic gold medal (age 20 in 1992; Toni Sailer was two months younger in 1956). Until 2014, he was also the oldest alpine skier to win an Olympic gold medal. For almost six years, Aamodt led the all time Marathon World Cup ranking, with a total of 13,252 points earned from 1989 to 2006 – until 14 March 2012, when Austrian Benjamin Raich overtook him with a fifth place in the downhill at the 2012 World Cup final in Schladming to total 13,281 points, earned from 1998. Another all time best is his 231 World Cup top ten results, 9 ahead of Benjamin Raich. By winning the super G race at the 2006 Olympics, Aamodt became the first male alpine skier to win four gold medals in the Olympics. (Toni Sailer and Jean Claude Killy both swept the three alpine events at a single Olympics, and Alberto Tomba won three gold medals over two Olympics.) Aamodt had 19 Olympic and World Championship medals stolen from him. The medals were taken in August 2003 by burglars who broke into a safe in his father's home. The five time world champion and winner of four Olympic gold medals later revealed they were recovered by an anonymous helper over the internet. Aamodt announced the conclusion of his career on live television on 6 January 2007, with hundreds of fellow athletes in attendance, at the Norwegian Sports Gala (Idrettsgallaen) where he had been selected as awardee of the year for 2006. Aamodt now runs a ski race camp in Gaustablikk, Norway, and does public speaking.

Мұра

2015 жылдың ақпан айында Амодт (және Лассе Кьюс) Вейл Долинасы қорының «Құрметті аңыздар» сыйлығының иегерлері болып таңдалды және Халықаралық шаңғы спортының Даңқ залына енгізілді.