Кіріспе

1952 жылғы қысқы Олимпиада, ресми түрде VI қысқы Олимпиада ойындары (De 6. olympiske vinterleker;) және көбінесе Осло 1952 деп аталады, 1952 жылдың 14-25 ақпанында Норвегияның астанасы Ослода өткен көп түрлі спорттық шара. Ослода қысқы Олимпиада ойындарын өткізу туралы талқылаулар 1935 жылы басталды; қала 1948 жылғы қысқы Олимпиаданы қабылдауға ниеттенді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс осы мүмкіндікті жойды. Оның орнына Осло Италиядағы Кортина д’Ампеццо және АҚШ-тағы Лейк Плэсид сынды қарсыластарды жеңіп, 1952 жылғы ойындарды өткізу құқығын алды. Олимпиаданың барлық нысандары Ослоның қалалық аймағында орналасқан, тек альпілік шаңғы жарыстары астанадан алыс, Норефьеллде өткізілді. Пресса мен қонақтар үшін жаңа қонақ үй, ал спортшылар мен жаттықтырушыларды орналастыру үшін үш жатақхана салынды, осылайша алғашқы заманауи спортшылар кенті құрылды. Осло ойындарды өткізудің қаржылық жауапкершілігін мойнына алды, бірақ олардың нәтижесінде түскен табыспен өтеді деп күтті. 1952 жылғы қысқы Олимпиада Солтүстік Еуропада өткен екі Олимпиаданың біріншісі болды, одан кейін Финляндияның Хельсинки қаласында өткен 1952 жылғы жазғы Олимпиада өтті. 1952 жылғы қысқы ойындарға 30 елден 694 спортшы қатысты, олар төрт спорт түрінен 22 жарысқа қатысты. Жапония мен Германия Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1948 жылғы ойындарға қатыса алмағаннан кейін қысқы Олимпиадаға қайта оралды. Германияға тек Батыс Германия спортшылары қатысты, себебі Шығыс Германия біртұтас команда ретінде бәсекелесуден бас тартты. Португалия мен Жаңа Зеландия қысқы Олимпиадада тұңғыш рет өнер көрсетті, ал әйелдерге алғаш рет шаңғы жарысына қатысуға рұқсат берілді. Норвегиялық жүк көлігінің жүргізушісі Хьялмар Андерсен төрт жүлделі орынның үшеуінде жеңіске жетіп, 1952 жылғы қысқы Олимпиаданың ең табысты спортшысы атанды. Германия бобслейде бұрынғы жетістіктерін қайта жаңғыртты, төрт және екі адамдық жарыстарда жеңіске жетті. Америкалық Дик Баттон халықаралық жарыста алғаш рет үш айналым жасап, ерлер арасындағы мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпионы атағын екінші рет жеңіп алды. Скандинавиялық банди спорты көрсету мақсатында ұсынылды, бірақ турнирге тек үш скандинавиялық ел қатысты. Норвегия 16 медальмен, оның ішінде жеті алтын медальмен жалпы медаль есебінде көш бастады. Ойындар келесі қысқы Олимпиада қабылдаушы қаласына табыс етілетін тудың табысталуымен аяқталды. Бұл ту, «Осло туы» деп белгілі болды, келесі қысқы ойындар кезінде қабылдаушы қалада көрсетілді.

Ұйым

1952 жылғы Ойындарды ұйымдастыру үшін арнайы комитет тағайындалды, оған төрт норвегиялық спорт шенеунігі және Осло қалалық әкімдігінің төрт өкілі, соның ішінде қала әкімі Бринюльф Булл кірді. Осло қаласы Ойындарды толығымен қаржыландырды, осы арқылы туындаған барлық кірісті өзінде қалдыруға келісті. Атлеттер мен жаттықтырушылардың көптеп келуіне байланысты, бәйгеге қатысушылар мен қолдаушы персоналға арналған жатақтар жобаланып, салынды, соның нәтижесінде үш жаңа нысан (кейінгі Ойындардағы спортшылар ауылдарының алға басушысы) бой көтерді. Осло қаласы Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) делегаттары, қаладан келген қонақтарды және Ойындардың коммуникациялық орталығы ретінде пайдалану үшін "Викинг" атты жаңа қонақ үйдің құрылысына қаржы бөлді. Қысқы Ойындарда алғаш рет жабық мұз хоккей аренасы салынды, онда сегіз команда қатысқан турнир өтті.

Саясат

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегияны Германия басып алғаннан кейін, немістерге қарсы сезім 1952 жылғы Олимпиадаға дайындыққа әсер ете бастады. Германияның Ойындарға қатысуына рұқсат беру мәселесі талқыланды. Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) Батыс Германияның Олимпиада комитетін мойындағаннан кейін, Батыс Германия 1952 жылғы Қысқы Олимпиадаға ресми түрде шақырылды. Шығыс Германияны Батыс Германиямен біріктірілген команда ретінде қатысуға шақырды, бірақ олар бас тартты. Бастапқыда Норвегия неміс спортшыларын және нацистерге қолдау көрсеткендерді қабылдауға ықылымсыз болды. Мысалы, норвегиялық конькиші Финн Ходтқа соғыс кезінде нацистермен ынтымақтасқандығы үшін Норвегияның коньки командасына қатысуға рұқсат берілмеді. Ақырында, алаңдаушылыққа қарамастан, Норвегия Германия мен Жапония спортшыларына қатысуға рұқсат берді. Осының нәтижесінде барлық ұлттық тулар жартылай түсірілді, ал ханшайым Рагнхильд, Лондон қаласындағы мемлекеттік жерлеу рәсіміне қатысып жатқан әкесі, король Хакон VII орнына Ойындарды ашты. Бұл Олимпиада ойындарын әйел адамның ресми түрде ашқан алғашқы жағдайы болды. Ұлыбритания, Австралия, Канада және Жаңа Зеландия командалары монархтарын құрметтеп, ашылу салтанатында қара ленталар тақты. Ұлттар шеруінен кейін Олимпиада оты жақылды. Бобслей және тау шаңғысы жарыстары ашылу салтанатынан бір күн бұрын өтті. Бұл жарыстарға қатысушылар Ослодағы мерекелік шараларға қатыса алмады, сондықтан бобслей жарыстары өткен Frognerseteren және тау шаңғысы жарыстары өткен Norefjell жерлерінде қарапайым ашылу рәсімдері ұйымдастырылды.

Бобслей

Олимпиададан 16 жылдық үзілістен кейін Германия бобслей жарысына қайта оралып, екі және төрт адамдық командалық жарыстарда жеңіске жетті. Екі бобслей жарысының нәтижесі де бірдей болды, АҚШ күміс жүлде алды, Швейцария қола жүлдеге ие болды. Бобслейшілердің салмағына ешқандай шектеу қойылмады, жеңімпаз неміс төрт адамдық командасының әрбір мүшесінің орташа салмағы - , бұл 1952 жылғы Олимпиаданың ауыр салмақ дәрежесіндегі бокс чемпионынан көп болды.

Жылдамдықпен сырғанау

Жылдам сырғанаудың барлық жарыстары Бислетт стадионында өтті. Американдық Кен Генри мен Дон Макдермот 500 метрлік жарыста бірінші және екінші орынды иеленді, бірақ норвегиялық жүк көлігі жүргізушісі Хьялмар Андерсен 1500, 5000 және 10000 метрлік жарыстарда жеңіске жетіп, жергілікті көрермендерді қуантты; оның жеңісінің айырмасы Олимпиада тарихындағы ең үлкені болды. 1952 жылғы Олимпиада ойындарында алып слалом тұңғыш рет көрсетілді. Австриялық шаңғышылар жарыста үстемдік құрып, 18 медальдің 7-сін жеңіп алды, соның ішінде Отмар Шнайдер ерлер слаломы мен таудан сырғанаудан алтын және күміс жүлделерді жеңіп алды. Норвегиялық Стейн Эриксен ерлер арасында алып слаломнан алтын, слаломнан күміс жүлдеге ие болды. Америкалық шаңғышы Андреа Мид Лоуренс екі алтын медальді жеңіп алған жалғыз спортшы болды, ол алып слалом мен слаломда жеңіске жетті. Ол Альпілік шаңғы спортында екі алтын медаль жеңіп алған АҚШ-тың алғашқы шаңғышысы атанды.

Тіпті жаяу жүзу

Барлық кросс жарыстары Холменколлбаккендегі шаңғыдан секіру төбесінің жанында өтті. 1948 жылы болғандай, ерлер арасында үш жарыс өтті: 18 шақырым, 50 шақырым және эстафета. Олимпиада бағдарламасына әйелдер үшін 10 шақырымдық жарыс алғаш рет қосылды. Барлық кросс жарыстарының медальдарын скандинавиялық елдер жеңіп алды, ал фин шаңғышылары мүмкін болған он екі медальдің сегізін жеңіп алды.

Солтүстік біріктірілген

Скандинавиялық үйлесімді жарыс шаңғымен жүгіру және шаңғымен секіру алаңдарында өтті. Алғаш рет шаңғымен секіру бөлігі бірінші болып өтті, бәсекелестер Holmenkollbakken-нен үш секіру жасады. 18 шақырымдық шаңғымен жүгіру жарысы келесі күні өтті. Жеңімпазды анықтау үшін ең жақсы екі нәтиже есептелді, сондай-ақ шаңғымен жүгіру жарысының нәтижелері де ескерілді. Норвегиялық Саймон Слатвик алтын, ал Сверре Стенерсен қола жүлдегер атанды. Стенерсен 1956 жылғы Олимпиада ойындарында да осы жарыста алтын медальді жеңіп алды. Финляндиялық Хейки Хасу күміс медальді иеленді, норвегиялықтардың барлық медальдарды алуына бөгет қойды. 1952 жылы 24 ақпанда ерлер арасында тек бір жарыс – қалыпты төбеден шаңғымен секіру өтті. Патша, ханзада Харальд және ханшайым Рагнхильд қатысты. Норвегиялық спортшылар 1924 жылдан 1952 жылға дейінгі барлық қысқы Олимпиада ойындарында шаңғымен секіруден алтын медаль жеңіп алды.

Көркем сырғанау

Олимпиадалық мәнерлеп сырғанау жарысында үш түрлі жарыс өтті: ерлер жеке сырғанау, әйелдер жеке сырғанау және аралас жұптар. Жарыстар Бислетт стадионында, жылдам конькимен сырғанау трассасының ішінде салынған мұз аренасында өткізілді. Американдық Дик Баттон ерлер жеке сырғанау жарысын жеңіп алды. Австриялық Хельмут Зайб күміс, ал америкалық Джеймс Гроган қола медальді иеленді. Баттон ерлер еркін бағдарламасында үштік айналымды орындап, жарыста үштік секіруді алғаш рет сәтті орындаған мәнерлеп сырғанаушы болды. Британдық Жаннет Альтвег әйелдер жеке сырғанау жарысында алтын медальді жеңіп алды, ал американдық Тенли Олбрайт күміс медальді ұтып алды. Ол 1956 жылғы Кортина-д'Ампеццодағы қысқы ойындарда да алтын медальді жеңіп алды. Неміс жұбайлар Рия мен Пол Фальк аралас жұптар жарысында жеңіске жетті. Олар екінші орынға ие болған америкалық Карол мен Питер Кеннедиді және қола медальді жеңіп алған венгр ағайындылары Марианна мен Ласло Наджиді еңсерді.

Мұз үстіндегі хоккей

Мұз хоккейінің көпшілігі Олимпиадаға арналған жаңа хоккей стадионы – Джордал Амфиде өтті. Турнирде тоғыз команда қатысып, Канада тағы да алтын медальді жеңіп алды. Канада осы уақытқа дейін бірден басқа барлық Олимпиадалық хоккей турнирінде жеңіске жеткен, бірақ 1956 жылы КСРО командасы бәсекеге түсіп, Канаданың үстемдігін тоқтатты. Канада соңғы күні АҚШ-пен үш-үш тең ойнап, алтынды қамсыздады, ал американдықтар күміс медальді иеленді. 1952 жылғы Олимпиада бойынша АҚШҰОК-ның ресми есебі ойынды егжей-тегжейлі сипаттайды. Есепке сәйкес, Канадаға қарсы ойынның соңында американдықтар физикалық және психикалық тұрғыдан шаршап, үшінші голды соққаннан кейін және теңескеннен кейін күміс жүлдені жоғалтпау үшін қорғанысқа көшті. Сол кездегі канадалықтардың жеңілмейтінін атап өткен жөн, тіпті олармен тең ойнау да қиын болды. Швеция мен Чехословакия үшінші орын үшін тең түсті (Чехословакия шведтерді жеке кездесуде жеңді, бірақ сол кездегі ереже бойынша ұпайлар тең болғандықтан, олар тең түсу үшін қосымша ойын өткізуге міндетті болды). Швеция сол ойында жеңіп, бұрынғы жеңілісін өтеді. Бірақ комитет бұрын қысқы ойындарға енбеген бандиді таңдады. Солтүстік елдерде танымал бандиде футбол алаңындай мұз айдынында 11 ойыншыдан тұратын командалар шағын доп пен шабақтармен ойнайды. Бұл демонстрациялық спорт түрі болғандықтан, ойыншылар медальдарға үміткер болған жоқ. Үш ел қатысты: Финляндия, Норвегия және Швеция. Үш команданың әрқайсысы бір ойын жеңіп, бір ойын жеңілді; Швеция голдар саны бойынша жеңіске жетіп, екінші орынды Норвегия, үшінші орынды Финляндия иеленді. Екі ойын Дæхленга стадионында, ал біреуі – Бислетт стадионында өтті.

Жабылу салтанаты

1952 жылғы Қысқы Олимпиадасында жабылу салтанаты жеке бағдарлама ретінде тізілді, бұл бұрынғы Қысқы Олимпиадалардан өзгеше, онда жабылу салтанаты соңғы жарыстан кейін дереу өткізілді. Жабылу салтанаты 25 ақпан күні дүйсенбіде Бислетт стадионында өтті. Ту ұстаушылар стадионға ашылу салтанатындағы ретпен кірді. Сол күні кешке әйелдер арасындағы кросс-кантри жарысы, ерлер арасындағы кросс-кантри эстафетасы, шаңғыдан секіру және мұз хокеі турнирі бойынша төрт медаль табыстау рәсімі өтті. Осло қаласы болашақ қысқы ойындар үшін дәстүрді сақтау мақсатында Олимпиада туын табыс етті. Осло қаласының мэрі Бринюльф Булл туды ХОК президенті Зигфрид Эдстрёмге тапсырды, ол тудың болашақ қысқы ойындарды қабылдайтын қаладан қалаға берілетінін мәлімдеді. Кейін "Осло туы" деп аталған ту, әр қысқы Олимпиаданың қала атын қойылған мыс тақталармен бірге сақталып, әр қысқы Олимпиадаға көрсетілу үшін әкелінеді. Жабылу салтанатында оның көшірмесі қолданылады. Туды табыстау рәсімінен кейін Олимпиада оты сөндірілді, арнайы конькимен жүру жарысы өтті, мәнерлеп сырғанаушылар көрсетілім ұйымдастырды, содан кейін ұлттық костюмдермен киінген 40 бала мұз биін орындады. Ойындарды аяқтау үшін жарықтар сөндіріліп, түнгі аспанда 20 минуттық әсем фейерверк көрсетілді. Бислетт ашық арена болғандықтан, ұйымдастыру комитеті нашар ауа-райы жағдайында пайдалану үшін Триван стадионы мен Хамар стадионын қосымша коньки тебу орындары ретінде таңдады. 1994 жылы Хамар Лиллехаммердегі 1994 жылғы Қысқы Олимпиадасында конькимен жүру жарыстарын қабылдады. 36 хоккей матчының 23-і Jordal Amfi стадионында, ал қалғандары Kadettangen, Dælenenga idrettspark, Lillestrøm Stadion және Marienlyst Stadion стадиондарында өтті. Көрермендердің көп болуы көлік қозғалысына қатысты алаңдаушылық туғызды, сондықтан жаңа жол салынды және қолданыстағы жол кеңейтілді. Холменколльбаккен 1892 жылы салынды және халықаралық стандарттарға сай болу үшін жаңарту қажет болды. Алғашқы ағаштан жасалған шаңғыдан секіру мұнарасы бетон мұнарамен және ұзақ секіруге арналған жаңа платформамен ауыстырылды. Айналасындағы төбелер мен жер бедері элиталық шаңғы жарысын өткізуге қажетті талаптарға жауап берді. Жарыстың басталуы мен аяқталуында жарыстың барысын бақылауға көмектесетін хабарландыру тақтасы орнатылды. Кросс-кантри және скандинавиялық жарыстар шаңғыдан секіру мұнарасының төменгі бөлігінде басталды және аяқталды. Кросс-кантри жарыстары кезінде шаңғыдан секіру жарысының трибуналарын алып тастау қажет болды, көрермендер жарысты көру үшін шектеулі аумаққа ие болды, бірақ жарысқа қатысушыларды қолдау үшін трассаға кіруге рұқсат етілді. Шаңғышыларды төбеден төменге түсіру үшін арқанмен сүйреп жүруге арналған жүйе құрылды. 1952 жылы Олимпиада бағдарламасына алғаш рет енген таудан түсу және алып слалом жарыстары Ослодан алыс орналасқан жалғыз орын – Норефьеллде өтті. Ұйымдастырушылар қар мен мұздан уақытша трасса жасады. Бұл трассаның Коркетреккеренде салынғаны туралы қате пікір бар. Фрогнерстереннен 13 бұрылыстан тұратын, ұзын трасса жобаланып, салынды. Бобслей трассасы алғаш рет 1951 жылы салынып, сынақтан өтті, содан кейін 1952 жылғы Ойындарға дайындық үшін қайта жаңартылды.

Медальдар саны

Бұл 1952 жылғы қысқы ойындарда медальдар бойынша көш бастаған елдер.