Кіріспе

Италиялық саясаткер (1948 жылы туған)

Эмма Бонино (1948 жылдың 9 наурызында туған) – итальяндық саясаткер. Ол 2008–2013 жылдар аралығында және 2018–2022 жылдар аралығында Рим сенаторы болды. Сонымен қатар, ол 2013–2014 жылдары Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Бұрын ол Еуропалық парламент депутаты және Депутаттар палатасының мүшесі болған. 2006 жылдан 2008 жылға дейін Италия үкіметінде Халықаралық сауда министрі болып жұмыс істеді. Бонино – итальяндық радикалдардың жетекші мүшесі, өзін «либералды, либериста және либертарио» деп сипаттайтын саяси партия, онда либериста экономикалық либерализмді білдіреді, ал либертарио – моральдық мәселелерге қатысты мәдени либерализмнің бір түрі, тарихи солшыл либертариандықпен идеологиялық байланысы бар. Ол 1972 жылы Милан қаласындағы Боккони университетінде қазіргі заманғы тілдер мен әдебиеттер мамандығы бойынша бітірген. Италия саясатындағы тәжірибелі заң шығарушы және түрлі реформалардың жақтаушысы, ол алты рет депутат және екі рет сенатор болып сайланды. Ол 2017 жылдың желтоқсанында 2018 жылғы Италиядағы жалпы сайлауға дейін құрған «More Europe» либералды, еуропалық федералистік партия тізімінің жетекшісі.

Жеке өмір

Бонино ешқашан үйленбеген және бала туған емес, тіпті 1975 жылы заңсыз аборт жасағаннан кейін итальян билігіне бағынды. Ол балаларды тәрбиеледі. Боккони университетін әдебиет мамандығы бойынша Малькольм Х-тің автобиографиясы туралы магистрлік диссертациясымен бітірді. Бонино – принц Фризо мен принцесса Мейбл Оранж-Нассаудың үлкен қызы, графша Луананың шаңырағы. 2015 жылдың 12 қаңтарында Radio Radicale радиосында өкпе рагымен ауырғанын және химиотерапиядан өтетінін хабарлады, бірақ саяси қызметін тоқтатпайтынын айтты. Сол жылдың 21 мамырында сол радиостанцияда рагы толыққандай жеңілгенін мәлімдеді.

Ұлттық саяси мансап

Бонино 1976 жылы Италияның депутаттар палатасына сайланды және 1979, 1983, 1987, 1992, 1994 және 2006 жылдары қайта сайланды. 1975 жылы ол стерилизация және аборт туралы ақпарат орталығын құрды және Италияда абортты заңдастыруға әкелген референдумды ұйымдастырды. 1986 жылы ол ядролық энергияға қарсы референдумды қолдағандардың бірі болды, нәтижесінде Италияда азаматтық ядролық энергия бағдарламасы қабылдамады. 2006 жылдың 17 мамырында Бонино Романо Проди үкіметінде халықаралық сауда министрі болып тағайындалды. Ол 2008 жылдың 7 мамырында Сенат вице-президенті болып сайланғаннан кейін лауазымынан кетті. 2008 жылғы 13 және 14 сәуірдегі сайлауларда ол Пьемонт сайлау округі бойынша Демократиялық партия тізімінен екінші парламенттік палата – Сенатқа сайланды. 2013 жылдың 28 сәуірінде ол Энрико Летта басқаратын үкіметте сыртқы істер министрі болып ант берді. 2017 жылдың маусымындағы қоғамдық пікір сауалнамаларында ол 43 пайыз көрсеткішпен премьер-министр Паоло Джентилониден кейін екінші орында тұрды. Оң пікірге қарамастан, оның партиясы парламентке өту үшін қажетті 3 пайыздық шектің жетіспейді. Оған жауап ретінде ол "Маған аз жақсы көріңдер, бірақ көбірек дауыс беріңдер" деген ұранды қабылдады. Бонино 2018 жылғы жалпы сайлауда Рим – Джанниколенсе сайлау округі бойынша Республика Сенатына сайланды.

Халықаралық саяси мансап

Бонино 1979 жылы Еуропалық парламентке сайланды және 1984 және 1999 жылдары қайта сайланды. 1993–1994 жылдары Трансұлттық радикалдық партияның хатшысы, ал 1991–1993 жылдары партия президенті болды. 1994 жылдың қазан айында ол «Өлім жазасына мораторий» бастамасы бойынша БҰҰ Бас Ассамблеясына Италия үкіметі делегациясының басшысы болып тағайындалды. 1994–1999 жылдары тұтынушылар саясаты, балық шаруашылығы және Еуропалық қоғамдастық гуманитарлық кеңсесі (ECHO) саласындағы Еуропалық комиссар болды. 1997 жылы оның өкілеттігі тұтынушылар денсаулығын қорғау және азық-түлік қауіпсіздігін қамту үшін кеңейтілді. 1998 жылдың 14–17 мамырында ол Шотландияның Тернбери қаласында өткен Бильдерберг тобының жылдық мәжілісіне қатысты. 1999 жылдың 15 наурызында ол Сантер комиссиясының барлық мүшелерімен бірге комиссар Эдит Крессонға қарсы алаяқтық пен басқарудағы бұзушылықтар туралы айыптауларға байланысты отставкаға кетті. Алайда, соңғы есеп комиссарлардың көпшілігін, соның ішінде Бониноның өзін де айыптады. 2002 жылдың қарашасында ол Сеулде өткен Демократиялар қауымдастығының үкіметаралық конференциясына Италия үкіметі делегациясының басшысы болып тағайындалды. Радикалды партияның тағы бір мүшесі Марко Паннелламен бірге Бонино азаматтық құқықтар мен жеке бостандықтар үшін, негізінен ажырасу, абортты заңдастыру, есірткілерді заңдастыру, сондай-ақ жыныстық және діни бостандықтар үшін көптеген күрестер жүргізді. Ол өлім жазасына қарсы, әйелдердің жыныс мүшелерін кесуге және әлемдік аштықты жоюға күш салды. 1975 жылы Бонино аборт туралы ақпарат орталығын (CISA) қаржылады, ал 1997 жылы ол Ауғанстандағы әйелдерді кемсітуді айыптайтын халықаралық қозғалысты қолдады – Un Fiore per le Donne di Kabul («Кабул әйелдеріне гүл»). Бонино сонымен қатар Африкалық одақ елдерінде әйелдер құқығын мойындау бойынша Мапуто хаттамасын қолдады. Ол адам құқықтары мен демократияны халықаралық деңгейде қорғау мен насихаттауды қолдайтын үкіметтік емес ұйым – No Peace Without Justice және өлім жазасын жою үшін күресетін халықаралық лига – Nessuno Tocchi Caino («Ешкім Каинге тиіспесін») ұйымдарын құрды. 1999 жылдың маусым айында ол Еуропалық сайлауда тарихи үлесті (8,5%) жинады (бұрынғы және кейінгі сайлауларда радикалдар әдетте 2–3% дауыс алған). Оның тізімі (Lista Bonino) 78 итальяндық орынның жетісін жеңіп алды. Бонино 1999 жылдың көктемінде Косовоға НАТО-ның араласуын қолдады. 1999–2004 жылдары Lista Bonino кез келген саяси орталыққа жатпай, дәстүрлі сол және оң саясатты ұстанбау ниетімен құрылғандықтан, партиялық емес болды, оның мақсаты – кез келген ықтимал келіссөздік мүмкіндіктерді барынша пайдалану болды. Emma Bonino және басқалар Парламентке және Кеңеске қарсы іс (T 40/04 ісі) бойынша Эмма Бонино тізімі «Еуропалық деңгейде» партия ретінде танылмауына байланысты Қоғамдық қаржыландырудан шеттетілуінің кемсітушілік екенін Еуропалық Одақ сот алдында таластады. Сот бұл аргументті қабылдамады, себебі іс-әрекеттің тікелей әсер етуі үшін талапкерге заңдық жағынан әсер етудің қажеті жоқ екенін мәлімдеді. 2004 жылдан бастап ол ALDE тобының құрамына кірді. 2002 жылы Бонино Associazione Italiana Donne per lo Sviluppo (AIDOS, Италияның әйелдерді дамыту қауымдастығы) бірлесе отырып, жыныс мүшелерін кесу мәселесін талқылау үшін Италия парламентінің отырысын шақырды. Бонино Африка елдеріндегі әйелдерді жыныс мүшелерін кесу практикасы туралы нақты ақпаратты қарастыру үшін медицина мамандарын, елшілерді және саясаткерлерді жинады. Отырыс барысында Бонино Сомали, Египет, Танзания, Гамбия және Эфиопия арқылы саяхаттағанын айтып берді, онда ол осы ауылдық практикалар туралы осы практикаларды тоқтату жобаларына қатысқан әйелдермен кездесіп білді. Жыныс мүшелерін кесуден зардап шеккен көптеген африкалық әйелдер өздерінің тікелей тәжірибелерін бөлісті. Отырыс соңында премьер-министр Берлускони Бониноны осы мәселеде жеткен жетістіктерімен құттықтады және AIDOS жетекшісіне Еуропалық науқанға арналған чек тапсырды. 2001 жылдың желтоқсан айында араб тілін және мәдениетін үйрену мақсатымен Каирге көшіп барды. 2003 жылдың наурыз айында ол «Радикал» радиосында араб баспасөзін күнделікті шолудан өткізді. 2004 жылдың қаңтар айында ол араб елі үшін алғаш рет «Демократия, адам құқықтары және Халықаралық қылмыстық соттың рөлі туралы аймақтық конференция» ұйымдастырды. Қазіргі уақытта ол Араб демократиясы қорының кеңес мүшесі. Бонино 2012 жылдың желтоқсанына дейін DARA кеңесінің мүшесі болды. 2016 жылы дамуға көмек комитетінің төрағасы Эрик Солхейм оны Мэри Робинсонның басшылығымен дамуға көмек комитетінің болашағы туралы жоғары деңгейдегі панельге мүше етіп тағайындады. Бонино Inter Press Service News Agency және Project Syndicate үшін халықаралық мәселелер, соның ішінде Еуропаға әсер ететін сириялық босқындар, өлім жазасын жою, Иран мен Еуропа арасындағы қарым-қатынастар және Оңтүстік-Шығыс Азияның жергілікті халқына қатысты пікірлер мен түсіндірмелер жазады.

Қайырымдылық және қайырымдылық іс-әрекеттері

Бонино Бангладештің Читтагонг қаласындағы Азия әйелдер университетінің (AUW) беделді халықаралық меценаттар кеңесінің мүшесі. Билл мен Мелинда Гейтс қоры, Ашық қоғам қоры, ИКЕА қоры сияқты негізін қалаушы серіктестіктер мен аймақтық ынтымақтастық нәтижесінде құрылған университет Азия мен Таяу Шығыстың 15 елінен келген ерекше дарынды әйелдерге қызмет етеді. 2016 жылғы 8 ақпанда итальяндық Corriere della Sera газетінде жарияланған сұхбатында Папа Франциск Бониноны Конрад Аденауэр және Роберт Шуман сияқты ұлы тарихи тұлғалармен теңестіріп, елдің "ұмытылған ұлыларының" бірі деп атады.

Бірінші орыннан кейінгі сайлау

1994 жылғы жалпы сайлау (С): Венето – Падуа Кандидат Коалиция немесе партия Дауыстар % Эмма Бонино Еркіндіктер полюсі (LP) 36,881 39.5 Гвидо Петтер Прогрессивтілер альянсы (PDS) 25,706 27.5 Элизабетта Гардини Италия үшін пакт 19,265 20.6 Франко Перласка Ұлттық альянс 11,511 12.3 Барлығы 93,363 100.0

2018 жылғы жалпы сайлау (С): Рим – Джанниколенсе Кандидат Коалиция немесе партия Дауыстар % Эмма Бонино Орталық-сол коалициясы (+E) 112,425 38.9 Федерико Иадичико Орталық-оң коалициясы (FdI) 92,808 32.1 Клаудио Консоло Бес жұлдыз қозғалысы 54,380 18.8 Лаура Лаури Ерік және теңдік 15,661 5.4 Басқалары 13,819 4.8 Барлығы 289,093 100.0