Беттино Кракси: Италия саяхатшысы және премьер-министрі
Bettino Craxi
Беттино Кракси – Италия саяхатшысы, 1983-1987 жж. премьер-министрі. Социалистік партияны басқарды, саяси сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеулерге ұшырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық саясаткер (1934–2000)
Italian politician (1934–2000)
Бенедетто "Беттино" Кракси (/UK/'/k//r//æ//k//s//i/ KRAKsee, betˈtiːno ˈkraksi, ; 24 ақпан 1934 – 19 қаңтар 2000) – итальяндық саясаткер, 1976 жылдан 1993 жылға дейін Италия Социалистік партиясының (PSI) басшысы, ал 1983 жылдан 1987 жылға дейін Италияның 45-ші премьер-министрі болды. Ол премьер-министр болған алғашқы PSI мүшесі және социалистік партиядан осы лауазымды атқарған екінші адам. Кракси Италия Республикасы тарихындағы үшінші ең ұзақ үкіметке жетекшілік етті және Бірінші Италия Республикасының ең ықпалды және белгілі саясаткерлерінің бірі саналады. Кракси Милан қаласындағы «Таза қолдар» (Mani pulite) судьялары жүргізген тергеулерге қатысты, нәтижесінде саяси жемқорлық және PSI-ді заңсыз қаржыландыру айыптарымен сотталды. Ол жемқорлыққа қатысты айыптауларды жоққа шығарды, бірақ PSI-дың қаржылық мүмкіндігі Христиандық демократия (DC) және Италия Коммунистік партиясы (PCI) сияқты ірі партияларға қарағанда төмен болғандықтан, үлкен шығындарға мүмкіндік берген заңсыз қаржыландыруды мойындады. Краксидің үкіметі мен партиясын болашақ премьер-министр Сильвио Берлускони, бұқаралық ақпарат құралдарының магнаты және Краксидің жеке досы қолдады. Кракси Батыс Еуропаның көптеген солшыл көшбасшыларымен, соның ішінде Франсуа Миттеран, Фелипе Гонсалес, Андреас Папандреу және Марио Соареспен тығыз байланыста болды және Батыс Еуропа социализмінің маңызды өкілдерінің бірі еді. Краксидің жақтастары оның белсенді және кейде АҚШ-пен қарым-қатынасты шиеленіске ұшыратуға әкелген, палестиналық территориялар, терроризм және араб социалистік үкіметтерімен тығыз байланыс сияқты мәселелердегі сыртқы саясатын жоғары бағалады. Краксиді оның қарсыластары жиі дене бітіміне байланысты «il Cinghialone» («Үлкен шошқа») деп атады. Бұл лақапты оған ұзақ жылдар бойы одақтас болған, бірақ сонымен бірге бәсекелес DC басшысы Джулио Андреотти берген.
Benedetto "Bettino" Craxi (/UK/'/k//r//æ//k//s//i/ KRAKsee, betˈtiːno ˈkraksi, ; 24 February 1934 – 19 January 2000) was an Italian politician, leader of the Italian Socialist Party (PSI) from 1976 to 1993, and the 45th prime minister of Italy from 1983 to 1987. He was the first PSI member to become prime minister and the second from a socialist party to hold the office. He led the third longest government in the Italian Republic and he is considered one of the most powerful and prominent politicians of the First Italian Republic. Craxi was involved in investigations conducted by Mani pulite judges in Milan, eventually being convicted for political corruption and illicit financing of the PSI. He always rejected the charges of corruption while admitting to the illegal funding that permitted costly political activity, the PSI being less financially powerful than the two larger parties, Christian Democracy (DC) and the Italian Communist Party (PCI). Craxi's government and party were also supported by future Prime Minister Silvio Berlusconi, a media magnate and personal friend of Craxi. Craxi maintained strong links with many leaders of the Western European left, including François Mitterrand, Felipe González, Andreas Papandreou, and Mário Soares, and was one of the main representatives Western European socialism. Craxi's supporters especially praised his foreign policy, which was assertive and often led to confrontations with the United States, on issues such as Palestinian territories, terrorism, and Craxi's close relations with Arab socialist governments. Craxi was often nicknamed by his detractors il Cinghialone ("The Big Boar") due to his physical size. This name was given him by his long time ally and rival at the same time, DC leader Giulio Andreotti.
Ерте өмір
Кракси 1934 жылғы 24 ақпанда Милан қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Витторио Кракси – сицилиялық заңгер және фашизмге қарсы күрескен, Бенито Муссолини режимі тарапынан қуғынға ұшыраған адам, ал анасы Мария Феррари – Сант-Анжело Лодиджанодан шыққан үй шаруасымен айналысатын әйел болған. Соғыстан кейін әкесі Милан қаласында вице-префект, кейін Комо қаласында префект болып қызмет етті, 1945 жылы ол отбасымен бірге сол жерге көшті. Бірнеше айдан соң Кракси білім алуын жалғастырды, алдымен Комода, содан кейін Кантуда оқыды, онда діни семинарияға түсуді ойлады. Краксидің әкесі 1948 жылғы Италияның жалпы сайлауында Италия Социалистік партиясы (PSI) мен Италия Коммунистік партиясы (PCI) арасындағы саяси одақ – Халықтық Демократиялық Фронтынан кандидат болды. Ол әкесінің үгіт-насихатын жүргізіп, кейін 17 жасында PSI партиясына қосылды.
Craxi was born in Milan on 24 February 1934. His father Vittorio Craxi was a Sicilian lawyer and anti fascist who was persecuted by the regime of Benito Mussolini while his mother Maria Ferrari was a housewife from Sant'Angelo Lodigiano. After the war, his father assumed the role of vice prefect in Milan and then the prefect in Como, where he moved with his family in 1945. A few months later, Craxi returned to college, first in Como and then in Cantù, where he considered entering a seminary. Craxi's father stood in the 1948 Italian general election for the Popular Democratic Front, a political alliance between the Italian Socialist Party (PSI) and the Italian Communist Party (PCI). He campaigned for his father and later joined the PSI at the age of 17.
Алғашқы саяси мансап
Кракси ерте жетілген еді және жас кезінде мемлекеттік қызметте көптеген деңгейлерге көтерілді. Осы арада ол Милан университетінің заң факультетінде, содан кейін Урбинодағы саяси ғылымдар факультетінде оқыды. Кракси «Жаңа университет» тобына қосылып, «Социалистік университет ядросын» құрды, сондай-ақ CUDI (Италия демократиялық университеті орталығы) студенттік тобына қосылды, ол солшыл күштерді қолдады. Осы кезеңде ол алғаш рет қоғамдық сөйлеумен айналысты, конференциялар, пікірталастар мен кино көрсетілімдерін ұйымдастырды, ал 1956 жылы Миландағы ПСИ провинциялық комитетінің мүшесі және Социалистік жастар федерациясының жетекшісі болды. 1956 жылы Венгрияға кеңес әскерлерінің басып кіруінен кейін Кракси бір топ адал жандармен бірге Социалистік партияны коммунистік саясаттан ажыратуға бел буды, бірақ ол сәтсіз болды: оның Социалистік жастар қозғалысын Демократиялық жастар халықаралық ұйымына қосу туралы ұсынысы қабылданбады. 1956 жылы қарашада ол Сант-Анджело Лодиджаноның (анасының туған жері) қалалық кеңесіне сайланды, ал 1957 жылы Пьетро Неннидің автономист ағымының өкілі ретінде PSI Орталық комитетінің мүшесі болып сайланды. 1958 жылы партия оны Сесто Сан-Джованниге ұйымдастыру жөніндегі жауапты ретінде жіберді; 1960 жылдың қарашасында ол 1000-нан астам дауыспен Милан қалалық кеңесіне сайланды және Джинно Кассини басқаратын кеңесте бағалаушы болып тағайындалды. 1961 жылы жаңа хатшы Франческо Де Мартино оны Социалистік партияның Орталық комитетінен шығарып салды. 1963 жылы ол PSI-нің Милан провинциялық хатшылығының жетекшісі болып тағайындалды, ал 1965 жылы Кракси Ұлттық жетекшілік мүшесі болды. Сонымен қатар, 1964 жылдың қарашасында ол Милан қалалық кеңесіне қайта сайланды, ол Пиетро Букалосси кеңесінде қайырымдылық және көмек көрсету жөніндегі бағалаушы ретінде қоғамдық қызметін жалғастырды. 1966 жылы Социалистік партия мен Социал-демократиялық партия арасындағы саяси одақ – Біріккен социалистік партия құрылғаннан кейін, Кракси Миландағы ПСУ провинциялық хатшысы болды, сондай-ақ социал-демократ Энрико Рицци мен Ренцо Перуццотти де осы қызметте болды. 1968 жылғы жалпы сайлауда Кракси алғаш рет Милан-Павия сайлау округінен 23 788 дауыспен депутаттар палатасына сайланды. 1970 жылы ПСУ одағының аяқталуынан кейін Кракси Жакомо Манчини ұсынғандай, ПСИ-нің хатшысының орынбасары болды. Осы кезеңде ол Альдо Моро мен Аминторе Фанфанидің христиан-демократтары, Пьетро Неннидің социалистері, Джузеппе Сарагаттың социал-демократтары және Уго Ла Малфаның республикашылары арасындағы Органикалық орталықтың солшыл коалициясын ынталы түрде қолдады. 1972 жылы Генуядағы съезде Франческо Де Мартино Социалистік партияның Ұлттық хатшысы болып қайта сайланғанда, Кракси Джованни Москамен бірге партияның халықаралық қатынастарын қарау жөніндегі комиссияны басқарды, хатшының орынбасары болып бекітілді. Социалистік Интернационалдағы ПСИ өкілі ретінде Кракси Вилли Брандт, Фелипе Гонсалес, Франсуа Миттеран, Марио Соарес, Мишель Рокард және Андреас Папандреу сияқты болашақ еуропалық көшбасшылармен байланыстар орнатты. PSI-нің сыртқы саясатына жауапты ретінде ол өз елдеріндегі диктатуралар тарапынан тыйым салынған социалистік партияларды, соның ішінде Испанияның Социалистік жұмысшылар партиясын, Пангелендік социалистік қозғалысын және Чилидің Социалистік партиясын (Сальвадор Альенденің партиясы), оның жеке досы болған, қаржылық және басқа да түрде қолдады.
Craxi was precocious and rose to many levels of public office at an early age. Meanwhile, he attended the faculty of Law in University of Milan and then the faculty of Political Science in Urbino, Craxi founded the "Socialist University Nucleus" joining the "New University" group and adhering to the CUDI (Italian Democratic University Centre), the student group that supported the left wing forces. During this period he engaged for the first time in public speaking, organizing conferences, debates, and film screenings, and in 1956 he became part of the PSI Provincial Committee in Milan, and leader of the Socialist Youth Federation. In 1956, following the Soviet invasion of Hungary, Craxi with a group of loyalists committed himself to the detachment of the Socialist Party from its pro Communist policy, but he failed: his proposal to associate the Socialist Youth Movement with the International Organisation of Democratic Youth was rejected. In November 1956 he was elected town councillor in Sant'Angelo Lodigiano (birthplace of his mother), and in 1957 he was elected to the Central Committee of the PSI representing the autonomist current of Pietro Nenni. In 1958 the party sent him to Sesto San Giovanni as a responsible of the organization; in November 1960 he was elected city councilor in Milan with more than 1,000 preferences and became assessor in the junta of Gino Cassinis. In 1961 he was excluded from the Central Committee of the Socialist Party by the new Secretary Francesco De Martino. In 1963 he was appointed leader of the Milan Provincial Secretariat of the PSI and in 1965 Craxi became a member of the National Leadership. Meanwhile, in November 1964, he was re elected city councillor in Milan, continuing his public commitment as assessor for Charity and Assistance in the council of Pietro Bucalossi. In 1966, with the formation of the Unified Socialist Party, a political alliance between the Socialist Party and the Social Democratic Party, Craxi became provincial secretary of the PSU in Milan, along with by the social democrat Enrico Rizzi and Renzo Peruzzotti. In 1968 general election Craxi was elected for the first time at the Chamber of Deputies with 23,788 votes, in the constituency of Milan–Pavia. In 1970 after the end of the PSU alliance, Craxi became Vice Secretary of the PSI, as proposed by Giacomo Mancini. During this period he was a strong supporters of the Organic Centre left coalition, between the Christian Democrats of Aldo Moro and Amintore Fanfani, the Socialists of Pietro Nenni, the Social Democrats of Giuseppe Saragat and the Republicans of Ugo La Malfa. In 1972 with the re election of Francesco De Martino as National Secretary of the Socialist Party during the Genoa Congress, Craxi was confirmed with Giovanni Mosca in the role of Deputy Secretary, receiving the commission to treat the international relations of the party. As the representative of PSI at the Socialist International, Craxi formed ties with some of the main European future leaders, like Willy Brandt, Felipe González, François Mitterrand, Mário Soares, Michel Rocard and Andreas Papandreou. As responsible for the PSI foreign policy he supported, also financially, some socialist parties banned by the dictatorships of their respective countries, including the Spanish Socialist Workers Party, the Panhellenic Socialist Movement and the Chilean Socialist Party of Salvador Allende, of whom Craxi was a personal friend.
PSI хатшысы
1976 жылы министр Франческо Де Мартино социалистік «Аванти!» газетінде мақала жазды, ол Альдо Моро үкіметінің құлауына және одан кейін өткен мерзімінен бұрынғы сайлауға себеп болды. Бұл сайлауда жас көшбасшы Энрико Берлингюер басқаратын Италия коммунистік партиясы едәуір өсім көрсетті, ал Христиан демократиясы бірнеше дауыспен ғана көпшілік партия болып қала алды. PSI үшін бұл сайлаулар ауыр жеңіліс болды: дауыс саны 10%-дан төмен түсті. Коммунистермен жаңа одақ құру мүмкіндігін көрсеткен Де Мартино отставкаға кетуге мәжбүр болды, бұл партия ішіндегі ауыр дағдарысқа әкелді. Кракси партияның Ұлттық хатшысы лауазымына тағайындалды, бұл PSI ішіндегі жылдар бойы созылған фракциялық күреске нүкте қойды. Қызығы, «ескі гвардия» оны қысқа мерзімді лидер деп қарады, бұл әр фракцияға қайта топтасуға уақыт береді деп ойлады. Алайда ол билікті консолидациялап, өз саясатын іске асыра алды. Ол партияны коммунистерден алыстатуға тырысып, оны Христиан демократиясы және басқа да центристтік партиялармен одақтастырып, солшыл және реформаторлық бағытын сақтап қалды. Кракси Моро мен Берлингюердің тарихи компромисс саясатына қарсы болды, себебі бұл саяси одақ және христиан-демократтар мен коммунистер арасындағы келісім социалистерді саяси тұрғыдан маңызсыз ететін еді. Ол DC мен солшылдар арасындағы кезектестік принципін ұсынды, оның партиясы ПКИ мен Кеңес Одағы арасындағы тығыз байланысқа байланысты. 1978 жылдың 16 наурызында Джулио Андреотти басқаратын жаңа кабинет Италия Парламентінен сенімсіздік дауысын алуға тиіс болған күні, бұрынғы премьер-министр және сол кездегі DC президенті Альдо Мороның машинасы Римдегі Виа Фанидегі Қызыл бригадалар террористеріне шабуылға ұшырады. Автоматтық қарудан атып, террористер Мороның күзетшілерін өлтіріп, оны ұрлады. Кракси, Аминторе Фанфани мен Марко Паннелламен бірге, христиан-демократ саясаткерін босатуға мүмкіндік беретін «гуманитарлық шешімге» дайын екенін жариялаған жалғыз саяси лидер болды, бұл «қатаңдық партиясы» деп аталатын партиядан қатты сынға ұшырады, оның басты күші коммунистер еді. 1978 жылдың 9 мамырында Мороның денесі 55 күндік тұтқындықтан кейін Виа Каетанидегі Renault 4 машинасының багажынан табылды. Осы уақыт ішінде Моро «Росс бригадасы» құрған «халық соты» саяси сотқа ұшырады және Италия үкіметінен тұтқындарды алмастыруды сұрады. 1978 жылы Кракси партия логотибін өзгертуді шешті. Ол Португалиядағы Гвоздика революциясын құрметтеп, партияның жаңа бағытын бейнелеу үшін қызыл гвоздиканы таңдады. Партия символының төменгі бөлігіндегі бұрынғы балға мен орақ өлшемін кішірейте берді, ал 1985 жылы оны мүлдем жойды. 1978 жылдың шілдесінде президент Джованни Леоне отставкаға кеткеннен кейін, ұзақ парламенттік шайқастан кейін Кракси көп дауыс жинап, Сандро Пертиниді жаңа президент етіп сайлады; Пертини бұл лауазымға ие болған алғашқы социалист болды. Пертиниді коммунистер де қолдады, олар бұрынғы социалистік партизанды Краксидің «жаңа бағытына» қолайсыз деп есептеді. Кракси, бір жағынан ленинизмнен ашық алыстап, авторитарлық социализмнің түрлеріне сілтеме жасады, екінші жағынан азаматтық қоғам қозғалыстарын және азаматтық құқықтар үшін күресті қолдады, оларды Радикалдық партия ұсынды, және бұқаралық ақпарат құралдары арқылы оның имиджін қадағалады. PSI-нің басшысы ретінде ол сайлауларда үнемі дауыс жинап келген Коммунистік партияны әлсіретуге және PSI-ді демократиялық солшылдыққа терең тамыр жайып, заманауи, Еуропаға бағытталған реформаторлық социал-демократиялық партия ретінде нығайтуға тырысты. Бұл стратегия партияның жұмысшы табының кәсіподақ негізінде құрылған тарихи дәстүрлерінің көп бөлігін тоқтатуды және ақ жағалы және мемлекеттік сектор қызметкерлерінің арасында жаңа қолдау табуға тырысуды талап етті. Сонымен қатар, PSI ірі мемлекеттік кәсіпорындардағы өз ықпалын күшейтті және жемқорлық пен заңсыз партиялық қаржыландыруға қатысты, бұл ақырында Мани Пулите тергеулеріне әкелді. PSI ешқашан PCI немесе Христиан-демократтарға сайлауда нақты қарсылас болмаса да, саяси аренадағы оның маңызды орны 1983 жылғы жалпы сайлаудан кейін Краксидің премьер-министр лауазымын иеленуіне мүмкіндік берді. Христиан-демократтардың сайлаушылық қолдауы айтарлықтай әлсіреп, 1979 жылы алған 38,3%-ға қарағанда 32,9% дауыспен қалды. Тек 11% алған PSI, Кракси премьер-министр болып тағайындалмаса, парламенттік көпшіліктен кетумен қауіптенді. Христиан-демократтар жаңа сайлаудан аулақ болу үшін осы келісімге келісті. Кракси Италия Республикасы тарихындағы алғашқы социалист премьер-министрі болды және біртілді Италия тарихындағы социал-демократиялық партияның үшінші мүшесі болды.
In 1976 the Secretary Francesco De Martino wrote an article in the Socialist newspaper Avanti! that caused the fall of the government Aldo Moro and the subsequent snap election, which saw an impressive growth of the Italian Communist Party led by a young leader, Enrico Berlinguer, while the Christian Democracy managed to remain the majority party on just a few votes. Instead for the PSI, those elections were a crushing defeat: the votes went down under the threshold of 10%. De Martino, pointing to a new alliance with the Communists, was forced to resign and opened a serious crisis within the party. Craxi was appointed to the vacant position of National Secretary of the party, ending years of factional fighting within the PSI. Ironically, the "old guard" saw him as short lived leader, allowing each faction time to regroup. However, he was able to consolidate power and implement his policies. In particular, he sought and managed to distance the party from the Communists, bringing it into an alliance with Christian Democracy and other centrist parties, while maintaining a leftist and reformist profile. Craxi always opposed the Historic Compromise policy of Moro and Berlinguer, a political alliance and an accommodation between the Christian Democrats and the Communists; the alliance would inevitably make the Socialists politically irrelevant. He outlined for a line of alternation between the DC and the left wing, represented by his party, due to the close relations between the PCI and the Soviet Union. On the morning of 16 March 1978, the day on which the new cabinet led by Giulio Andreotti was supposed to have undergone a confidence vote in the Italian Parliament, the car of Aldo Moro, former prime minister and then president of DC was assaulted by a group of Red Brigades terrorists in Via Fani in Rome. Firing automatic weapons, the terrorists killed Moro's bodyguards and kidnapped him. Craxi was the only political leader, together with Amintore Fanfani and Marco Pannella, to declare himself available to a "humanitarian solution" that would allow the liberation of Christian Democrat statesman, drawing heavy criticism on the so called "party of firmness", primarily driven by the Communists. On 9 May 1978 Moro's body was found in the trunk of a Renault 4 in Via Caetani after 55 days of imprisonment, during which Moro was submitted to a political trial by the so called "people's court" set up by the Brigate Rosse and the Italian government was asked for an exchange of prisoners. In 1978 Craxi decided to change the party logo. He chose a red carnation to represent the new course of the party, in honour of the Carnation Revolution in Portugal. The party shrank the size of the old hammer and sickle in the lower part of the symbol. It was eventually eliminated altogether in 1985. In July 1978, following the resignation of President Giovanni Leone, after a lengthy parliamentary battle, Craxi was able to bring together a large number of votes, electing Sandro Pertini, as new President; Pertini was the first Socialist to hold this position. Pertini was also supported by the Communists, which considered the old Socialist partisan not conducive to the "new course" of Craxi. Craxi, on the one hand explicitly distanced himself from Leninism referring to forms of authoritarian socialism, and on the other he showed support to the civil society movements and to the battles for civil rights, mainly proposed by the Radical Party, he oversaw its image through the media. As the leader of PSI, he tried to undermine the Communist Party, which until then had been continuously increasing its votes in elections, and to consolidate the PSI as a modern, strongly pro European reformist social democratic party, with deep roots in the democratic left wing. This strategy called for ending most of the party's historical traditions as a working class trade union based party and attempting to gain new support among white collar and public sector employees. At the same time, the PSI increased its presence in the big state owned enterprises, and became heavily involved in corruption and illegal party funding which would eventually result in the Mani pulite investigations. Even if the PSI never became a serious electoral challenger either to the PCI or the Christian Democrats, its pivotal position in the political arena allowed it to claim the post of Prime Minister for Craxi after the 1983 general election. The electoral support for the Christian Democrats was significantly weakened, leaving it with 32.9% of the vote, compared to the 38.3% it gained in 1979. The PSI, which had obtained only 11%, threatened to leave the parliamentary majority unless Craxi was made Prime Minister. The Christian Democrats accepted this compromise to avoid a new election. Craxi became the first Socialist in the history of the Italian Republic to be appointed Prime Minister, and the third member of a social democratic party in the history of unified Italy to hold the post.
Италияның премьер-министрі
Кракси Италияның республика дәуірінде (Силвио Берлусконидің II және IV кабинеттерінен кейін) үшінші ең ұзақ өмір сүрген үкіметін басқарды және 1980 жылдар бойы итальян саясатына зор ықпал етті; ол бір кезде христиан демократиясының екі маңызды тұлғасы, Джулио Андреотти мен Арнальдо Форланимен, CAF деп аталған (Кракси, Андреотти және Форланидің әрқайсысының тегінің бас әрпінен құралған) еркін партиялық одақта тығыз байланыста болды. Кракси бұрын фракциялық дау-жанжалдармен әлсіреген партияны нығайтып, оны коммунистерден алшақтатқанымен, христиан демократтары мен басқа партияларға жақындастыруға тырысты; оның мақсаты – неміс SPD немесе француз социалистік партиясы сияқты еуропалық реформатор-социалистік партиялардың итальяндық үлгісін жасау еді. Италия социалистік партиясы 1987 жылғы жалпы сайлауда дауыс жинауда жетістікке жеткенде соғыстан кейінгі ең жоғары деңгейге көтерілді. Дегенмен, Италия социалистік партиясы ешқашан өте ірі итальян коммунистік партиясынан оза алған жоқ, оның өте харизматикалық басшысы Энрико Берлингер жылдар бойы Кракси саясатына қарсы күресті. Соғыстан кейінгі итальян саясатының басты мәселесі – итальян коммунистік партиясын биліктен ұстап тұрудың жолын табу болды. Бұл коммунистерді билікке жолатпауға мүдделі партиялар арасында саяси одақтардың үнемі құрылуына әкелді. Жағдайды одан да қиындатқан нәрсе – көптеген партиялардың ішінде коммунистерді үкіметтік коалицияға қабылдауға дайын ағымдардың болуы, әсіресе 1945 жылдан бастап Бірінші Республиканың соңына дейін Италиядағы ең ірі партия болған Христиан демократиясының ішінде.
Craxi led the third longest lived government of Italy during the republican era (after the II and IV Silvio Berlusconi cabinets) and had strong influence in Italian politics throughout the 1980s; for a time, he was a close ally of two key figures of Christian Democracy, Giulio Andreotti and Arnaldo Forlani, in a loose cross party alliance often dubbed CAF (from the first letter of the surname Craxi Andreotti Forlani). Craxi had a firm grasp on a party previously troubled by factionalism, and tried to distance it from the Communists and to bring it closer to Christian Democrats and other parties; his objective was to create an Italian version of European reformist socialist parties, like the German SPD or the French Socialist Party. The Italian Socialist Party reached its post war apex when it increased its share of votes in the general election of 1987. However, the Italian Socialist Party never outgrew the much larger Italian Communist Party, whose highly charismatic leader, Enrico Berlinguer, was a fierce adversary of Craxi's policies through the years. The main dynamic of Italian post war politics was to find a way to keep the Italian Communist Party out of power. This led to the constant formation of political alliances between parties keen on keeping the Communists at bay. Things were further complicated by the fact that many parties had internal currents that would have welcomed the Communists in the governing coalition, in particular, within Christian Democracy, the largest party in Italy from 1945 until the end of the First Republic.
Ішкі саясат
Краксидің премьер-министрлік қызметі кезінде Италия ең ірі өнеркәсіптік бесінші елге айналды және ең өнеркәсіптік дамыған елдердің G7 тобына қосылды. Дегенмен, инфляция көбінесе қос таңбалы болып тіркелді. Кәсіби одақтардың қарсылығына қарамастан, Кракси үкіметі жалақыны индекстеуді (скала мобиль немесе "эскалатор" деп аталатын механизм) жоюға жауап берді, бұл механизм бойынша жалақы инфляция деңгейіне сәйкес автоматты түрде өсірілген. Эскалатор жүйесін жою инфляцияны төмендетуге көмектесті, ол басқа да ірі елдерде де төмендеді, бірақ ұзақ мерзімді перспективада жұмыскерлер жақсы жалақы үшін келіссөздер жүргізуге мәжбүр болғандықтан, бұл өнеркәсіптік наразылықты күшейтті. Әйтеуір, Италия Коммунистік партиясы ұйымдастырған референдумдағы «Жоқ» жақтастарының жеңісі Кракси үшін маңызды жеңіс болды. Оның премьер-министрлік кезеңінде Социалистік партияның беделі артты. Ол елдің ЖҰӨ-ін сәтті арттырып, инфляцияны бақылауда ұстады. Ішкі саясатта Краксидің өкілеттігі кезінде бірқатар реформалар қолға алынды. 1984 жылы жұмыс орындарын сақтау мақсатында жұмысты бөлісу келісімдері – ынтымақтастық шарттары енгізілді, сондай-ақ жартылай жұмыспен қамтуға қатысты шектеулер жеңілдетілді. Отбасы әл-ауқаты саласында 1984 және 1986 жылдары отбасылық жәрдемақы жүйесін өзгертетін заңдар қабылданды, «осылайша ең мұқтаж адамдарға көбірек сома төленді және белгілі бір кіріс деңгейінен асып кеткен жағдайда жарнамалау тоқтатылатын деңгейге дейін жарнамалау біртіндеп қысқартылды».
During Craxi's tenure as Prime Minister, Italy became the fifth largest industrial nation and gained entry into the G7 Group of most industrialised nations. However, inflation was often in the double digits. Against trade union resistance, the Craxi government reacted by abolishing wage price indexation (a mechanism known as scala mobile or "escalator"), under which wages had been increased automatically in line with inflation. Abolishing the escalator system did help reduce inflation, which was also falling in other major countries, but in the long term it inevitably increased industrial action as workers had to bargain for better salaries. In any event, the victory of the "No" campaign in the referendum called by the Italian Communist Party was a major victory for Craxi. During his premiership, the Socialist Party gained popularity. He successfully boosted the country's GNP and controlled inflation. In domestic policy, a number of reforms were initiated during Craxi's time in office. In 1984, solidarity contracts (work sharing arrangements to avoid redundancies) were introduced, while restrictions on part time employment were relaxed. In the field of family welfare, legislation was enacted in 1984 and 1986 that changed the family allowance system "so that people most in need received larger amounts and coverage was progressively reduced to the point of termination once certain income levels were exceeded."
Ватиканмен келісу
1984 жылы Кракси Ватиканмен Латеран шартын қайта қараған келісімге қол қойды. Екі тарап та: "Латеран келісімдерінде көрсетілген католик дінінің Италия мемлекетінің жалғыз діні екендігі қағидасы енді күшін жойды" деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Италияның мемлекеттік қолдауындағы жалғыз дін ретінде шіркеудің мәртебесі тоқтатылды, мемлекеттік қаржыландыруды otto per mille деп аталатын жеке табыс салығымен алмастырды, оған басқа діни топтар, христиан және христиан емес достары да қол жеткізе алады. Жаңартылған конкордат шіркеудегі некелерге және шіркеудің некелерді жарамсыз деп тануына азаматтық күш беру шарттарын реттеді. Жойылатын баптардың ішінде Киелі Тақтан берілген рыцарлық және дворяндық атақтарды мемлекеттік мойындауға қатысты ережелер, Киелі Тақтың мемлекеттік немесе Корольдік үйдің сұрауы бойынша діни қызмет атқаруға уәкілетті тұлғаларға шіркеулік наградалар беруге қатысты міндеттемесі, сондай-ақ Киелі Тақтың итальян үкіметіне епархиялық епископтарды тағайындауға қатысты саяси наразылықтарын білдіруге мүмкіндік беру міндеті бар еді. Кракси католик емес еді: ол өзін "Джузеппе Гарибальди сияқты зайырлы христиан" деп сипаттады.
In 1984, Craxi signed an agreement with the Vatican City that revised the Lateran Treaty. Among other things, both sides declared: "The principle of the Catholic religion as the sole religion of the Italian State, originally referred to by the Lateran Pacts, shall be considered to be no longer in force". The Church's position as the sole state supported religion of Italy was also ended, replacing the state financing with a personal income tax called the otto per mille, to which other religious groups, Christian and non Christian, also have access. The revised concordat regulated the conditions under which civil effects are accorded to church marriages and to ecclesiastical declarations of nullity of marriages. Abolished articles included those concerning state recognition of knighthoods and titles of nobility conferred by the Holy See, the undertaking by the Holy See to confer ecclesiastical honours on those authorized to perform religious functions at the request of the State or the Royal Household, and the obligation of the Holy See to enable the Italian government to present political objections to the proposed appointment of diocesan bishops. Craxi was not a Catholic: he defined himself as a "laical Christian, like Giuseppe Garibaldi."
Сыртқы саясат
Халықаралық аренада Кракси диссиденттерге және әлемдегі социалистік партиялардың ұйымдасып, тәуелсіз болуына көмектесті. Оның логистикалық көмегін алған белгілі тұлғалар – Франсиско Франконың диктатурасы тұсында Испанияның Социалистік жұмысшылар партиясы (PSOE) және бұрынғы Чехословакиядағы драматург Жири Пеликан. Краксидің Сальвадор Альенде қабіріне гүл қоюға тырысқан сирек түсірілген видео RAI (Radiotelevisione Italiana) архивінен табылды. Сонымен қатар, Краксинің заңсыз жолмен тапқан ақшасының бір бөлігі әскери диктатура кезінде Уругвайдағы солшыл саяси оппозицияға, Польшадағы Ярузельский үкіметі тұсында "Солидарность" қозғалысына, ал Палестина мәселесіне деген ықыласынан туындап, Ясир Арафат пен оның Палестинаны азат ету ұйымына құпия түрде берілгенін көрсететін дәлелдер бар. Ол 1987 жылы Зин әл-Абидин Бен Алидің Тунис билігін басып алуында да рөл атқарды.
In the international arena, Craxi helped dissidents and Socialist parties throughout the world to organise and become independent. Notable recipients of his logistical help were the Spanish Socialist Workers' Party (PSOE) during Francisco Franco's dictatorship and dramatist Jiři Pelikan, in the former Czechoslovakia. Rare footage of Craxi trying to lay flowers at the tomb of Salvador Allende has been unearthed from RAI's (Radiotelevisione Italiana) archives. There is also evidence that part of Craxi's illegally earned money was given in secret to leftist political opposition in Uruguay during the military dictatorship, to Solidarity in the period of Jaruzelski rule in Poland and to Yasser Arafat and his Palestine Liberation Organization because of Craxi's sympathy for the Palestinian cause. He also played a role in the 1987 seizure of power in Tunisia by Zine el Abidine Ben Ali.
Сигонелланың дағдарысы
Халықаралық аренада Кракси ең әйгілісі 1985 жылдың қазан айында болған оқиғасымен танылады, ол АҚШ президенті Рональд Рейганның «Ахилл Лауро» круиздік кемесін қарыстағандарды экстрадициялау туралы өтінішін қабылдамады. Ұзақ келіссөздерден кейін қарыстаушыларға ұшақпен Мысырға қауіпсіз өтуге рұқсат берілді. АҚШ-тың үш F-14 әскери-теңіз күштерінің ұшағы осы ұшақты Сигонелладағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуе базасына (NAF) қондырды. Вашингтондағы саяси шеңберлердің мәлімдемесіне сәйкес, Кракси бастапқыда АҚШ күштеріне террористерді ұстауға рұқсат берген, бірақ кейіннен келісімнен бас тартқан. Ол итальяндық әскерге ұшақты күзетіп тұрған АҚШ күштерін қоршауға бұйрық берді. Бұл қадамның себебі, АҚШ-тың қалауынша, Италияға қауіп төндіретін террористердің қауіпсіздігіне алаңдаушылық және араб әлемімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатудың итальяндық дәстүрі болды. Краксидің шешім қабылдаудағы бейілділігі осы мәселені шешуде маңызды рөл атқарған болуы мүмкін. Американдықтар Италия билігінен Палестина Азаттық Ұйымының (ПАҰ) Әбу Аббасын экстрадициялауды талап еткенімен, Кракси қылмыстың Италия аумағында жасалғанын және осыған тек Италия Республикасының ғана құзыреті бар екенін айтып, өз ұстанымынан мойын бұрмады. Кракси АҚШ-тың экстрадиция бұйрығын қабылдамады және ұшақта болған қарыстаушылардың басшысы Әбу Аббасқа Югославияға қашуға мүмкіндік берді; төрт қарыстаушы кейіннен кінәлі деп танылып, еврей-американдық азамат Леон Клингофферді қарыстырып, өлтіргені үшін түрме жазасына кесілді. Абас кейіннен Италияда да қатысқан жоқ кезде сотталды және 2003 жылы Иракқа жасалған шабуылдан кейін американдық күштерге түскеннен кейін көп ұзамай «табиғи себептерден» қайтыс болды. Бұл оқиға Краксиге «The Economist» журналында «Еуропаның күшті адамы» деген мақала жазылды және оның коммунистік оппозициясының ішінде болған Республика Сенатында тұрғанша шапалақтар сыйлады.
Internationally, Craxi is perhaps best remembered for an incident in October 1985, when he refused the request of US President Ronald Reagan to extradite the hijackers of the cruise ship Achille Lauro. After protracted negotiations, the hijackers were given safe passage to Egypt by plane. Three United States Navy F 14's forced the plane down to the United States Naval Air Facility (NAF) of Sigonella. According to the version of political circles in Washington, Craxi first gave the United States Forces permission to detain the terrorists, but he later reneged on the deal. He ordered Italian troops to surround the US Forces protecting the plane. This move was supposedly dictated both by security concerns about terrorists targeting Italy if the United States had had it their way and by the Italian tradition of diplomacy with the Arab world. Craxi's decisive character may have been relevant in this resolution. Though the Americans demanded that the Italian authorities extradite Abu Abbas of the PLO, Craxi stood firm on the grounds that the crime had been perpetrated on Italian soil, over which the Italian Republic had sole jurisdiction. Craxi rejected the US extradition order and let Abu Abbas – chief of the hijackers, present on the plane – flee to Yugoslavia; the four hijackers were later found guilty, and sentenced to prison terms for hijacking and the murder of a Jewish American citizen, Leon Klinghoffer. Abbas was later also convicted in Italy in absentia and eventually died of "natural causes", shortly after being taken prisoner by American forces in the aftermath of the 2003 invasion of Iraq. This episode earned Craxi an article in The Economist titled "Europe's strong man" and a standing ovation in the Senate of the Republic, which included his Communist opponents.
АҚШ-тың Ливияға шабуыл жасауы
Италияның сол кездегі сыртқы істер министрі (Италияның 42-ші премьер-министрі) Джулио Андреотти мен Абдель Рахман Шалгамның (Ливияның 2000 жылдан 2009 жылға дейін сыртқы істер министрі) айтуынша, Кракси Ливия басшысы Муамар әл-Қаддафиге 1986 жылдың 15 сәуірінде Ливияға қарсы жоспарланған америкалық "Эль-Дорадо каньоны" операциясының жауабы ретіндегі әуе шабуылдары туралы ескерту үшін телефон соққан. Бұл Қаддафи мен оның отбасына бомбалар түсірілгенге дейін Баб әл-Азизия кешеніндегі резиденцияларын эвакуациялауға мүмкіндік берді. Шалгамның бұл мәлімдемесін сол кезде Краксидің Социалистік партиясының сыртқы істер жөніндегі жетекшісі Маргарита Бонивер де растады. Ливияға жасалған шабуылға байланысты Кракси үкіметі АҚШ-қа әскери ұшу құқығын бермеді, сондай-ақ Франция мен Испания да бермеді. Бұл АҚШ-тың Еуропалық құрлықтағы базаларын пайдалануына кедеріс келтіріп, АҚШ Әуе күштерінің құрамын Франция мен Испания айналып, Португалия және Гибралтар бұғазы арқылы ұшуға мәжбүр етті, бұл әр бағытқа 1300 миль (2100 км) жол қосып, бірнеше рет әуеде отын құюды қажет етті.
According to Giulio Andreotti, Italy's foreign minister at the time (and 42nd Prime Minister of Italy) and Abdel Rahman Shalgham (Libya's Foreign Minister from 2000 until 2009), Craxi was the person who telephoned Libyan leader Muammar al Gaddafi to warn him of the impending American Operation El Dorado Canyon retaliatory air strikes against Libya on 15 April 1986. This permitted Gaddafi and his family to evacuate their residence in the Bab al Azizia compound moments before the bombs dropped. Shalgham's statement was also confirmed by Margherita Boniver, foreign affairs chief of Craxi's Socialist Party at the time. For the Libyan attack, Craxi's government denied the United States any rights of military overflight, as did France and Spain. For the United States, this precluded the use of European continental bases, forcing the US Air Force component to be flown around France and Spain, over Portugal and through the Straits of Gibraltar, adding 1,300 miles (2,100 km) each way and requiring multiple aerial refuellings.
Отставка
1987 жылдың сәуірінде Христиан демократиясының хатшысы Сириако Де Мита Кракси үкіметін қолдаудан бас тартуға шешім қабылдады. Бұл кабинеттің дереу құлауына және ұзақ жылдар бойы Христиан демократиялық партиясының саяхатшысы Аминторе Фанфани басқаратын жаңа үкімет құрылуына себеп болды. Фанфани Краксидің жақын досы және серігі болғанымен, ол ант қабылдау рәсіміне қатыспады, оның орнына Кеңес Төрағалығының хатшысы Джулиано Аматоны жіберді.
In April 1987, the Secretary of the Christian Democracy Ciriaco De Mita decided to drop his support for Craxi's government. This caused the immediate fall of the cabinet and the formation of a new government led by the long time Christian Democratic politician Amintore Fanfani. Even though Fanfani was a close friend and ally of Craxi, he did not participate in the swearing in ceremony, sending the Undersecretary to the Presidency of the Council Giuliano Amato.
Премьер-министр болғаннан кейін
1987 жылғы жалпы сайлауда PSI дауыстардың 14,3% жинады, бұл жақсы нәтиже болғанымен, Кракси үміттене білгендей емес, ал осы жолы үкімет құру Христиан-демократтардың кезектеріне келді. Краксинің асыққан баламасы қалыптаса бастады: 1989 жылы коммунизм құлағаннан кейін Кракси ұсынған, басқа солшыл саяси партиялармен, оның ішінде ИКП-мен бірлескен "Әлеуметтік бірлік" идеясы. Ол Шығыс Еуропадағы коммунизмнің құлдырауы ИКП-ны әлсіретіп, Әлеуметтік бірлікті қажеттілікке айналдырады деп сенді. Шындығында, PSI Италияның екінші ірі партиясы болуға және Христиан-демократтар басқаратын үкіметке қарсы жаңа солшыл коалицияның жетекші күшіне айналуға мүмкіндік алды. Алайда, "Солтүстік лигасының" күшеюі және "Тангентополи" жанжалдарының салдарынан бұл орын алмады.
In the 1987 general election the PSI won 14.3% of the vote, a good result but less good than what Craxi hoped, and this time it was the Christian Democrats' turn to govern. The alternative which Craxi had wanted so much was taking shape: the idea of a "Social Unity" with the other left wing political parties, including the PCI, proposed by Craxi in 1989 after the fall of communism. He believed that the collapse of communism in eastern Europe had undermined the PCI and made Social Unity inevitable. In fact, the PSI was in line to become Italy's second largest party and to become the dominant force of a new left wing coalition opposed to a Christian Democrat led one. This did not actually happen because of the rise of Lega Nord and the Tangentopoli scandals.
Тангентополиге қатысу
Краксидің мансабындағы соңғы маңызды бетбұрыс 1992 жылдың ақпан айында басталды, сол кезде социалистік депутат Марио Чиеса тазалау қызметін көрсететін фирмадан 7 миллион лира көлемінде пара алып жатқанда полициямен ұсталды. Чиеса шамамен бір ай бойы Краксиден қорғау іздеді, бірақ Кракси оны «Италиядағы ең адал партияға» көлеңке түсірді деп айыптады. Өзін шеттетуге ұшыраған және әділетсіз таңдалғандай сезінген Чиеса прокурорларға өзі білгеннің бәрін айтты. Оның жариялауы Милан социалистерінің жартысын және кәсіпкерлерді тергеуге алып келді; тіпті Краксидің жеңгесі және Милан қаласының мэрі Паоло Пиллиттерри парламенттік иммунитетіне қарамастан тергеуге алынды. Соның салдарынан Милан судьялары партияның қаржыландыру жүйесін жеке зерттеуге кірісті. 1992 жылдың шілдесінде Кракси жағдайдың қиын екенін және оның өзі де ашылып жатқан даудың құрбаны болатынын түсінді. Ол Депутаттар палатасы алдында сөйлеген сөзінде итальяндық партиялардың мемлекеттік қаржыландырудағы кең таралған бұзушылықтарды баршаның білетінін, депутаттарды екіжүзділік пен қорқынышпен айыптады және барлық депутаттарды социалистерді қудалаудан қорғауға шақырды, осылайша ынтымақ танытуға шақырды. Бірақ оның үндеуі назарсыз қалды. Краксиге алғашқы айыптау хабарламасы 1992 жылдың желтоқсанында келіп түсті. Қаңтар мен ақпан айларында одан да көп айыптаулар болды, сонда Милан соты Краксиді пара алу және сыбайлас жемқорлық үшін соттауға рұқсат беру үшін Парламентке ресми өтініш жасады (сол кезде итальяндық депутаттар Парламент рұқсат бермесе сотталудан қорғалған). 1993 жылдың 29 сәуірінде Краксидің эмоционалды сөйлегенінен кейін рұқсат берілмеді. Алайда ол тұратын «Рафаэль» қонақ үйінен шыққанда, Демократиялық солшыл партиясы мен оңшыл «Италия әлеуметтік қозғалысы» мүшелері оған наразылықтарын білдіре отырып, монеталар лақтырды. Олар стадиондағы дәстүрлі әннен секіріп, «Секірмеген социалист!» деп ән салды. Кейбір студенттер «Беттино, мыналарды да қалайсың ба?» (Bettino, vuoi pure queste?) деп ән шырқап, 1000 лиралық банкноттарды желбіретті, бұл ән Гуатанамера әуенімен орындалды.
The last main turning point of Craxi's career began in February 1992, when Socialist MP Mario Chiesa was arrested by police while taking a 7 million lira bribe from a cleaning service firm. Chiesa sought Craxi's protection for nearly a month, but Craxi accused him of casting a shadow on the "most honest party in Italy". Feeling marginalised and unjustly singled out, Chiesa divulged everything he knew to the prosecutors. His revelations brought half of the Milan Socialists and industrialists under investigation; even Paolo Pillitteri, Craxi's own brother in law and mayor of Milan, was investigated despite his parliamentary immunity. As a consequence, a team of Milanese judges began investigating specifically the party's financing system. In July 1992, Craxi finally realised the situation was serious and that he himself was going to be hit by the unfolding scandal. He made an appeal before the Chamber of Deputies in which he claimed that everyone knew of the widespread irregularities in the public financing of Italian parties, accused the deputies of hypocrisy and cowardice, and called for all MPs to protect the Socialists from prosecution as a show of solidarity. However, his call was ignored. Craxi received his first prosecution notice in December 1992. More followed in January and February, at which point the Court of Milan explicitly asked Parliament to authorise Craxi's prosecution for bribery and corruption (at the time, Italian MPs were immune from prosecution unless authorised by Parliament). The authorisation was denied on 29 April 1993 after Craxi gave an emotional speech. However, upon coming out of the Hotel Raphael, where he lived, he received a salvo of coins that members of the Democratic Party of the Left and the right wing Italian Social Movement threw at him as a sign of their disgust. From a traditional stadium chant, they started to jump and sing: "He who does not jump is a Socialist!" Some of the students waved 1,000 lire bills, singing "Bettino, do you want these too?" (Bettino, vuoi pure queste?) to the tune of Guantanamera.
Судьялардың алдында
1993 жылдың желтоқсанында, оның қудалануына рұқсат берілгеннен кейін, Кракси Христиандық демократия (ХД) партиясының хатшысы Арнальдо Форланимен бірге Әділет министрі Антонио Ди Пьетроның алдында куәлік берді. Оларға «Энимонт» компаниясына берілген «супер пара» туралы сұрақтар қойылды, оны PSI және ХД бірлесіп алып, демократиялық түрде бөліскен. Форлани параның не екенін сұрады, ал Кракси өзіне және басқа партияларға тағылған айыптарды мойындағаннан кейін, параның «саясаттың құны» екенін мәлімдеді. Кракси өзінің ісі бойынша сот процесінің үдетілгенін атап өтіп, оның қудалануы саяси мотивациямен жасалғанын айтты. 1994 жылдың мамырында ол түрмеден қашып Туниске қашты. Оның саяси мансабы екі жылдан кем уақыт ішінде аяқталды. Италияның саяси элитасының барлығы, соның ішінде Андреотти мен Форлани да, көп ұзамай осы тағдырға ұшырады. 1980 жылдардағы Пентапартито (бес партиядан тұратын одақ: ХД, PSI, Италия Республикалық партиясы, Италия Либералдық партиясы, Италия Демократиялық Социалистік партиясы) коалициясын қайта жаңғырту және оны 1990 жылдарға бейімдеу мақсатымен келісім жасаған Кракси-Андреотти-Форлани (КАФ) осі, халықтың дауысымен де, судьялардың шешімімен де құлатылуға тиіс болды. Милан судьялары жүргізген сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеулер жиынтығы «Таза қолдар» (Mani pulite) деп аталды. Ешбір партия осы істен шет қалған жоқ, бірақ кейбір партияларда сыбайлас жемқорлық басқаларға қарағанда кеңінен таралған, себебі мүмкіндіктер көп болды немесе ішкі моральдық қағидалар нашар болды. Күні бүгінге дейін кейбір адамдар, әсіресе Краксиге жақын болғандар, Италия Коммунистік партиясы (ИКП) сияқты партиялар қол сұғылмай қалғанын, ал биліктегі коалицияның басшылары, әсіресе Кракси саяси аренадан мүлдем жойылғанын айтады. Милан судьялары әр түрлі үкіметтер тарапынан, әсіресе 1994 жылы Сильвио Берлусконидің алғашқы үкіметі тарапынан бірнеше рет тексерілді, бірақ ешқандай бұзушылық дәлелі табылмады. Сонымен қатар, халық шетелдік қаржыландырудан гөрі, жемқор саясаткерлердің өздерінің ақшасын жымқыруына көбірек алаңдады. Нәтижесінде, Социалистік партияның қолдауы 14%-дан дерлік 0%-ға дейін төмендеді. Ирония жарасымды, партияның ұятқа қалған қалдықтары Краксидің өзінің бұрынғы үкіметтерінің бірінде енгізген 4%-дық шектің арқасында парламентке өте алмады. «Таза қолдар» кезеңінде Кракси батыл қорғаныс тактикасын қолдануға тырысты: ол барлық партиялар өздерінің қызметін қаржыландыру үшін заңсыз ақшаға мұқтаж екенін және оны алу үшін барлық мүмкіндікті пайдаланатынын мәлімдеді. Сондықтан оның қорғанысы өзін кінәсіз деп жариялау емес, барлығын кінәлі деп жариялау болды. Бұл, негізінен, шындық болғанымен, көптеген азаматтар саясаткерлерге сенімсіздікпен қарады, Краксидің қорғанысы олардан жақсылық күтпеді және тіпті оларды одан да ашуландырған болуы мүмкін. Кейбір паралар партияларға емес, оларды алған саясаткерлердің жеке қалталарына түсті. 2012 жылы Ди Пьетро Краксидің «Энимонт» ісі кезінде ИКП-нің Кеңес Одағынан заңсыз қаржыландыру алғанын айыптағаны дұрыс екенін мойындады. Краксидің жазалары оған «қылмыстық тұрғыдан маңызды» болып көрінді, бірақ Ди Пьетро осы қылмысты тергеуді бастамады.
In December 1993, after his prosecution was finally authorised, Craxi was called to testify alongside Cristian Democracy (DC) party secretary Arnaldo Forlani before Justice Antonio Di Pietro. Questions were asked about the so called ENIMONT 'super bribe' which the PSI and DC had jointly received and democratically shared. Forlani evasively asked what a bribe was while Craxi, after admitting to the charges brought against himself and other parties, stated that the bribes were "the cost of politics." Craxi, noting that the legal process had accelerated in his case, claimed that his prosecution was politically motivated. In May 1994, he fled to Tunis in order to escape jail. His political career ended in less than two years. Italy's entire political class, including people like Andreotti and Forlani, was to follow suit soon. The CAF (the Craxi Andreotti Forlani axis), which had made a pact to revive the Pentapartito (an alliance of five parties: DC, PSI, Italian Republican Party, Italian Liberal Party, Italian Democratic Socialist Party) of the 1980s and apply it to the 1990s, was doomed to be crushed by the popular vote as well as by the judges. The set of anti corruption investigations carried out by the Milan judges came to be collectively called Mani pulite (clean hands). No party was spared but in some parties, corruption had become more endemic than elsewhere, either because of more opportunity or internal ethics. To this day, some people, especially those who were close to Craxi argue that some parties like the Italian Communist Party (PCI) were left untouched, while the leaders of the ruling coalition and in particular Craxi were wiped off the political map. The judges in Milan were put under scrutiny several times by different governments, especially Silvio Berlusconi's first government in 1994, but no evidence of any misconduct was ever found. Furthermore, public opinion was much less concerned about foreign financing than about the misappropriation of their money by corrupt politicians. In the end, the Socialist party went from 14% of the vote to a virtual nil. An ironic note was that the disgraced remnant of the party was excluded from Parliament by the minimum 4% threshold introduced by Craxi himself during one of his previous governments. During the Mani pulite period, Craxi tried to use a daring defence tactic: he maintained that all parties needed and took money illegally, however they could get it, to finance their activities. His defence was therefore not to declare himself innocent, but everybody guilty. While this was basically the truth, most citizens distrusted politicians, and Craxi's defence got no sympathy from the citizens and may have even served to enrage them further. Some bribes didn't go to the parties at all. They went to the personal wallets of the politicians who happened to take them. In 2012, Di Pietro admitted that Craxi was right when during the Enimont trials he accused the PCI to have received illegal funding from the Soviet Union. Craxi's sentences seemed to him "criminally relevant", but Di Pietro omitted to investigate that crime.
Өмір салты сынға алынады
Краксидің өмір салты көптеген қаржылық проблемалары бар партияның хатшысы үшін лайықсыз деп есептелді: ол Римнің орталығындағы қымбат «Рафаэль» қонақүйінде тұрды және Тунис, Хаммаметте үлкен вилласы болды. 1990 жылдардағы «Мани Пулитте» тергеулері көрсеткендей, итальяндық қоғамда жеке сыбайлас жемқорлық кеңінен таралған еді; көптеген саясаткерлер, Кракси сияқты, сыбайлас жемқорлықты демократияның қажеттілігімен ақтаса да, саяси көшбасшылардың көптеген деңгейдегі өмір салты олардың мүмкіндігінен асып түсті, ал көптеген партиялар қаржылық қиындықтарға тап болды. Сол жылдары Социалистік партияның көрнекті мүшесі Рино Формика әзілде: «Мәдени орын кедей, бірақ монахтар бай» деді. Сонымен қатар, Краксидің қатыгез мінезі оған көптеген жауларды әкелді; оның ең айыпталатын әрекеттерінің бірі – социалистік партиядағы жемқорлықты оның қазынашысы Винченцо Балзамоға, соңғысы қайтыс болғаннан кейін ғана таңу арқылы өзін күдіктен тазалауға тырысуы болды. Краксидің достарына Сомали президенті Сиад Барре, Палестина Азат ету ұйымының (ПАУ) басшысы Ясир Арафат және Тунис президенті Бен Али кірді. Соңғысы Кракси Италиядан қашқанда оған қорғаныс берді. Формика Краксидің айналасындағыларды «ергежейлілер мен бишілер соты» (corte di nani e ballerine) деп сынады, бұл жеке таныстыққа негізделген жүйенің көбінесе күлкілі және адалсыз екенін көрсетеді. Краксидің түрлі шағын және ірі жақсылықтар алған достарының арасында Сильвио Берлускони ең танымал болды: ол, әсіресе медиа империясына қатысты көптеген жақсылықтарға ие болды және саясатқа кірмес бұрын оның атымен аталған жарлыққа («Берлускони жарлығы») ие болды. Басқа да тұлғалар бар еді, мысалы, Краксидің сүйіктісі Аня Пьерони, Рим аймағындағы телеарнаның иесі, және Сандра Мило, мемлекеттік RAI телеарналарында мансабы шарықтап өсті. Кракси принцип бойынша ешқашан кешірім сұрамағанымен де белгілі болды; итальяндықтардың көпшілігі сыбайлас жемқорлық жүйе ашылғаннан кейін кешірім сұрауын күтті. Кракси ешқашан кешірім сұрамады, ол өзгелердің істемегенін істемегенін және оны теңдесіз жазалап, қуғындап жатқанын мәлімдеді.
Craxi's lifestyle was perceived to be inappropriate for the secretary of a party with so many alleged financial problems: he lived in the Raphael, an expensive hotel in Rome's centre, and had a large villa in Hammamet, Tunisia. As the Mani Pulite investigations were to uncover in the 1990s, personal corruption was endemic in Italian society; while many politicians, including Craxi, would justify corruption with the necessities of democracy, political leaders at many levels enjoyed a lifestyle that should have been well out of their reach, while most parties continued having financial problems. Rino Formica, a prominent member of the Socialist Party in those years, wittily said that "the convent is poor, but the friars are rich". Furthermore, Craxi's arrogant character won him many enemies; one of his most condemned actions was blaming corruption in the socialist party on treasurer Vincenzo Balzamo, just after the latter's death, in order to clear himself of any accusation. Craxi's friends included Siad Barre, president of Somalia; Yasser Arafat, leader of PLO; and Ben Ali, president of Tunisia. The latter provided protection to Craxi when he escaped from Italy. Craxi's entourage was famously criticised by Formica as a "court of midgets and dancers" (corte di nani e ballerine), indicating the often ludicrous and immoral traits of a system based on personal acquaintance rather than merit. Among the friends of Craxi's to receive smaller and larger favours, Silvio Berlusconi is perhaps the most known: he received many favours, especially regarding his media empire, and had a decree named after him ("Decreto Berlusconi") long before he entered politics. Other figures were Craxi's mistresses Ania Pieroni, who owned a TV station in the Rome area, and Sandra Milo, who had a skyrocketing career in the state owned TV channels RAI. Craxi was also known for never apologising, as a matter of principle; most Italians expected an apology after the corrupt system had been exposed. Craxi never apologised, stating he had done nothing that everybody else had not been doing, and that he was being unjustly singled out and persecuted.
Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық соттың шешімдері
Краксидің Страсбург сотына жасаған үш апелляциясында да оның қорғаушысы, байланысты қылмыстар бойынша түрлі айыпталушылар айтқан айыптауларды сотта жоққа шығара алмағанын, бұл Еуропалық адам құқықтары конвенциясының 6-бабы 3-тармағы d) тармағында жарияланған жарысқа қағидасын бұзу болып табылады деп шағымданды. Еуропалық сот оның пайдасына заңсыз жарияланған телефон тіркелімдері ісі бойынша шешім шығарды.
All three appeals by Craxi to the Strasbourg court complained that his defence was not able to refute in court the accusations made by various defendants of related crimes, in violation of the adversarial principle proclaimed in article 6, paragraph 3, letter d of the European Convention of Human Rights. The European Court ruled in his favour in the case of wiretapped conversations illegally made public.
PSI құлдырауы мен таратылуы
1993 жылдың ақпан айында Кракси партия хатшысы лауазымынан қанағаттамады. 1992 және 1993 жылдар аралығында партия мүшелерінің көпшілігі саясаттан шығып, үш социалистік депутат өзіне-өзі қол жұмсады. Краксидің орнын екі социалистік кәсіподақ жетекшісі – алдымен Джорджио Бенвенуто, содан кейін Оттавиано Дель Турко басты. 1993 жылғы желтоқсан айында өткен облыстық және қалалық сайлауда ПСИ партиясы шамамен 3% дауыс алып, дерлік жойылды. 1990 жылы Милан қаласында ПСИ 20% дауыс жинаған болса, 1993 жылы тек 2% ғана алды, тіпті кеңесші болып сайлануға да жеткіліксіз болды. Дель Турко партияның беделін қайта жаңғыртуға тырысты. 1994 жылғы жалпы сайлауда ПСИ-дің қалдықтары, бұрынғы коммунистік партияның (PCI) жаңа өркендеген түрі – «Сол жақ демократиялық партиясы» (ПДС) басымдығымен құрылған «Прогрессивтер альянсына» қосылды. Дель Турко партия таңбасын жаңарып, инновациялық идеяны күшейтті. Бірақ бұл 1992 жылы алған 13,6% дауысқа қарағанда ПСИ-дің 2,2% ғана дауыс жинауына кедергі болмады. ПСИ 16 депутат пен 14 сенатор сайлады, бұл 1992 жылғы 92 депутат пен 49 сенатордан кем. Олардың көпшілігі партияның сол қанатынан шыққан, Дель Турконың өзі де сондай болды. Көптеген социалистер басқа саяси күштерге, негізінен Сильвио Берлускони жетекшілігіндегі «Forza Italia» жаңа партиясына, «Patto Segni» мен «Демократиялық альянсқа» қосылды. Партия екі жылдық қиындықтан кейін 1994 жылдың 13 қарашасында таратылды, осы уақыт ішінде оның көптеген тәжірибелі лидерлері, әсіресе Кракси «Тангентополи» ісіне қатысып, саясаттан кетуге мәжбүр болды. 100 жылдық тарихы бар партия, басшыларының PSI-ді жеке тұлғаландыруының нәтижесінде жабылды.
Craxi resigned as party Secretary in February 1993. Between 1992 and 1993, most members of the party left politics and three Socialist deputies committed suicide. Craxi was succeeded by two Socialist trade unionists, first Giorgio Benvenuto and then by Ottaviano Del Turco. In the December 1993 provincial and municipal elections the PSI was virtually wiped out, receiving around 3% of the vote. In Milan, where the PSI had won 20% in 1990, the PSI received a mere 2%, which was not even enough to elect a councillor. Del Turco tried in vain to regain credibility for the party. In the 1994 general election, what was left of PSI allied itself to the Alliance of Progressives dominated by the post communist incarnation of the PCI, the Democratic Party of the Left (PDS). Del Turco quickly changed the party symbol to reinforce the idea of innovation. However, this did not stop the PSI gaining only 2.2% of the votes compared to 13.6% in 1992. The PSI got 16 deputies and 14 senators elected, down from 92 deputies and 49 senators of 1992. Most of them came from the left wing of the party, as Del Turco himself did. Most Socialists joined other political forces, mainly Forza Italia, the new party led by Silvio Berlusconi, the Patto Segni and Democratic Alliance. The party was disbanded on 13 November 1994 after two years of agony, in which almost all of its longtime leaders, especially Craxi, were involved in Tangentopoli and decided to leave politics. The 100 year old party closed down, partially thanks to its leaders for their personalisation of the PSI.
Краксизм
Краксизм (итальянша: Craxismo) – Краксидің ойларына негізделген итальяндық саяси идеология, және белгілі бір дәрежеде қазір де сақталып келеді. 1976 жылдан 1994 жылға дейін PSI-нің бейресми идеологиясы болды.
Craxism (Italian: Craxismo) was and to some extent remains an Italian political ideology based on Craxi's thought. It was the informal ideology of the PSI from 1976 to 1994.
Шығуы және ерекшеліктері
Бұл термин қазіргі кезде қарапайымдыққа толы деп есептелсе де, краксизм социализм, әлеуметтік демократия және әлеуметтік либерализм, немесе итальяндық либералды социалистік дәстүрдің синтезіне негізделген. Кракси билігінде ПСИ «Үшінші әлемдік» көзқарасты қолдады, араб елдерін және экологияны жақтады, сондай-ақ қазіргі заманғы әлеуметтік мемлекетті қолдады. Олар Атлантикалық мүдделерді, еуропалық интеграцияны жақтады, аумақтық егемендікті қатты қорғады (мысалы, Сигонелла дағдарысы) және аборт және есірткіге қарсы күрес сияқты мәселелерде консервативті ұстанымды сақтады. Кракси басшылығымен ПСИ орталық-сол және саяси орталыққа жақындады, нәтижесінде христиандық демократия және басқа да орташа партиялармен одақтасып, «Пентапартито» деп аталатын коалиция құрды, ол үкімет құру үшін тұрақты көпшілікті қамтамасыз етті.
Although the term is considered derogatory today, Craxism was based on a synthesis of socialism, social democracy, and social liberalism, or the Italian liberal socialist tradition. Under Craxi, the PSI supported Third Worldism, was pro Arab and environmentalist, and supported the modern welfare state, and was also pro Atlanticist, pro Europeanist, placed a strong defense of territorial sovereignty (e. g. the Sigonella crisis), and was more conservative on issues such as abortion and war on drugs. Under Craxi, the PSI moved closer to the centre left and political centre, much to ally with Christian Democracy and other moderate parties that formed a coalition called Pentapartito, which ensured a stable majority to govern.
Сыншылар
Бүгінде краксизм көбінесе жемқор саясаткерді сипаттау үшін тұрмыстық есқарақы сөз ретінде қарастырылады, бірақ кейбіреулер оны жақсы қабылдайды; бұл PSI таратылғаннан кейін Сильвио Берлусконидің жаңа құрылған Forza Italia партиясына (орталық-оң коалиция) қосылғандардың жағдайы, сондай-ақ Ахилл Оччеттоның Прогрессивті альянсына (орталық-сол коалиция) біріккен итальяндық социалистердің бір бөлігі үшін де осыған ұқсас. Краксизм 1980-жылдары Фелипе Гонсалес (PSOE), Франсуа Миттеран (PS) және Гельмут Шмидт (SPD) бірге Еуропалық социализмнің түгелдей өзгеруіне бастап кетті. Бұдан өзге, осы басқа да тұлғалармен бірге Тони Блэрдің Лейборист партиясының, Хосе Луис Родригес Сапатероның PSOE және Андреас Папандреудің PASOK партияларының жаңаруы мен саясатына әсер етті. Италияда краксизмнің және Кракси тұлғасының басты сыншылары – бұрынғы коммунистер (оның ішінде Демократиялық партияның көп бөлігі) және солшыл бағытталған кейбір баспасөз құралдары (Il Fatto Quotidiano, il manifesto, L'Espresso және la Repubblica), ал ең жақтастары – Риккардо Ненчинидің қайта құрылған Италиялық социалистік партиясы, оның ішінде оның ұлы Бобо Кракси, сондай-ақ орталық-оң саясаткерлері Берлускони, Ренато Брунетта, Маурицио Саккони, Стефано Кальдоро және оның қызы Стефания Кракси.
Today, Craxism is often considered a derogatory term describing a corrupt politician, although some favourably welcome him; this is the case of those who, following the dissolution of the PSI, joined the newly formed Forza Italia of Silvio Berlusconi (centre right coalition) but also a part of those who formed the Italian Socialists, small party adhering to the Alliance of Progressives of Achille Occhetto (centre left coalition). Craxism has led to the change of the whole of European socialism, together with Felipe González (PSOE), François Mitterrand (PS), and Helmut Schmidt (SPD) during the 1980s. In addition, along with these other figures, it inspired the overhaul and the policies of Tony Blair's Labour Party, José Luis Rodríguez Zapatero's PSOE, and Andreas Papandreou's PASOK. In Italy, the main critics of Craxism, as well as the figure of Craxi, are the former Communists (including most members of the Democratic Party) and some left leaning press media (Il Fatto Quotidiano, il manifesto, L'Espresso, and la Repubblica), while the biggest supporters are on the centre left the refounded Italian Socialist Party of Riccardo Nencini, which includes his son Bobo Craxi, and various politicians of the centre right like Berlusconi, Renato Brunetta, Maurizio Sacconi, and Stefano Caldoro, including his daughter, Stefania Craxi.
Өлім және мұра
Осылардың барлығы оның саяси жемқорлықтың символы ретінде танылуына әкелді. 1994 жылы Кракси Тунистің Хаммамет қаласына қашып, өзі бір кездері жасауға үлес қосқан заңдардан қашып құтылды. Ол өзінің жақын досы Зин Эль Абидин Бен Али үкіметінің қорғауында қашқын болып қалды. Кракси өзін бірнеше рет кінәсіз деп мәлімдеді, бірақ Италияға қайтып оралмады, себебі ол жемқорлық қылмыстары үшін 27 жылға түрмеге кесілген еді; апелляцияда осы үкімнің 9 жыл 8 айы күшінде қалды. Кракси 2000 жылдың 19 қаңтарында 65 жасында қант диабетінің асқынуынан қайтыс болды. Премьер-министр және солшыл демократтар партиясының төрағасы Массимо Д'Алема мемлекеттік жерлеу рәсімін ұсынды, бірақ Кракси отбасы оны қабылдамады, үкіметті Миландағы Сан-Рафаэле ауруханасында қажетті операция жасату үшін Италияға оралуына кедергі келтірді деп айыптады. Краксидің жерлеу рәсімі Тунистегі Сент-Винсент-де-Пол соборында өтті, онда жергілікті тұрғындар көптеп қатысты. Бұрынғы ПСИ мүшелері мен басқа итальяндықтар Туниске келіп, көшбасшыларына соңғы құрметтерін көрсетті. Оның жақтастары Тунистегі собордың алдына жиналды, итальян үкіметінің өкілдері Ламберто Дини мен Марко Миннитиге қара сөздер айтып, монеталар лақтырды. Краксидің қабірі Хаммаметтегі шағын христиан зиратында орналасқан. Кейбір мәліметтерге сәйкес, ол Италияға қаратылған; бірақ 2017 жылғы сауалнама көрсеткендей, бұл ақпарат дұрыс емес.
All this resulted in him being considered the symbol of political corruption. Craxi escaped the laws he had once contributed to make, by fleeing to Hammamet, Tunisia, in 1994; he remained a fugitive there, protected by the government of Zine El Abidine Ben Ali, his personal friend. He repeatedly declared himself innocent but never returned to Italy where he had been sentenced to 27 years in jail because of his corruption crimes; of these, 9 years and 8 months were upheld on appeal. Craxi died on 19 January 2000, at the age of 65, from complications of diabetes. Prime Minister and Democrats of the Left leader Massimo D'Alema proposed a state funeral, which was not accepted by Craxi's family who accused the government of preventing his return to Italy to undergo a delicate surgery at San Raffaele Hospital in Milan. Craxi's funeral took place at the Cathedral of St. Vincent de Paul in Tunis and saw a large participation of the local population. Former PSI militants and other Italians arrived in Tunisia to make the last greetings to their leader. His supporters came outside the Tunisian cathedral and targeted Lamberto Dini and Marco Minniti, representatives of the Italian government, with insults and a launch of coins. Craxi's tomb is in the small Christian cemetery in Hammamet. According to some sources it is orientated towards Italy; following a 2017 survey, this was revealed to be erroneous.