Кіріспе

Неміс мемлекет қайраткері (1794–1862)

Ханс Даниэль Людвиг Фридрих Хассенпфлюг (26 ақпан 1794 – 15 қазан 1862), неміс мемлекет қайраткері, Гессендегі Ханау қаласында туған.

Үдемелі қызметтер

Ол Геттингенде заң оқыды, 1816 жылы бітірді және 1821 жылы Кассельдегі үкімет кеңесінің (Regierungskollegium) сот палатасында қызметке кірді (оның ішінде оның әкесі Иоганн Хассенпфлюг та мүше болды). 1821 жылы жаңа сайлаушы Вильгельм II оны фюстисрат (әділет кеңесшісі) қызметіне ұсынды; 1832 жылы ол Министрлік кеңесшісі және референт (хабарлаушы) болып тағайындалды. Осы сәттен бастап ол Германияның конституциялық күресінде көзге түсті. Сайлаушы Вильгельм I енгізген реакциялық жүйе 1830 жылғы революциялық қозғалыстардың алдында күйреп, 1831 жылы Гессен конституция алды. Бұл даму сайлаушыға да, басқа неміс үкіметтеріне де ұнамады, ал Хассенпфлюг оны кері қайтару үшін белсенді жұмыс істеді. Осылайша ол өзінің жастық шағындағы үмітіне қайшы келіп, оны жоққа шығарды; өйткені ол Геттингендегі революциялық Бюршеншафттың белгілі мүшесі болған және 1813 жылғы неміс жорығына ерікті ретінде қатысқан.

Реакциялық позиция

Өзгерістің себептерін зерттеудің қажеті жоқ. Хассенпфюг білімі мен дәстүрі бойынша қатаң мінезді шенеунік болды; ол сонымен қатар бірінші сыныпты заңгер еді, ал оның табиғатынан туған авторитарлық мінезі бастапқыда әріптестеріне және тіпті сайлаушыға қатысты жоғары тұрып, тәуелсіздік танытты. Мұндай адам үшін конституциялық шектеулер шыдайсыз болды, және ол билікке келген сәттен бастап, баспасөз цензурасы, заңдық талас-тартыс, сайлаушының артықшылықтарын негіссіз пайдалану немесе сайлау жарлықтары арқылы штаттардың заң шығару құқықтарын тікелей жою арқылы оларды күшін жоюға кірісті. Соның салдарынан туған конституциялық дағдарыстың тарихы Гессен-Кассель және Германия тарихына жатады; Хассенпфлюгтың өзі үшін бұл оны Меттернихтен де неміс халқына жасалған реакцияның Мефистофеліне айналдырды. Гессенде ол "Гессеннің жек көруі мен қарғысы" ("Hessens Hass und Fluch") деп белгілі болды. Бірақ, соңында оның қатал мінезі регентке (Фредерик Уильямға) шыдайсыз болып көрінді. 1837 жылдың жазында ол күтпеген жерден ішкі істер министрі лауазымынан алынып, сайлаушының қызметінен кетті.

Гессеннен тыс жерлерде қызмет көрсету

1838 жылы ол Хоэнцоллерн-Сигмаринген кіші княздығының әкімшілігінің басшысы болып тағайындалды, келесі жылы Люксембург ұлы княздығының азаматтық губернаторы лауазымына ауысты. Бірақ оның тәуелсіз мінезі оған онда бір жылдай ғана қалуға мүмкіндік берді: ол Гаагадағы голланд шенеунігі арқылы Ұлы герцогпен (Нидерланд королімен) барлық мәселелерді шешуге наразы болды; Люксембургтің артық табысын голланд қазынасына жұмсауға қарсылық білдірді; және әділеттік таба алмағандықтан, 1840 жылы отставкаға кетті. 1841 жылдан 1850 жылға дейін ол пруссиялық қызметте болды, бастапқыда Пруссияның Жоғарғы Трибуналының (Preußisches Obertribunal) мүшесі, ал 1846 жылы Грайфсвальдтағы жоғары апелляциялық соттың (Oberappellationsgericht) президенті болды. 1850 жылы ол жемқорлыққа қатысты сотталып, кінәлі деп танылды; апелляциялық сотта бұл үкім күштен шығарылғанмен, ол Пруссия қызметін тастап кетті.

1848 жылғы төңкерістер

Біршама әдепсіз асығыспен (шағым тыңдалмаған) Гессеннің сайлаушысы оны үкімет басшылығына қайта шақырды, ол бірден конституцияға қарсы күреске құлшынып кірісті. Бірақ ол көп ұзамай барлық топтардың, тіпті әскердің де оған қарсы екенін түсінді және ол барлық нәрсені Австрияның жандануымен одақтасуға тәуекел етуге шешім қабылдады, ол 1848 жылғы төңкерістермен құлатылған ескі тәртіпті қайта орнату үшін тығырықтан тығырыққа жұмыс істеп жатқан еді. Оның кеңесімен сайлаушы Пруссия құрған Солтүстік одақтан шығып, 13 қыркүйекте министрімен бірге Гессеннен құпия түрде қашудың қателігін жасады. Олар Франкфуртқа барды, онда федералдық диета қайта құрылды, және 21-і күні диетаны Гессенге қарулы араласуға бұйырды. Австрия әскерлері орындаған бұл жарлық Пруссиямен соғысқа жақын әкелді, бірақ Берлин үкіметінің дайынсыздығы Австрияның және жыл соңында Қассельде қаржы министрі ретінде қайтадан билікке келген Хассенпфлюгтың жеңісіне соқтырды.

Зейнетақы және отбасы

Дегенмен, оның жағдайы қиын болды; ол баршасынан жек көріліп, тіпті қожайынынан да ұнамады. 1853 жылдың қараша айында оқиғаның шегіне жетті, ол сайлаушының күйеу баласы Изенбург-Вэхтерсбах графының алдында қоғамда ат үстінен қамшымен сабалды. Графтың ақыл-есі дұрыс емес деп жарияланды; бірақ Хассенпфлюг оның бұл әрекетіндегі мағынаны сезініп, отставкаға өтініш берді. Алайда, ол қабылданбады; және ол тек 1855 жылдың 16 қазанында ғана қызметінен толық босатылды. Ол Марбургқа зейнетке шығып, 1862 жылдың 15 қазанында қайтыс болды. Ол 1831 жылғы Гессен конституциясының қайта жаңғыру туралы естігенге дейін (1862 жылдың 21 маусымында) өмір сүрді, оның өмірінің мақсаты осы конституцияны жою болған. Оның жарияланымдарының ең маңыздысы – Actenstücke, die landständischen Anklagen wider den Kurfürst/ir/ien hessischen Staatsminister Hassenpflug. Ein Beitrag zur Zeitgeschichte und zum neueren deutschen Staatsrechte, анонимді (Штутгарт және Тюбинген, 1836). Ол екі рет үйленген, оның бірінші әйелі Гримм ағайындыларының қарындасы болған. Оның ұлы Карл Хассенпфлюг (1824–1890) – белгілі мүсінші.