Кіріспе

Аэрожауынгерлік соғыс – жаудың әскери авиациясын және әуе соғыс жүргізу қабілетін белсенді түрде жоюға бағытталған әрекеттер. Шабуылдаушы қарсы әуе (OCA) – жаудың әскери әуе күшін басып тастау үшін қолданылатын әскери термин, негізінен жаудың әуе базаларын нысанаға алған жердегі шабуылдар арқылы: тұрақтандырылған ұшақтарды, ұшу-қону жолақтарын, жанармай құрылғыларын, ангарларды, әуе қозғалысын басқару қондырғыларын және басқа да авиациялық инфрақұрылымды істен шығару немесе жою. Жердегі бомбалар сияқты қару-жарақ, әдетте, ауадан ауаға қарсы күрделі қару-жараққа қарағанда арзан, ал бір ғана жер үсті қару-жарағы өте қысқа уақыт ішінде бірнеше ұшақты жоя алады немесе жарамсыз етеді, ал ұшып жүрген ұшақтарды әдетте біреуден біреулеп түсіру қажет. Ұшып жүрген жау ұшақтары да бірден қауіп төндіреді, өйткені олар әдетте жауап беруге қабілетті, сондықтан оларды ұшып кетпес бұрын жою достық ұшақтарға қауіпті азайтады. Жауынгерлік ұшақтармен жау ұшақтарынан әуе кеңістігін тазарту мақсатымен жүргізілетін әуеден әуеге операциялар, жауынгерлік әуе патрульдері ретінде, шабуылдаушы қарсы әуе миссиялары болып табылуы мүмкін, бірақ олар әуедегі басымдыққа қол жеткізудің салыстырмалы түрде баяу және қымбат жолы ретінде қарастырылады. Оған қарама-қарсы термин – қорғаныс қарсы әуе, ол негізінен жау ұшақтарының шабуылынан аумақты, адамдарды және/немесе материалдық құндылықтарды қорғауға бағытталған, әдетте жердегі зымырандық қорғаныс жүйелері мен әуеге қарсы артиллерияның, сондай-ақ қорғаныс жауынгерлік әуе патрульдерінің үйлесімімен жүзеге асырылады.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері шабуылға қарсы әуе шабуылы қолданылып келеді. Теишин Шудан мен Гиретсу Кутейтай Тынық мұхитында екі рет В29 бомбалаушыларына қарсы рейдтер жүргізді. Осы уақытқа дейін ең табысты OCA миссиясы – 1967 жылғы алты күндік соғысты бастарған Израильдің "Фокус" операциясы. Онда Хейл Ха'авир Мысыр, Сирия және Иорданияның әуе күштерінің көп бөлігін, көбінесе жерде тұрған 600-ге жуық ұшақты 200 ұшақтың күшімен жойды. Дегенмен, жойылған ұшақтардың жалпы саны бойынша, "Барбаросса" операциясының алғашқы екі аптасында 3400 орыс ұшағы жойылды. Сондай-ақ, 1950 және 1953 жылдары Кореядағы АҚШ-тың қарсы әуе операциялары, Суэц каналы дағдарысы кезіндегі француз және британдық шабуылдары және тағы да басқалары табысты шабуылдардың қатарына жатады.

Қолданылған қарулар

1950 жылдары НАТО мен Варшава шартының суық соғыс стратегиясы ОҚА-ны тактикалық ядролық қарумен жүргізуді көздеген, бірақ 1960 жылдардың ортасына қарай «пропорционалды жауап беру» саясатының жаңа тәсілдері конвенциялық тактикаға қайта оралуға әкелді. Алты күндік соғысқа дейін аз уақыт бұрын, ұшу-қону жолақтарын бұзуға арналған арнайы қарулар жасалды, мысалы, BLU 107 Durandal ұшу-қону жолағына қарсы бомбасы. Мұндай қарулардың түрлі нұсқалары қазір де қолданылуда, атап айтқанда, 1991 жылғы Перс шығанағы соғысында Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің Panavia Tornado ұшақтарымен қолданылған JP233 оқ-дәрілері.