Ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының кеңсесі
United Nations Office for Outer Space Affairs
Біріккен Ұлттар Ұйымының ғарыш кеңістігі мәселелері жөніндегі кеңсесі (UNOOSA) ғарыш саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамытады, құқықтық базаны нығайтады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғарыш агенттігі
Space agency
Біріккен Ұлттар Ұйымының Сыртқы ғарыш істері жөніндегі кеңсесі (UNOOSA) – ғарыштағы бейбіт халықаралық ынтымақтастықты ілгерілететін және жеңілдететін БҰҰ Хатшылығының кеңсесі. Ол ғарыш қызметі үшін құқықтық және нормативтік базаны құруға немесе күшейтуге жұмыстейді, сондай-ақ дамып келе жатқан елдерге тұрақты әлеуметтік-экономикалық даму үшін ғарыш ғылымы мен технологиясын пайдалануға көмектеседі. Кеңсе 1958 жылы Сыртқы ғарышты бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі арнайы комитетке (COPUOS) көмек көрсету және кеңес беру үшін құрылды, ол БҰҰ Бас Ассамблеясымен адамзаттың игілігі үшін сыртқы ғарышты зерттеу және пайдаланудың ғылыми және құқықтық аспектілерін талқылау үшін құрылған. Комитет келесі жылы тұрақты мәртебеге ие болды, ал UNOOSA 1993 жылы Венадағы (Австрия) Біріккен Ұлттар Ұйымы кеңсесіне көшірілмес бұрын бірнеше құрылымдық өзгерістерден өтті. COPUOS хатшылығы ретінде Кеңсе ғарыш құқығын құрайтын маңызды халықаралық шарттардың, құқықтық принциптердің және Бас Ассамблея шешімдерінің іске асырылуын қамтамасыз етуге жауапты. Басқа міндеттеріне үкіметтер мен үкіметтік емес ұйымдарға ғарыш құқығы бойынша кеңес беру, ғарышқа ұшырылған аппараттар мен объектілердің тізімін жүргізу, ғарышқа қатысты түрлі мәселелерді талқылау үшін форумдар ұйымдастыру және ғарыш технологияларына қол жеткізуді қамтамасыз ететін бағдарламаларды демеушілік ету кіреді.
The United Nations Office for Outer Space Affairs (UNOOSA) is an office of the U. N. Secretariat that promotes and facilitates peaceful international cooperation in outer space. It works to establish or strengthen the legal and regulatory frameworks for space activities, and assists developing countries in using space science and technology for sustainable socioeconomic development. The Office was established in 1958 to assist and advise the ad hoc Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (COPUOS), which was established by the UN General Assembly to discuss the scientific and legal aspects of exploring and using outer space to benefit humankind. The Committee became permanent the following year, with UNOOSA undergoing several structural changes before its relocation in 1993 to the United Nations Office in Vienna, Austria. As the secretariat of COPUOS, the Office is responsible for helping implement the major international treaties, legal principles, and General Assembly resolutions that together comprise space law. Other duties include advising governments and nongovernmental organizations on space law; maintaining a registry of vessels and objects launched into space; convening forums to discuss various space related matters; and sponsoring programmes that provide access to space technology.
Тарих
1957 жылы «Спутник-1» ұшырылуы ғарыш зерттеуінің құқықтық, ғылыми және саяси аспектілері жөніндегі жаһандық әңгімелер мен пікірталастарға бастама берді. 1962 жылы UNOOSA Саяси және қауіпсіздік кеңесі істері департаментіне (DPSCA) көшірілді, онда ол Сыртқы ғарыш істері бөліміне трансформацияланды. 1992 жылы Сыртқы ғарыш істері бөлімі қазіргі форматқа өтті, Сыртқы ғарыш істері жөніндегі кеңсе ретінде, Саяси істер және бейбітшілік құру департаментінің құрамына кірді (ол DPSCA-ның орнын иеленді). Келесі жылы UNOOSA Венадағы Біріккен Ұлттар Ұйымы кеңсесіне орналасты. 21-ші ғасырдың басында UNOOSA ғарыш кеңістігіне кең және бейбіт халықаралық қатысуды ынталандыру мақсатындағы бастамалар мен бағдарламаларды жүзеге асырды. 2005 жылы барлық спутниктік навигациялық жүйелердің үйлесімділігін, өзара жұмыс істеуін және ашықтығын арттыру үшін, әсіресе дамып келе жатқан елдер үшін, Ғаламдық спутниктік навигациялық жүйелер жөніндегі халықаралық комитет (ICG) құрылды. 2009 жылы жапон астронавты Такао Дой ғарыш қолданбаларының басшысы болды. 2010 жылы Адамды ғарышқа жіберу туралы бастама қолға алынды. 2015 жылдың қыркүйегінде Адамды ғарышқа жіберу бастамасы аясында UNOOSA Жапония ғарыш зерттеу агенттігімен (JAXA) бірлесіп «KiboCUBE» бағдарламасын іске қосты, бұл дамып келе жатқан елдерге Халықаралық ғарыш станциясының жапондық «Кибо» модулінен өздері өндірген CubeSats спутниктерін орналастыруға мүмкіндік берді. Бағдарлама аясында Кения және Гватемала 2018 және 2020 жылдары сәйкесінше алғашқы спутниктерін ұшырды. 2016 жылдың 16 маусымында UNOOSA Қытайдың адамды ғарышқа жіберу агенттігімен (CMSA) серіктестікке келісімін жариялады, бұл елдерге өз тәжірибелерін және мамандарын қытайлық «Тяньгун» ғарыш станциясына жіберуге мүмкіндік берді. 2016 жылдың қыркүйегінде UNOOSA Біріккен Ұлттар Ұйымының алғашқы ғарыш миссиясын жариялады, алғашқы ұшыру күні 2021 жылға белгіленді. Миссияда американдық Sierra Nevada Corporation (SNC) компаниясы жасаған Dream Chaser ғарыш ұшағы пайдаланылады, ол дамып келе жатқан елдерге Жердің төменгі орбитасына микрогравитациялық жүктерді жіберуге мүмкіндік береді. 2019 жылы жоспарланған Dream Chaser миссиясының ұшыру күні, 35 дейін жүк тасымалдауға арналған, 2024 жылға ауыстырылды. 2023 жылдың 26 маусымында Глобалды спутниктік операторлар қауымдастығының бұрынғы бас хатшысы Арти Холла Майни UNOOSA директоры болып тағайындалды.
In 1957, the launching of Sputnik 1 prompted a global conversation and debate on the legal, scientific, and political implications of space exploration. In 1962, UNOOSA was moved to the Department of Political and Security Council Affairs (DPSCA), where it was transformed into the Outer Space Affairs Division. In 1992, the Outer Space Affairs Division changed to its current form as the Office for Outer Space Affairs, remaining within Department for Political Affairs and Peacebuilding (which succeeded the DPSCA). The following year, UNOOSA was relocated to its current headquarters at the United Nations Office at Vienna. At the start of the 21st century, UNOOSA undertook initiatives and programs to fulfill its mandate of promoting widespread and peaceful international involvement in space. In 2005, the International Committee on Global Navigation Satellite Systems (ICG) was established to promote compatibility, interoperability and transparency between all the satellite navigation systems, particularly for developing nations. In 2009, Japanese astronaut Takao Doi became Chief of Space Applications. In 2010, the Human Space Initiative was launched to further UNOOSA's mission of providing developing countries with access to the use and exploration of space. In September 2015, pursuant to the Human Space Initiative, UNOOSA partnered with the Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA) to launch the "KiboCUBE" programme, which allows developing countries to deploy their own indigenously produced CubeSats from the Japanese Kibo module on the International Space Station. Through the programme, Kenya and Guatemala launched their first satellites in 2018 and 2020, respectively. On 16 June 2016, UNOOSA announced a partnership with the China Manned Space Agency (CMSA) to give nations the opportunity to fly their experiments and personnel on board the Chinese space station Tiangong. In September 2016, UNOOSA announced the first United Nations space mission, with an initial target launch date in 2021. The mission will utilize the Dream Chaser spaceplane, designed by the American Sierra Nevada Corporation (SNC), to enable developing nations to send microgravity payloads into low Earth orbit. In 2019, the launch date for the proposed Dream Chaser mission, expected to carry up to 35 payloads, was updated to sometime in 2024. On 26 June 2023, Aarti Holla Maini, former general secretary of Global Satellite Operators Association, was appointed as the current UNOOSA director.
Мандат
UNOOSA негізінен БҰҰ Бас Ассамблеясының және БҰҰ Сыртқы кеңістікті бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі комитетінің шешімдерін іске асыру үшін жұмыс істейді. Офистің екі мақсаты бар: Комитеттегі және оның Ғылыми-техникалық және Құқықтық кіші комитеттеріндегі үкіметаралық талқылауларды қолдау, сондай-ақ дамушы елдерге даму үшін ғарыш технологиясын пайдалануға көмектесу. Мандат бірнеше рет түзетілді, бұл Офиске, басқа міндеттермен қатар, Біріккен Ұлттар Ұйымы шеңберінде ғарыш технологиясын пайдалану жөніндегі агенттіктер арасындағы ынтымақтастықты үйлестіруге мүмкіндік берді (БҰҰ ғарышы, қаулы 3234 (қаулы 2601А (XXIV)) және апаттардың алдын алу және төтенше жағдайларға жауап беру жөніндегі БҰҰ SPIDER бағдарламасы, қаулы 61/110). Офис сондай-ақ ғарышқа қатысты қызметтермен айналысатын ғарыш агенттіктерімен, үкіметаралық және үкіметтік емес ұйымдармен үйлестіреді және ынтымақтасады, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының атынан Сыртқы кеңістікке ұшырылған объектілердің тізімін жүргізеді. Бұл Офис климаттың өзгеруіне байланысты проблемаларға тап болған кедей елдерге спутниктік суреттерге тегін қол жеткізуге де көмектеседі.
UNOOSA works primarily to implement the decisions of UN General Assembly and of the UN Committee on the Peaceful Uses of Outer Space. The office has the dual objective of supporting the intergovernmental discussions in the Committee and its Scientific and Technical Subcommittee and Legal Subcommittee, and of assisting developing countries in using space technology for development. The mandate has been adjusted a number of times to allow the Office to undertake, among other tasks, the coordination of the inter agency cooperation within the United Nations on the use of space technology UN Space (resolution 3234 (resolution 2601A (XXIV)) and the UN SPIDER Programme for disaster risk management and emergency response (resolution 61/110). The Office also coordinates and cooperates with space agencies and intergovernmental and non governmental organizations involved in space related activities and, on behalf of the United Nations Secretary General, the Register of Objects Launched into Outer Space. The office also helps poor nations suffering from climate change related problems by helping them access satellite images for free.
Құрылымы
UNOOSA-ны БҰҰ Бас хатшысы тағайындайтын директор басқарады, 2023 жылдан бастап бұл Бельгия және Ұлыбритания азаматы Арти Холла Майни. Директордің кеңсесі халыққа ақпарат тарату, ғарыш объектілерінің тізілімі және жастарды қатыстыру бағдарламаларына жауапты. Онда екі бөлім бар: Саясат және құқықтық мәселелер комитеті (CPLA), оның басшысы – шведиялық Никлас Хедман, және Ғарыш қолданбалары бөлімі (SAS), оны канадалық Люк Сент-Пьер басқарады. CPLA Кеңсесі Тыныш мақсаттарда ғарыш кеңістігін пайдалану жөніндегі комитеттің, оның кіші комитеттерінің және жұмыс топтарының хатшылық қызметін атқарады. Ол сондай-ақ ғарыш қызметі жөніндегі агенттіктер аралық кеңесін шақырып, оған қызмет көрсетеді, ол БҰҰ жүйесіндегі ғарыш кеңістігі мәселелері бойынша басты агенттіктер аралық үйлестіру механизмі болып табылады және «БҰҰ ғарышы» деп белгілі. Бұл бөлім ғарыш қызметін реттейтін құқықтық және нормативтік базаны құрумен айналысады және ғарыш құқығы мен саясаты саласындағы біліктілікті арттыруды белсенді түрде қолдайды. Ғарыш қолданбалары бөлімі ғарыш технологиясын және ғарыштан алынған ақпаратты дамыту үшін практикалық қолдану мүмкіндіктерін арттыру бойынша жұмыс істейді. Бағдарлама барлық елдердің, әсіресе дамушы елдердің ғарышқа негізделген жаңа технологияларға тең қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған. Дамушы елдердің біліктілігін арттыруды жеңілдету үшін кеңсе үш бастама ұсынады: Негізгі ғарыш технологиялары бастамасы негізгі ғарыш технологияларындағы біліктілікті арттыру арқылы тұрақты дамуға қажетті ғарыш қолданбалы құралдарына қолжетімділікті арттырады. Негізгі ғарыш ғылымдары бастамасы дамушы елдердегі университеттер мен ғылыми-зерттеу институттарындағы астрономия және ғарыш ғылымдары саласындағы шағын зерттеу топтарының өсуін қолдайды. Бағдарлама сондай-ақ апаттарды басқару және төтенше жағдайларға жауап беру үшін ғарыштан алынған ақпараттың мүмкіндіктеріне күш салады. БҰҰ SPIDER бағдарламасы (2006 жылы құрылған) апаттарды басқаруды қолдау үшін ғарыш ақпаратына қол жеткізуге мүмкіндік беретін қақпа ретінде, апаттарды басқару және ғарыш қауымдастықтарын байланыстыратын көпір ретінде және біліктілікті арттыру мен институционалдық күшін нығайтуды жеңілдетуші ретінде, әсіресе дамушы елдер үшін, осы мақсатқа жетуге көмектеседі.
UNOOSA is headed by a Director appointed by the UN Secretary General, from 2023 this is Aarti Holla Maini of Belgium and the UK. The Director's Office is responsible for public outreach, the Register on Objects in Outer Space, and programmes for youth engagement. It has two sections: the committee, Policy, and Legal Affairs (CPLA), headed by Niklas Hedman of Sweden, and the Space Applications Section (SAS), headed by Luc St Pierre of Canada. The CPLA fulfills the Office's secretarial duties to the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space, its subcommittees, and its working groups. It also convenes and services the Inter Agency Meeting on Outer Space Activities, known as UN Space, which is the central inter agency coordination mechanisms in the UN system on overarching space matters. The section is concerned with the establishment of a legal and regulatory framework governing space activities, and actively fosters capacity building in space law and policy. The Space Applications Section works on building capacities in the practical application of space technology and space derived information for development. The Programme concentrates its efforts on ensuring the equal access of all countries to new space based technologies, especially developing nations. To facilitate the capacity building with focus on developing countries, the office provides three initiatives:
The Basic Space Technology Initiative enhances access to space application tools for sustainable development through building capacity in basic space technology. The Basic Space Science Initiative supports the growth of small research groups in universities and research institutions in the developing countries in the fields of astronomy and space science. The Programme also focuses efforts on the potential of space based information for disaster management and emergency response. The UN SPIDER programme (established 2006) helps to achieve this objective by being a gateway to space information for disaster management support, serving as a bridge to connect the disaster management and space communities and being a facilitator of capacity building and institutional strengthening, in particular for developing countries.
Қызметкерлер
50-ден астам елдің азаматтары қызметкерлер, кеңесшілер және стажерлер ретінде қызмет еткен. Офистің қызметкерлерінің білімі кең ауқымды, оның ішінде ғарыш ғылымдары (соның ішінде пәраралық салалар), физика, инженерия, компьютерлік ғылымдар, саясаттану, халықаралық қатынастар және құқық (халықаралық құқық және ғарыш құқығын қоса алғанда). Әр түрлі уақытта Адигун Аде Абиодун, Владимир Копал, Мазлан Бинти Осман, Лубош Перек, Нандасири Ясентулияна және Такао Дои сияқты көптеген танымал тұлғалар түрлі лауазымдарда қызмет еткен.
Citizens of more than 50 countries have served as staff members, consultants, and interns. Staff members of the Office have a wide range of educational backgrounds, including space science (including interdisciplinary fields), physics, engineering, computer science, political science, international affairs, and law (including public international law and space law). At different times, a number of other distinguished people, including Adigun Ade Abiodun, Vladimír Kopal, Mazlan Binti Othman, Luboš Perek, Nandasiri Jasentuliyana, and Takao Doi served at various positions.