Кіріспе

Ішкі тежегіш – автомобиль технологиясы, онда дискілік тежегіштер дөңгелек орталықтарына емес, көліктің шассиіне орнатылады. Оның басты артықшылықтары екі: дөңгелек орталықтарының серпімді салмағы төмендейді, себебі енді ол тежегіш дискілері мен суппорттарын қамтымайды; және тежеу моменті аспалы жүйе арқылы емес, тікелей шассиге қолданылады.

Сипаттама

Ішкі тежегіштер машинаның жетекші осіне орнатылады, себебі олар дөңгелекті тежегішке қосу үшін жетек білігін қажет етеді. Сондықтан, олардың көпшілігі артқы дөңгелекті автомобильдерде қолданылды, бірақ төрт дөңгелекті және кейбір алдыңғы дөңгелекті автомобильдер де оларды пайдаланды. Аз ғана артқы дөңгелекті жарыс машиналарын (мысалы, Lotus 72) жалпы салмақты және тежегіш моментін арттыру үшін ішкі алдыңғы дискілерді қолданды, бұл үшін алдыңғы тежегіш білігін орнату қажет болды. Ерте жарыс машиналарын ішкі тежегіштерінде барабанды тежегіштер сирек қолданылды, бірақ барлық ішкі тежегіштер дискілік тежегіштер дәуірінен басталады. Бұрыштық біліктері бар және аспасы жоқ көліктерді қоспағанда, практикада ішкі тежегіштер көліктің корпусына қатысты бекітіледі, көбінесе дифференциал корпусына. Бұл тежегіш механизмінің салмағын тікелей дөңгелектерге түсетін серпімсіз массадан, аспа арқылы жанама түрде түсетін серпімді массаға көшіру үшін жасалады. Бұл тежегіш механизмінен дөңгелекке тежегіш моментін беру құралын қажет етеді, ол шанақ пен дөңгелектің салыстырмалы қозғалысына қарамастан жұмыс істей алады. Жетекші дөңгелектерде бұған дейін біліктер (немесе ескі көліктерде тізбектер) болған, сондықтан олар үшін қосымша шығын жоқ, бірақ жетексіз дөңгелектерге осыған ұқсас механизм қажет, ол тежегіш білігі деп аталады. Мұндай жүйенің басты артықшылығы – серпімсіз салмақты азайту, бұл басқару мен жүрісті жақсартады. Аспа тежегіштер қолданылған кезде бұрылуға қарсы тұрудың қажеті жоқ. Дөңгелектер тежегіш механизмін қоршамайды, бұл дөңгелек орналасуы мен аспа мүшелерінің орналасуына икемділік береді. Сондай-ақ, тежегішті сыртқы ортадан, судан, шаңнан және майдан қорғау оңай. Екінші деңгейде икемді тежегіш құбырларын болдырмау керек; қатты құбырлар тежегіш сұйықтығының қысымын арттыруға мүмкіндік береді, бұл белгілі бір тежегіш моментін басқаруға кішірек дискке мүмкіндік береді. Механикалық кемшіліктері көбінесе күрделілікпен байланысты. Жетексіз дөңгелектерге тежегіш білігі қажет. Ішкіге орнатылғанда, роторды салқындату үшін ауа ағынын ұйымдастыру қиынға соғуы мүмкін, сондықтан тежегіштің қызып кетуін болдырмау үшін ауа арналары қажет болуы мүмкін. Ішкі тежегіштер анти-көлденең аспа геометриясына да әсер етеді. Тежегіш механизмін жөндеуде практикалық қиындықтар туындауы мүмкін. Жаңа жастықшалар мен дисктерді ауыстыру үшін дөңгелекті алып тастаудың орнына, көлікті көтеру қажет болуы мүмкін, сонда механик машинаның астында жұмыс істей алады. Сонымен қатар, тежегіш дисктерін ауыстыру үшін жарты осьтің демонтаждалуы қажет болуы мүмкін. Бұл оларды автоспортта қолдануды шектейді, ал қосымша уақыт бұл бөлшектерді жөндеу кезінде еңбек құнын арттырады. Бұл жүйе 1960 жылдары Jaguar E Type және Citroën 2CV сияқты автомобильдерде жиі кездесетін. Hummer H1 – әрбір дөңгелектің порталды беріліс жүйесін орналастыру үшін ішкі тежегіштермен жабдықталған бірнеше заманауи автомобильдердің бірі. Гибридтік электрлік көліктер тежелудің регенеративтік бөлігі үшін қолданылатын мотор-генераторлар әдетте ішкіге орнатылғандықтан, ішінара ішкі тежелуді қамтамасыз етеді деп санауға болады.