Кіріспе
Бали биі "Легонг: Қыздар биі" – 1935 жылы түсірілген, синхронды драмалық саяхат фильмі, түрлі-түсті түсірілген. Бұл екі түсті Техниколор технологиясымен түсірілген соңғы көркем фильмдердің бірі, сондай-ақ Голливудтың ірі студиясы диалогсыз түсірген соңғы фильмдердің бірі. Фильмде естілетін диалог болмаса да, оған дыбыс эффекттерімен синхронды музыка қосылған. Бұл Бали мәдениетін көрсететін саяхат элементтерімен толықталған, Бали жергілікті аңызына негізделген драма. "Легонг" және одан кейін түсірілген "Клиу, кісі өлтіруші" (бұрын жоғалған деп есептелген) саяхат драмасы АҚШ-та шыққан соңғы маңызды үнсіз фильмдер болып табылады.
Legong: Dance of the Virgins is a 1935 synchronized drama travelogue sound film in color, one of the last feature films shot using the two color Technicolor process, and one of the last films shot by a major Hollywood studio without any dialogue. While the film has no audible dialog, it was released with a synchronized musical score with sound effects. It is a drama based on a Balinese native tale, with travelogue elements depicting Balinese culture. Legong and the follow up travelogue drama Kliou, the Killer (once believed lost) were the last mainstream silent films to be released in the US.
Сюжет
Густи Багустың қызы Путу Ньонгқа ғашық. Ол жын мен адам арасындағы мифтік күресті бейнелейтін баронг биіне қатысады, бірақ оны тек көрермендердің арасындағы Ньонг қызықтырады. Ньонгты келесі күні Густи Багус пен Путу үйіне шақырады. Жолда келе жатқанда Путудың әпкесі Саплақты суға түсіп жатқанын көріп, бірден ғашық болады. Ньонг Саплаққа ғибадатхана биі (Легонг) кезінде онымен кездесу үшін жапыраққа хат жазады. Бұл Путудың ғибадатханадағы соңғы биі болады және ол хатты тауып, сатқындық туралы білгенше қатты қуанышпен күтеді. Ол көпірге барып, екеуін бірге көріп, өз-өзіне қол жұмсайды. Густи Багус оның денесін жерлеу отына салып, қайта тууы үшін өртеп жібереді.
Өндіріс
Легонг» — Чарльз Трегоның «Жәннат аралы» (1932) және Андре Рузвельт пен Арманд Денистің «Гуна гуна немесе махаббат ұнтағы» (1932) фильмдеріне ұқсас американдық эксплоатациялық фильм (көбінесе «гуна гуна эпосы» деп аталатын фильмдердің түрі). «Легонг» фильмін Гастон Гласс және Генри де ла Фэлез, Фэлездің әйелі Констанс Беннеттің «Bennett Pictures Corporation» компаниясы үшін түсіріп, режиссерлік етті. Фильм 1933 жылдың мамыр айынан тамыз айына дейін Балиде толығымен түсірілді, актерлардың барлығы балиліктерден құралды. Рузвельт, Денис және Уолтер Шпиус командасына жергілікті ауылдарға және фильмде ойнауға дайын адамдарға қол жеткізуге көмектесті. Оператор үш рет «Оскар» сыйлығын жеңіп алған түс маманы У. Говард Грин, Уильям Х. Грин ретінде танымал болды, ол «Бен-Хур» (1925) фильміндегі екі түсті «Техниколор» көріністерін де түсірді, сонымен қатар көптеген басқа да ерте «Техниколор» фильмдерінде жұмыс істеді. «Легонг» алғаш рет 1935 жылы «DuWorld Pictures Inc.» компаниясы АҚШ-та, ал «Paramount International» компаниясы АҚШ-тан тыс елдерде көрсетті. Музыка Әбе Мейер кітапханасынан алынған музыкалық үзінділерден құрастырылды, ал дирижерлік Сэмюэл Уайнланд жасады.
Бастапқы шығарылымы
Фильм Нью-Йорк қаласында 1935 жылдың 1 қазанында көрсетілді, билет бағасы 5,00 АҚШ доллары болды (2012 жылы 84,20 АҚШ доллары). Нью-Йорк сыншыларының бірінен жағымды пікірлер түсті: біреуі «тамаша әдемі», екіншісі «жүрекке тиетін сәттер», үшіншісі «көркем жарқындық» деп бағалады. The New York Times газетінің рецензенты оны «эскепизмнің фильмдік әдебиетіндегі жағымды саяхат, әдемі ертегі және фотодрама оны қарапайым және сеніммен баяндайды» деп тапты. Ол түсті камерасын тартымды қоңыр және пастель түстерге бейімдеп, жергілікті ғашықтарды күріш далаларына, көлеңкелі лагуналарға, құйындарға және Пол Моран жазғандай, колледж студенттері мен 40 жастағы әйелдерге толыққанды қарсы келе алмайтын аралдың тауларына қарсы қояды. Variety журналы оның «тарихта ерекше жаңалық емес, осы типтегі жергілікті материалдарды әдеттегі жолмен ұстанады» деп есептеді, бірақ «шығыс әшекейлерімен бірнеше әсем жасалған көріністер түстің көмегімен екі есе тиімді» екенін мойындады. Он аптадан кейін Film Daily газеті «Легонгтың» әлі де Нью-Йоркте көрсетіліп жатқанын хабарлады. Фильмнің тартымдылығының бір бөлігі фильмдегі жалаңаш жас актрисалар болуы мүмкін: сол кездегі американдық цензура мәдени зерттеулер санатындағы фильмдерде топлесстің болуына көбірек төзе алатын, ал әйелдер ақ нәсілді емес еді. «Легонг» жеткілікті деңгейде сәтті болғандықтан, ол бірнеше рет қайта шығарылды. Бір кезде жарнамаларда фильм үлкен әріптермен «ЖАЛАНАШТЫҚ БІРҚАРЫМДЫҚСЫЗ: БАРЛЫҚ КӨРІНШІЛЕРГЕ АРНАЛҒАН ФИЛЬМ!» деп жазылған. «Бали – ондаған «Евалар» бар Едем бақшасы! Ронданың ерекше биін көріңіз! Оңтүстік теңіздегі романтика! Көлемді кремация рәсімдері!» Жалаңаш көріністер фильмнің тартымдылығының бір бөлігі болғанымен, оның шығуымен бірге «антропологиялық қызығушылық тудыратын көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерді, әсіресе, неке салты, дәстүрлі билер және жерлеу рәсімдерін» бейнелегені үшін де танылды. Бұл тек ішінара ғана шындық. Сценарийшілер сюжетті Бали мәдениетіне негіздегенмен, оған Голливудтық көзқараспен қарады. Кемшіліктеріне қарамастан, фильм 1930 жылдардағы Балидегі өмірдің беспрецеденттік көрінісін ұсынады. Сюжет аясында Бали билерінің бірнеше шынайы орындалуы бар. Осы билердің бірі – «Легонг», фильм осыдан атын алған. Фильмде бишілерге сүйемелдеме беруші дәстүрлі гамелан көрсетілгенімен, түпнұсқалық музыка трегінде гамелан музыкасы жоқ. Бұл үнсіз фильмде музыкалық саундтрек бар, бірақ диалог жоқ, оның орнына Хэмптон дель Рут жазған титрлер қолданылады. Фильм АҚШ және Ұлыбританияда ауыр монтаждалды. АҚШ-та жалаңаш көріністердің көп бөлігі алынып тасталды, ал Ұлыбританияда әтеш-шалаң сайыстары алынып тасталды. Алайда, фильмнің толық нұсқасы табылды.
Қайта қалпына келтіру және жаңа музыкалық ұпай
Фильм 1999 жылы UCLA кино және телеархивінде қалпына келтіріліп, 2004 жылы DVD форматында жарық көрді. «Легонг» үш түсті нитрат екі Technicolor көшірмесінің негізінде қайта құрастырылды, олардың әрқайсысы АҚШ, Канада және Ұлыбританиядан алынған. АҚШ көшірмесінен жалаңаш сахналар, ал британдық көшірмеден әтеш шайқасы кадрлары алынып тасталған. DVD нұсқасына Ричард Мариотт пен I Made Subandi жазған, Gamelan Sekar Jaya және Club Foot Orchestra орындаған альтернативті саундтрек кірген. Жаңа музыка Бали және батыс музыкалық дәстүрлерін үйлестіреді. Музыканың ерекшелігі – көпшілік пен әтеш шайқасын бейнелейтін сахналарда скрипканың күшті остинатосымен бірге дауыстардың айқайлауы қолданылады. Бали музыкасының батыс аспаптарымен үйлесуі бірегей дыбыс жасайды. Музыканы жазуға шамамен екі ай кетті, бірақ олар алдын ала алты ай дайындалды. Олар баронг, легонг, гаруда және бали ланджар сияқты жергілікті музыкадан көптеген элементтерді алды. Жаңа музыка 1999 жылдың мамыр айында Сан-Францискодағы Кастро театрында және 2000 жылы Берклидегі UC театрында фильм көрсетілімдерінде тікелей орындалды. Сондай-ақ, 2000 және 2005 жылдары Нью-Йорктегі Дүниежүзілік қаржы орталығындағы Қысқы бақта өткен «Үнсіз фильмдер / Тірі музыка» фестивалінің аясында қойылымдар ұйымдастырылды. 2013 жылдың шілдесінде музыка Сан-Францискодағы Кастро театрында өткен үнсіз кино фестивалінде қайтадан орындалды. 2004 жылдың қарашасында Беннетт Пикчерстің «Клиу, киллер» (1936) фильмімен бірге «Легонг» DVD-сі жарық көрді, ол Индокитайда түсті түсірілген.