Кіріспе

Сингапурдегі киноиндустриясы

1950 ж. және мемлекет болу, бөліну кезеңдері

Сингапурдың Малайя мен Сингапур (кейін Малайзия) үшін кино өндірісінің орталығы ретіндегі рөлі, киноодақтар, Шоу ағайындары студиясы және Ли Куан Ю үкіметі арасындағы үш жақты қақтығыстар салдарынан төмендеді. Осы қақтығыстар оның жұлдызы П. Рамлиді 1964 жылы Куала-Лумпурға көшіп, өзінің жеке өндіріс студиясын ашуға итермеледі. Федерациядан бөлінгеннен кейін де Ли Куан Ю үкіметі өзінің зейнетке шыққаннан кейін терең өкініш білдірген экономиканы дамыту саясатына басымдық берді, отандық кино мәдениетін дамытуға көңіл бөлмеді.

1990 жылдардың басындағы ізашарлар

Сингапурдың толыққанды қаржыландырылған алғашқы фильмі 1991 жылы шыққан «Medium Rare» болды. Фильм 1988 жылы кісі өлтіргені үшін асылған, жергілікті культ басшысы Адриан Лимнің өміріне негізделген. Фильмнің өндірісіне 2 миллионнан астам доллар жұмсалғанмен, кассада үлкен сәтсіздікке ұшырады. Жергілікті прокатта фильм 130 000 доллар ғана тапты, бірақ 1995 жылы шыққан «Bugis Street» фильмі үшін жаңа мүмкіндіктер ашылды. «Bugis Street» – трансвеститтер мен транссексуалдар жиналатын, әйгілі әрі әдепсіз аудан туралы әңгіме. «Medium Rare» және «Bugis Street» фильмдерін Сингапурлық емес режиссерлер түсірді. Сол жылы Сингапурдың тәуелсіз режиссері Эрик Худың «Mee Pok Man» атты толық метражды фильмі шықты, оның бюджеті 100 000 долларды құрады. Жалғыз қалған лапша сатушының жезөкшеге ғашық болуы туралы «Mee Pok Man» бүкіл әлемде көптеген мақтауларға ие болды және елде тәжірибелік, тәуелсіз кино өндірісін дамытуға ықпал етті. 1996 жылы түсірілген «Army Daze» фильмі Сингапурдың міндетті әскери қызметіне юмористик көзқарас танытты және кассада жоғары табыс әкелді. 1997 жылы Эрик Худың тағы бір көркем фильмі – «12 Storeys» шықты, ол жоғары бағаланған туынды болды және Канн кинофестивалінде көрсетілген алғашқы Сингапур фильмі атанды. HDB биік үйлеріндегі өмір туралы үш әңгімеден құралған «12 Storeys» Сингапур киносы үшін жаңа қадам болды, өйткені ол тұтас сюжетті Сингапурлық түсірілім тобы мен актерлермен, мысалы Джек Нео және Ко Бун Пинмен үйлестірді. Онжылдықтың қалған бөлігі дамып келе жатқан киноиндустрия үшін үміт беретін болды. Глен Гойдің «Forever Fever» (1998) фильмін Miramax 4,5 миллион долларға сатып алып, АҚШ-та «That’s the Way I Like It» деген атпен қайта шығарды. Осы екі жылдың ішінде «A Road Less Travelled» (1997), «God or Dog» (1997), «Tiger's Whip» (1998) және «The Teenage Textbook Movie» (1998) сияқты бірнеше фильмдер жарық көрді.

1990 жылдардың соңғы кезеңіндегі жетістіктер

Алайда, 1998 жылғы «Ақша жеткіліксіз» фильмінің феноменалды табысы елдің кино өндірісіне деген құлшынысын одан әрі күшейтті. Телевизиялық комедиялардан таңдалған жергілікті актерлер тобымен Джек Нео жазған «халықтық» комедиясы, Синглиш және Хоккиен тілдерінің араласуын пайдаланып, әркімнің тез байыта алу арманы туралы шынайы, танымал драма жасады. 1 миллион доллардан аспайтын бюджетпен түсірілген бұл фильм 5,8 миллион долларлық табыс әкеліп, оны осы күнге дейін ең табысты жергілікті фильм етті. Бұл, сонымен қатар, Сингапур киноиндустриясының мүмкіндіктерін көрсетті. Келесі жыл жергілікті фильмдер үшін өркендеу кезеңі болды. 1999 жылы ғана сегіз сингапурлық көркем фильм түсірілді, олардың ішіндегі ең танымалдары – Джек Неоның теледидардағы әйел рөлін қайта ойнаған «Лиан По По: Фильм», Джек Неоның режиссерлік дебюті «That One No Enough» және киносыншы Келвин Тонг пен киномонтаждаушы Жасмин Нг 800 000 S$ бюджетпен түсірген «Eating Air». «Eating Air» өзін-өзі ақтамады, «That One No Enough» мүшкелмен ақталды, ал «Лиан По По: Фильм» ғана «Ақша жеткіліксіз» фильмінің коммерциялық сәттілігін жалғастырып, 3,03 миллион доллар жинады. 1999 жыл Сингапур киносы үшін де шешуші кезең болды. MediaCorp Productions-тың кино өндірісімен айналысатын еншілес компаниясы – Raintree Pictures құрылды. Raintree Pictures екі аймақтық бірлескен жобаға инвестиция жасады: «Лиан По По» және Тайваньдық әнші Питер Хо мен Гонконг режиссері Дерек Йидің қатысуымен түсірілген, Сингапурдың тележұлдызы Фан Вонгтың ойнаған «The Truth About Jane and Sam». Raintree Pictures алдағы жылдары бірқатар жергілікті және гонконгтық жобаларды қаржыландырады және Джек Нео фильмдерінің продюсерлік компаниясы болып табылады. Кейінгі жобалар, мысалы, «2000 AD» (2000) және «The Tree» (2001) де гонконгтық жұлдыздардың танымал болуын пайдаланды; компания сыншылар тарапынан жоғары бағаланған «The Eye» (2002) және «Infernal Affairs II» (2003) сияқты аймақтық фильмдерге инвестиция салды. Raintree Pictures сонымен қатар екі ағылшын тіліндегі жергілікті фильмді өндірді: «Chicken Rice War» (2000) және «One Leg Kicking» (2001). Жергілікті өндіріс компанияларын қаржыландыру және 1998 жылы құрылған Сингапур кино комиссиясы (SFC) сияқты ұйымдардың құрылуы, жас режиссерлерге, әсіресе тәуелсіздерге, субсидиялар мен несиелік қаржыландыру арқылы фильмдер түсіруді жеңілдетті. Цифрлық бейнелердің пайда болуы кейбір жаңа режиссерлерге арзан балама тәжірибелер жасауға мүмкіндік берді. «Махаббат туралы әңгімелер» (2000) және «Понтианаққа қайту» (2001) сияқты фильмдер коммерциялық сәттілікке жете алмаса да, олардың екеуі де цифрлық бейнелерде түсірілді.

2000-шы жылдардың басында

ХХІ ғасырдың басындағы сәттілікке қол жеткізгендердің бірі – жергілікті комедияшы, кейін режиссер болған Джек Нео. Raintree Pictures компаниясының қаржыландыруымен, ол Сингапурдың өзекті мәселелерін қамтыған, тартымды және сырттай жеңіл-жақпарлы бірнеше хит фильмдер жасады. "I Not Stupid" (2002) фильмі үш оқушының көзімен көрсетілген, өте бәсекелі академиялық өмір салтына бір көз жүгірткені болатын; оның өткір әлеуметтік сын-пікірлері Сингапур киносының жаңа бір деңгейіне жеткізді. "Homerun" (2003) – ирандық "Children of Heaven" фильмінің жергілікті, тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңдегі нұсқасы; ол жас актриса Меган Чжэнге "Ең жақсы жаңа келген" номинациясы бойынша алғашқы "Алтын Ат" сыйлығын жеңіп берді. "The Best Bet" (2004) лотереяға құмарлық танытушылардың әдеттерін әжуалай көрсетті. Нео жылына шамамен бір фильм түсіреді, ал оның туындыларында жергілікті Сингапур (көбінесе теледидар) актерлері фильмдік рөлдерде ойнайды. Олар ел ішінде де, шетелде де, әсіресе қытай тілінде сөйлейтін Гонконг сияқты елдерде сәттілікке ие болды. Ол өзінің "J Team Productions" атты жеке актерлік агенттік компаниясын құрды. Ройстон Тан, жылдар бойы марапатқа ие болған қысқаметражды фильмдер түсіріп келе жатқан, жас Сингапур теледидарының жарнамалық режиссері, 2003 жылы өзінің алғашқы толықметражды фильмін – "15: The Movie" шығарды. Бұрын түсірген қысқаметражды фильмінің кеңейтілген нұсқасы болған бұл 90 минуттық фильм шеткердегі және есірткіге тәуелді жастардың өмірін бейнелейді, оларда қатал тақырыптар мен кәсіби емес актерлердің қатысуымен графикалық көріністер орын алды. Фильмді цензуралық комиссия қысқартулармен мақұлдағаннан кейін, режиссер наразылық білдіріп, Цай Мин Лян стиліндегі "Cut" атты музыкалық сатиралық фильм түсірді, ол жүйеге сын бағыттады. Бұл қысқа фильм Сингапур халықаралық кинофестивалінде цензурасыз көрсетілді, бірақ жергілікті парламент отырысында осы фильмге қатысты ашық пікір алмасулар болды, нәтижесінде үкіметтің "күлкісі келмегенін" білдіретін ескертулер жасалды. Ройстон Тан содан бері тағы үш фильм түсірді: "4:30" (2005), "881" (2007) және "12 Lotus" (2008).

2005 жылдан 2009 жылға дейін

2005 жыл Сингапур киносы үшін тағы бір шағын өрлеу жылы болуы мүмкін, Келвин Тонгтың қорқынышты «The Maid» фильмі, Джек Неоның екі бірлескен режиссерлік жобасы – «I Do I Do» және «One More Chance», сондай-ақ Эрик Худың сыншылар тарапынан жоғары бағаланған «Be with Me» (Канн кинофестивалінің ашылу фильмі) және Перт, Джинннің Скорсезенің «Такси жүргізушісі» фильміне жасаған қараңғы интерпретациясы сияқты коммерциялық табысқа жеткен туындылар көптеп шықты. 2006 жылы тәуелсіз «Becoming Royston» фильмі жоғарыда аталған режиссерге құрмет көрсетті. Ол жаңадан құрылған Originasian Pictures студиясының туындысы болды. Фильм Еуропа мен Оңтүстік Азиядағы кинофестивальдарда көрсетіліп, 2007 жылы кеңінен таралды. 2006 жылы Ву Йен Йен мен Колин Гоның «Singapore Dreaming» фильмінің тұсаукесері өтті, олар Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде Монбланның «Жаңа сценарийші» сыйлығын жеңіп алды – бұл жетістікті алғаш рет Сингапурлық кино өкіліне бұйырды. Фильм әлемнің көптеген кинофестивальдарында көрсетілді және 2007 жылы Нью-Йорктегі Азиялық Америка халықаралық кинофестивалінде «Көркем фильмге арналған көрермендер сыйлығын» жеңіп алған алғашқы Сингапурлық фильм болды. 2007 жылы Джек Нео «Just Follow Law» (我们在政府部门的日子) атты тағы бір фильм шығарды, ол мемлекеттік қызметтегі бюрократияны және Сингапурда түрлі рұқсаттар алудың ұзаққа соқатын процедураларын сатиралық тұрғыдан бейнеледі. Фильм көбінесе оң пікірлерге ие болды және прокатта орташа табыс тапты. Алайда, жылдың ең сәтті жобасы Ройстон Танның «881» фильмі болды, ол Сингапурдың жетінші айдағы гетай мәдениетін үлкен экранға әкелді. Бұл фильм тар аудиторияға арналған деп есептелгенімен, күтілгеннен асып, барлық уақыттағы ең табысты жергілікті фильмдердің біріне айналды. Көптеген сыншылар фильмге оң баға берді, ал оның табысының себебі жас Сингапурлық қытайларға олардың дәстүрлі мәдениетін жақсырақ түсінуге көмектескені деп санайды. Сонымен қатар, үкіметтің «Мандарин тілінде сөйлейік» науқаны аясында басылған хоккиен тіліндегі әндердің қолданылуы оның танымалдылығын арттырған болуы мүмкін. 2008 жылы Эрик Худың тамил тіліндегі әлеуметтік драмасы «My Magic» Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» жүлдесіне ие болуға үміткер болған Сингапурдың алғашқы фильмі болды.

2010 және одан кейінгі жылдар

Жергілікті және шетелдегі киномектептерде білім алған жас кинорежиссерлердің толқыны Сингапурдың жаңа толқыны деп есептеледі. Режиссер Энтони Ченнің дебюттік фильмі "Ilo Ilo" (қытайша: 爸妈不在家) 2013 жылғы 19 мамырда Канн кинофестиваліндегі "Режиссерлердің онкүндігі" аясында өте жақсы пікірлермен премьераланды. Фильм "Алтын камера" сыйлығына ие болды, осылайша Канн кинофестивалінде марапат алған алғашқы сингапурлық көркем фильм атанды. Ол "Алтын Ат" кинофестивалі мен сыйлықтарында алты номинацияға ие болды және 4 сыйлық жеңіп алды: "Үздік фильм", "Үздік жаңа режиссер", "Үздік түпнұсқа сценарий" және Йео Ян Янға "Үздік екінші пландағы актриса" сыйлығы. Барлығы "Ilo Ilo" әлем бойынша 21 марапатқа ие болды және 10 номинация алды, сондай-ақ IMDb-дегі ең жоғары рейтингті сингапурлық фильм ретінде танылды, бұл Сингапур киносы тарихындағы ең жоғары бағаланған фильм болып табылады.