Кіріспе

Сызықтық емес сигма модельдеріндегі топологиялық шешімдердің түрлері
бөлшектер физикасындағы модель
Бөлшектер теориясында скирмион (/s/k/ɜr/m/i/./ɒ/n/) – сызықтық емес сигма модельдерінің белгілі бір класындағы топологиялық тұрақты өріс конфигурациясы. Ол 1961 жылы Тони Скайрм ядроның моделі ретінде ұсынған (оның атымен аталған). Пиондық өрістегі топологиялық солитон ретінде ол ядро радиусын белгілеу арқылы ядроның көптеген төмен энергиялы қасиеттерін жеткілікті дәлдікпен модельдей алады. Кейін ол қатты дене физикасында қолданылды және струна теориясының кейбір салаларымен байланысты. Скирмиондар топологиялық нысандар ретінде қатты дене физикасында, әсіресе спинтрониканың дамып келе жатқан технологиясында маңызды. Топологиялық нысан ретінде екі өлшемді магниттік скирмион, мысалы, 3D тиімді спин "ежегінен" (микромагнетизм саласында: +1 гомотопия дәрежесі бар "Блох нүктесі" сингулярлығынан) стереографиялық проекция арқылы қалыптасады, онда оң солтүстік полюстік спин 2D дискінің алыс шеңберіне, ал теріс оңтүстік полюстік спин дискінің ортасына бейнеленеді. Фотоникалық немесе поляритондық сұйықтықтар сияқты спинорлық өрісте скирмиондық топология толық Пуанкаре сәулесіне (Пуанкаре сферасының нақты жазықтыққа стереографиялық проекциясы арқылы бейнеленген барлық поляризациялық күйлерді қамтитын спин вортексі) сәйкес келеді. Динамикалық псевдоспиндік скирмион динамикалық толық Блох сәулелері жағдайында айналатын поляритондық Блох сферасының стереографиялық проекциясынан туындайды. Скирмиондар Бозе-Эйнштейн конденсаттарында, жұқа магниттік пленкаларда, хиральды нематикалық сұйық кристалдарда және бос кеңістіктегі оптикада кездесетіні туралы хабарламалар бар, бірақ бұл әлі толыққанды дәлелденбеген. Ядроның моделі ретінде скирмионның топологиялық тұрақтылығы бариондық санды сақтау туралы мәлімдеме ретінде қарастырылуы мүмкін; яғни протон ыдырамайды. Скайрм Лагранжианы ядроның бір параметрлік моделі болып табылады. Параметрді бекіту протон радиусын бекітеді және басқа төмен энергиялы қасиеттердің барлығын да бекітеді, олар шамамен 30% дәлдікпен сәйкес келеді. Модельдің осы болжау күші оны ядроның моделі ретінде өте тартымды етеді. Қуыс скирмиондар ядроның хиральдық қап моделінің (Чешир мысығы моделі) негізін құрайды. Дэн Фрид сызықтық емес сигма модельдерінің фермиондық спектрі мен топологиялық орау саны арасындағы дуалдықтың нақты нәтижелерін алды. Бұл ядроның кванттық хромодинамикалық (QCD) сипаттамасы (бірақ тек кварктардан, глюондарсыз) мен ядроның Скайрм моделі арасындағы дуалдықтың негізі ретінде түсіндірілуі мүмкін. Скирмионды бариондар мен резонанстық күйлердің кванттық суперпозициясын құру үшін кванттық түрде өлшеуге болады. Оны ядролық материяның кейбір қасиеттерінен болжауға болады.

Магниттік материалдар/деректерді сақтау

Скирмиондардың бір ерекше түрі – магниттік скирмиондар, олар Дзялошинский-Мория өзара әрекеттесуі, қос алмасу механизмі немесе бәсекелесетін Гейзенберг алмасуы салдарынан спиральді магнетизмді көрсететін магниттік материалдарда кездеседі. Олар 1 нм-ға дейін кіші "домендерді" құрайды (мысалы, Ir(111) бетіндегі Fe). Магниттік скирмиондардың кіші өлшемділігі және төмен энергия тұтынуы оларды болашақ дерек сақтау шешімдері және басқа спинтроникалық құрылғылар үшін перспективті кандидаттерге айналдырады. Зерттеушілер скирмиондарды сканирлеуші туннельдік микроскопия арқылы оқи және жаза алады. Скирмиондардың болуын немесе болмауын көрсететін топологиялық заряд "1" және "0" биттерінің күйін білдіруі мүмкін. Бөлме температурасында скирмиондардың табылуы туралы хабарланған. Скирмиондар дәстүрлі магниттік құрылғыларға қарағанда бірнеше есе төмен ток тығыздығында жұмыс істейді. 2015 жылы қоршаған ортаның бөлме температурасы жағдайында магниттік скирмиондарды жасау және оларға қол жеткізудің практикалық әдісі жарияланды. Бұл құрылғыда кобальт пен палладийдің жұқа пленкасының үстіндегі жасанды Блох скирмиондық торлар ретінде магниттелген кобальт дискілерінің массивтері қолданылды. Асимметриялық магниттік нанобөлшектер перпендикуляр магниттік анизотропиясы (PMA) бар төменгі қабатқа бақыланатын дөңгелек пішінде орналастырылды. Полярлық белгілі бір магниттік өріс тізбегімен басқарылады және магнитометриялық өлшеулермен расталды. Вортекс құрылымы төменгі қабаттың интерфейстік аймағына, PMA-ны шекті иондық сәулелендіру арқылы басу арқылы енгізіледі. Торлар поляризацияланған нейтрондық рефлектометрия арқылы анықталады және магниттік кедеріс өлшеулерімен расталады. Жақында (2019) жүргізілген зерттеулер скирмиондарды электр өрісін пайдалану арқылы (электр тогы болмаған жағдайда) жылжытудың бір жолын көрсетті. Авторлар қалыңдығы бойынша өзгешеліктері бар Co/Ni көп қабатты құрылымдарын және Дзялошинский-Мория өзара әрекеттесуін пайдаланып, скирмиондарды көрсетті. Олар орын ауыстыру мен жылдамдықтың қолданылатын кернеуге тікелей байланысты екенін көрсетті. 2020 жылы Швейцарияның Материалдар ғылымы және технологиясы жөніндегі федералдық зертханаларының (Empa) ғалымдары тобы бөлме температурасында екі түрлі скирмион – болашақ "0" және "1" биттерінің – қатар өмір сүре алатын реттелетін көп қабатты жүйені жасауға алғаш рет қол жеткізді.