Кіріспе
TeX мәтін жинау қозғалтқышы
XeTeX ('/z//iː//t//ɛ//x/ ZEEtekh немесе '/z//iː//t//ɛ//k/; сондай-ақ "TeX" дыбысталуы мен жазылуына қатысты) – Unicode-ты қолданатын және OpenType, Graphite және Apple Advanced Typography (AAT) сияқты қазіргі заманғы қаріп технологияларын қолдайтын TeX мәтін жинау қозғалтқышы. Оны бастапқыда Джонатан Кью жазған және X11 ашық бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиясы бойынша таратылады. Алғашқыда Mac OS X үшін ғана жасалған, қазіргі кезде барлық негізгі платформалар үшін қолжетімді. Бұл қозғалтқыш Unicode-ты табиғи түрде қолдайды және кіріс файлының UTF-8 кодировкасында екені демей-демей есептеледі. XeTeX операциялық жүйеге орнатылған кез келген қаріптерді TeX қаріптерінің өлшемдерін конфигурациялаусыз пайдалана алады, сондай-ақ OpenType, AAT және Graphite технологияларының кеңейтілген типографиялық мүмкіндіктерін, мысалы, баламалы глифтер мен сваштарды, қосымша немесе тарихи лигатураларды және өзгермелі қаріп салмақтарын тікелей қолдана алады. OpenType жергілікті типографиялық конвенцияларын (locl тегі) қолдау да қарастырылған. XeTeX тіпті қаріпке шикі OpenType мүмкіндік тегтерін жіберуге мүмкіндік береді. Микротипография да қолданылады. XeTeX сонымен қатар, дәстүрлі TeX қаріптерінің метрикасына негізделген математикалық мәтін жинауға балама ретінде, Cambria Math немесе Asana Math сияқты арнайы математикалық мүмкіндіктері бар Unicode қаріптерін пайдаланып математикалық мәтін жинауды қолдайды.
or '/z//iː//t//ɛ//k/; see also Pronouncing and writing "TeX") is a TeX typesetting engine using Unicode and supporting modern font technologies such as OpenType, Graphite and Apple Advanced Typography (AAT). It was originally written by Jonathan Kew and is distributed under the X11 free software license. Initially developed for Mac OS X only, it is now available for all major platforms. It natively supports Unicode and the input file is assumed to be in UTF 8 encoding by default. XeTeX can use any fonts installed in the operating system without configuring TeX font metrics, and can make direct use of advanced typographic features of OpenType, AAT and Graphite technologies such as alternative glyphs and swashes, optional or historic ligatures, and variable font weights. Support for OpenType local typographic conventions (locl tag) is also present. XeTeX even allows raw OpenType feature tags to be passed to the font. Microtypography is also supported. XeTeX also supports typesetting mathematics using Unicode fonts that contain special mathematical features, such as Cambria Math or Asana Math as an alternative to the traditional mathematical typesetting based on TeX font metrics.
Тарих
XeTeX бастапқыда 2004 жылдың сәуір айында Mac OS X үшін ғана шығарылды, AAT және Unicode қолдауымен бірге. 2005 жылы OpenType макеттік мүмкіндіктеріне қолдау алғаш рет қосылды. BachoTeX 2006 барысында Linux нұсқасы жарияланды, ол бірнеше айдан кейін Акира Какуто Microsoft Windows-қа көшірді және ақыры барлық негізгі платформалар үшін TeX Live 2007 құрамына енгізілді. XeTeX 2.0 нұсқасынан бастап LyX-та қолдау көрсетіледі және 2.7 нұсқасынан бастап MiKTeX жинағымен бірге келеді. TeX Live-ке енгізілгеннен кейін XeTeX, LaTeX үшін жазылған көптеген макрос-жинақтарды, сондай-ақ OpenType, TrueType және PostScript қаріптерін ешқандай арнайы орнату қажеттілігінсіз қолдайды. BachoTeX 2008 конференциясында жарияланған 0.998 нұсқасы \XeTeXinputnormalization командасы арқылы Unicode нормализациясын қолдайды. 2013 жылдың мамыр айында шыққан 0.9999 нұсқасы OpenType макеті үшін ICU Layout Engine-ден HarfBuzz-ге, Graphite макеті үшін Graphite2 қозғалтқышына, сондай-ақ Mac OS X-те ATSUI орнына Core Text framework-ке көшті.