Бестселлерлер тарихы және мәні

Кіріспе

Тізімге енген, ең көп сатылған немесе жиі алынатын кітап – бестселлер ұғымы. Бестселлер – газеттер, журналдар мен кітап дүкендерінің тізімдерінде ең көп сатылған мәртебесімен танымал кітап немесе басқа да медиа. Кейбір тізімдер классификациялар мен мамандануларға (роман, ғылыми-популярлық кітап, рецепттер кітабы және т.б.) бөлінеді. Автордың туындысы тізімде жиі пайда болса, ол бестселлер деп аталуы мүмкін. АҚШ-та Publishers Weekly, USA Today, The New York Times және IndieBound жариялаған бестселлерлер тізімдері кең танымал. The New York Times ұлттық және тәуелсіз кітап дүкендерінен, сондай-ақ Amazon.com және Barnes & Noble сияқты ірі интернет-саудагерлерден кітап сатуды қадағалайды. Күнделікті қолданыста «бестселлер» термині әдетте нақты сатылым көрсеткіштерімен байланыстырылмайды және баспагерлердің жарнамасында еркін қолданылуы мүмкін. Академиялық құндылығы жоғары кітаптар көбінесе бестселлер болмайды, бірақ ерекше жағдайлар бар. Тізімдер белгілі бір кезеңдегі категория бойынша ең көп сатылған кітаптарды көрсетеді. Кейбір кітаптар қазіргі «бестселлерлерден» әлдеқайда көп данада сатылған, бірақ бұл сату ұзақ уақытқа созылған. Фильмдердегі «блокбастерлер» және музыкадағы «хиттер» ұқсас терминдер, бірақ кино және музыкада бұл көрсеткіштер көрермендер саны, сұраныстар, эфирде ойнату немесе сатылған бірліктерге байланысты. Әсіресе роман жағдайында, үлкен бюджет, әдеби агенттер, редакторлар, баспагерлер, сыншылар, сатушылар, кітапханашылар және маркетингтік шаралар «бестселлер жасауға», яғни сатуды арттыруға қатысады. Штайнберг бестселлерді – кітабының алғашқы жарық көргеннен кейін қысқа мерзім ішінде сұранысы, сол кездегі «жақсы сату» деп есептелген көрсеткіштен әлдеқайда артық болатын кітап деп анықтады.

Алғашқы бестселлерлер

"Бестселлер" термині алғаш рет 1889 жылы Канзас-Сити, Миссури қаласының "The Kansas Times & Star" газетінде тіркелген, бірақ кең танымалдылық құбылысы баспа кітаптарының жаппай өндірісінің алғашқы кезеңдеріне дейін барып жетеді. Алдыңғы кітаптар үшін, басылатын даналардың максималды саны салыстырмалы түрде аз болған кезде, басылымдардың санын есептеу – сатуды бағалаудың ең тиімді тәсілі болып табылады. Авторлық құқықтың тиімді қолданылуы баяу болғандықтан, Ағарту дәуірінде көптеген басылымдар пираттық жолмен көшірілді, ал тиімді роялти жүйесінің болмауы авторлардың танымал туындыларынан түсетін табыстың аз бөлігін ғана көруіне себеп болды. Ең алғашқы, кең танымал болған кітаптардың көпшілігі діни кітаптар еді, бірақ Киелі кітап үлкен көлеміне байланысты 19 ғасырға дейін қымбат болып келді. Бұл басылып, сатылатын даналардың санын төмен ұстады. Бүгінгі күннен айырмашылығы, кітаптың бестселлер болуы үшін қысқа болуы маңызды еді, әйтпесе оны үлкен аудиторияға тарату тым қымбатқа түсер еді. "Ars moriendi", "Biblia pauperum" және "Апокалипсис" нұсқалары сияқты өте қысқа туындылар 15 ғасырда бірнеше тілде әртүрлі басылымдарда арзан блок кітаптар түрінде көптеп басылды. Бұл туындылар халықтың сауатты азаматтарының көпшілігі үшін қолжетімді болды. 16 және 17 ғасырларда Англияда Джон Бунянның "Көшпендінің саяхаты" (1678) және Фокстың "Шейіттер кітабының" қысқартылған нұсқалары ең көп оқылатын кітаптар еді. Даниель Дефоның "Робинзон Крузо" (1719) және Тобиас Смолетттың "Родерик Рэндомның оқиғалары" (1748) 18 ғасырдың басындағы қысқа романдардың қатарына жатады, олардың басылымдары көп болды және халықаралық деңгейде танымал болды. Лоренс Стерннің "Тристрам Шэнди" романы Англияда және бүкіл Еуропада "культтік" туындыға айналды, оның басылған кезінде кітаптарды сатып алуға мүмкіндігі бар адамдар арасында маңызды мәдени салдарларға әкелді. Вольтердің туындылары, әсіресе оның комедиялық және философиялық сатиралық романы "Кандид" туралы да осы айтуға болады. Сондай-ақ, француз ағартушысы Жан-Жак Руссо, әсіресе оның "Жюли, или Новая Элоиза" (1761) және Иоганн Вольфганг фон Гётенің "Жас Вертердің қайғысы" (1774) романдары да айталық. Кейбір заманауи бестселлерлер сияқты, Вертердің романы бүгінгі таңда "спин-офф" деп аталатын өнімдер индустриясын тудырды, оған Вертердің одеколоны және бас кейіпкерлерді бейнелейтін фарфорлық қуыршақтар сияқты көптеген тауарлар кірді. Байрон мен сэр Уолтер Скотттың заманында, кем дегенде Англияда авторлық құқық туралы заңдар қабылданды, ал көптеген авторлар үлкен роялтилерден түскен табысқа қатты тәуелді болды. Америка 19 ғасырдың ортасына дейін пираттық аймақ болып қала берді, бұл фактіге Чарльз Диккенс пен Марк Твен ащылықпен шағымданды. 19 ғасырдың ортасына қарай қазіргі заманғы басылымдарға ұқсас жағдай қалыптасты, онда бестселлерлердің көпшілігі танымал талғамға сай жазылды және қазір мүлдем ұмытылған, мысалы, "Шығыс Линн" (тек "Барды, кетті, мені ешқашан ана деп атамады!" деген сөзі үшін есімдерін сақтап қалған), "Том ағаның қорасы" және "Шерлок Холмс" секілді танымал романдар.

The term "best seller" is first known to have been recorded in print in 1889 in the Kansas City, Missouri newspaper The Kansas Times & Star, but the phenomenon of immediate popularity goes back to the early days of mass production of printed books. For earlier books, when the maximum number of copies that would be printed was relatively small, a count of editions is the best way to assess sales. Since effective copyright was slow to take hold, many editions were pirated well into the period of the Enlightenment, and without effective royalty systems in place, authors often saw little, if any, of the revenues for their popular works. The earliest highly popular books were nearly all religious, but the Bible, as a large book, remained expensive until the nineteenth century. This tended to keep the numbers printed and sold low. Unlike today, it was important for a book to be short to be a bestseller, or it would be too expensive to reach a large audience. Very short works such as Ars moriendi, the Biblia pauperum, and versions of the Apocalypse were published as cheap block books in large numbers of different editions in several languages in the fifteenth century. These were probably affordable items for most of the minority of literate members of the population. In 16th and 17th century England Pilgrim's Progress (1678) and abridged versions of Foxe's Book of Martyrs were the most broadly read books. Robinson Crusoe (1719) and The Adventures of Roderick Random (1748) were early eighteenth century short novels with very large publication numbers, as well as gaining international success. Tristram Shandy, a novel by Laurence Sterne, became a "cult" object in England and throughout Europe, with important cultural consequences among those who could afford to purchase books during the era of its publication. The same could be said of the works of Voltaire, particularly his comedic and philosophically satirical novel, Candide, which, according to recent research, sold more than 20,000 copies in its first month alone in 1759. Likewise, fellow French Enlightenment author Rousseau, especially his Julie, ou la nouvelle Héloïse (1761) and of Johann Wolfgang von Goethe's novel, Die Leiden des jungen Werthers (The Sorrows of Young Werther) (1774). As with some modern bestsellers, Werther spawned what today would be called a spin off industry with items such as Werther eau de cologne and porcelain puppets depicting the main characters, being sold in large numbers. By the time of Byron and Sir Walter Scott, effective copyright laws existed, at least in England, and many authors depended heavily on their income from their large royalties. America remained a zone of piracy until the mid nineteenth century, a fact of which Charles Dickens and Mark Twain bitterly complained. By the middle of the 19th century, a situation akin to modern publication had emerged, where most bestsellers were written for a popular taste and are now almost entirely forgotten, with odd exceptions such as East Lynne (remembered only for the line "Gone, gone, and never called me mother! "), the wildly popular Uncle Tom's Cabin, and Sherlock Holmes.

Бестселлерлердің сипаттамасы мен түрлері

Бестселлерлер әдетте көркем және ғылыми-популярлы жанрларға бөлінеді. Әртүрлі тізімдерді құрастырушылар тағы да бірнеше кіші категориялар жасады. The New York Times газеті 2001 жылы «Балалар кітаптары» бөлімін ашқаны хабарланды, себебі Гарри Поттер кітаптары көркем әдебиет тізіміндегі 1, 2 және 3 орындарды бір жылдан астам уақыт бойы монополиялап отырды. Бестселлерлер қатты мұқабалы және жұмсақ мұқабалы басылымдар бойынша да бөлек тізімделуі мүмкін. Әдетте, ең алдымен қатты мұқабалы басылым шығады, одан кейін айлар немесе жылдар өткен соң, әлдеқайда арзан жұмсақ мұқабалы нұсқасы жарық көреді. Қатты мұқабалы бестселлер мәртебесі, егер сатылымдары жеткілікті деңгейде болса, жұмсақ мұқабалы басылымның шығуын үдетіп немесе тежеуі мүмкін. Кейбір тізімдерде тіпті үшінші категория да бар – саудалық жұмсақ мұқабалы бестселлерлер. Ұлыбританияда қатты мұқабалы кітап аптасына 4000-нан 25000 данаға дейін сатылса, «бестселлер» деп есептеледі, ал Канадада бестселлерлер елдің ұлттық баспа сатуларын қадағалайтын BNC SalesData қызметінің апталық рейтингісіне сәйкес анықталады. Көптеген «бестселлерлер» тізімі бар, онда 10-нан 150-ге дейін атаулар кездеседі.

Тізімдер арасындағы айырмашылықтар

Бестселлерлер тізімі сатуды есептеу әдісіне байланысты кең ауқымда өзгеруі мүмкін. Мысалы, «Инди» бестселлерлер тізімі тек тәуелсіз меншік (желілік емес) кітап дүкендері ұсынған сату көрсеткіштерін ғана пайдаланады, ал «Нью-Йорк Таймс» тізімі әртүрлі көздерден көтерме және бөлшек сауда сатылымдарын қамтиды. Егер кітап сыйлық дүкендері мен азық-түлік дүкендерінде жақсы сатылса, ол «Нью-Йорк Таймс» тізіміне ілеуі мүмкін, бірақ «Инди» тізімінде көрінбеуі де мүмкін. «USA Today» тізімі тек біреу ғана, ол қалың және жұқа мұқабалы кітаптарды ажыратпайды, сондықтан осы санаттардың салыстырмалы сатылуын одан анықтауға болмайды. «Amazon.com» тізімдері, бұл онлайн кітап сатудағы жетекші компания, тек олардың веб-сайтындағы сатуларға негізделген және сағат сайын жаңартылады. «Amazon» есептеулеріне көтерме сату көрсеткіштері енгізілмейді. Көптеген веб-сайттар авторларға, «Amazon» тізімінде кітаптарын уақытша көтеру үшін, рейтингтердің жиі өзгеруін пайдаланып, сақтықпен жоспарланған сатып алу кампанияларын пайдалану туралы кеңес береді. Мысалы, сеніммен емдеуді насихаттаушы Цзи Ган Ша осы әдісті бірнеше рет #1 бестселлер жасау үшін қолданды. Сатудың шақырымдық өсуі авторларға кітабының «Amazon.com» топырағындағы 100 ең көп сатылған кітаптардың бірі екенін маркетингтік материалдарда мақтанышпен көрсетуге мүмкіндік береді, тіпті кітаптың нақты сатылымы төмен болса да. Соңында кітап сатып алушылар тізімдер арасындағы айырмашылықты байқап, қандай тізімдерге жүгіну керектігін шеше алады. Кітаптың салмағы мен бағасы тізімдегі орнына әсер етуі мүмкін. «Amazon.com» тізімі көбінесе қалың және қымбат кітаптарды ұнатады, себебі оларға жөнелту құны жалпы сатып алу бағасының аз пайызын құрайды немесе кейде тегін болады, сондай-ақ олар жұқа мұқабалы кітаптарға қарағанда көбінесе үлкен жеңілдіктермен ұсынылады. Арзан, көптеп таралатын жұқа мұқабалы кітаптар «Amazon» тізіміне қарағанда «Нью-Йорк Таймс» тізімінде жақсы нәтижелер көрсетеді. «Indie» және «Publishers Weekly» көптеп таралатын жұқа мұқабалы кітаптарды өз тізімдеріне бөліп көрсетеді. Санаттардың құрылымы кітаптың орналасуына басқа да жолдармен әсер етеді. «Инди» қалың мұқабалы көркем әдебиеттер тізімінде көміліп қалған кітап «Нью-Йорк Таймс» қалың мұқабалы кеңес кітаптары тізімінде немесе «Publishers Weekly» діни қалың мұқабалы кітаптар тізімінде өте жақсы орналасуы мүмкін.

Bestseller lists may vary widely, depending on the method used for calculating sales. The Indie bestseller lists, for example, use only sales numbers, provided by independently owned (non chain) bookstores, while The New York Times list includes both wholesale and retail sales from a variety of sources. A book that sells well in gift shops and grocery stores may hit a New York Times list without ever appearing on an Indie list. USA Today has only one list, not hardcover/paperback, so that relative sales of these categories cannot be ascertained from it. Lists from Amazon. com, the dominant online book retailer, are based only on sales from their own Web site, and are updated on an hourly basis. Wholesale sales figures are not factored into Amazon's calculations. Numerous Web sites offer advice for authors about a temporary method to boost their book higher on Amazon's list using carefully timed buying campaigns that take advantage of the frequent adjustments to rankings. For example, faith healing author Zhi Gang Sha has used this method to create a number of #1 bestsellers. The brief sales spike allows authors to tout that their book was an "Amazon. com top 100 seller" in marketing materials for books that actually have relatively low sales. Eventually book buyers may begin to recognize the relative differences among lists and settle upon which lists they will consult to determine their purchases. The weight and price of a book may affect its positioning on lists. The Amazon. com list tends to favor hardcover, more expensive books, where the shipping charge is a smaller percentage of the overall purchase price or is sometimes free, and which tend to be more deeply discounted than paperbacks. Inexpensive mass market paperbacks tend to do better on The New York Times list than on Amazon's. Indie and Publishers Weekly separate mass market paperbacks onto their own list. Category structure affects the positioning of a book in other ways. A book that might be buried on the Indie hardcover fiction list could be positioned very well on The New York Times hardcover advice list or the Publishers Weekly religion hardcover list.

Тексеру мүмкіндігі

Amazon сияқты компаниялардың бестселлерлері, тікелей қоғамға сатылған аудиторлық есептерге негізделген сияқты, "Нью-Йорк Таймс" тізімі сияқты бөлшек саудагерлер мен баспагерлерге жасалған ақпараттық зерттеулерден жасалған бестселлер тізімдерімен келіспеуі мүмкін. "Нью-Йорк Таймс" бестселлер тізімін құру әдісі құпия сақталады. Бұл жағдай танымал музыка саласында да ұқсас жағдайды көрсетеді. 1991 жылы Billboard журналы өз кестелік деректерін дүкендерден қолмен берілген есептерден SoundScan деп аталатын қызмет арқылы жиналған автоматтандырылған кассалық деректерге ауыстырды. Бұл өзгерістен кейін кесте мазмұны бір аптадан екінші аптаға күрт өзгерді. Бүгінде көптеген тізімдер автоматтандырылған көздерден алынады. Кітап сатушылар өздерінің POS (сату нүктесі) жүйелерін Book Sense-ке автоматты түрде дерек жіберу үшін пайдалана алады. Ingram Content Group сияқты көтерме саудагерлерде Amazon-ға ұқсас бестселлер есептеулері бар, бірақ олар тек жазылған бөлшек саудагерлерге ғана қолжетімді. Barnes & Noble және басқа да ірі сауда желілері өздерінің бестселлер тізімдерін құру үшін сауда орындары мен веб-сайттарынан сату деректерін жинайды. Nielsen BookScan U.S. – бестселлер тізімдерінің толық автоматты және сенімді жиынтығын жасауға жасалған ең белсенді әрекет. Олар деректерді тікелей 4500-нен астам сауда орындарының кассаларынан жинайды, соның ішінде тәуелсіз кітап дүкендерінен, Barnes & Noble, Powell's Books және Borders сияқты ірі желілерден, сондай-ақ Costco сияқты жалпы сауда орындарынан. Тұтынушыларға бағытталған тізімдерден айырмашылығы, BookScan деректері өте егжей-тегжейлі және қымбат. BookScan-ға жазылу құны жылына 75 000 долларға дейін жетеді, бірақ ол баспагерлер мен көтерме саудагерлерге кітап сатудың нақты суретін, сондай-ақ өңірлік және басқа статистикалық талдауларды ұсына алады.

Бестселлер жазу

Бестселлерге бір ғана рецепт бар, ол өте қарапайым. Оқырманды бетін аударуға мәжбүр ету керек. Оқыған бестселлерлеріңізге қайта қарасаңыз, олардың бәрінде осы қасиет бар екенін көресіз. Жаңа ғана бетін аудару керек. Иан Флеминг, 1963

Қалай болғанда да, көптеген сатып алушылар бестселлер жасайды; алайда, қай кітаптардың осы мәртебеге жете алатынын анықтайтын ерекше "жасалу" процесі бар. Барлық баспагерлер бестселлерлерге сүйенбейді немесе оларға жетуге тырыспайды, өйткені шағын баспалардың өміршеңдігі осыны көрсетеді. Ал ірі баспа үйлері, ірі жазба лейблдары мен киностудиялар сияқты, үлкен шығындарын өтеу үшін тұрақты жоғары табысқа мұқтаж. Сондықтан, мүліктер жоғары. АҚШ-та жыл сайын 200 000-ға жуық жаңа кітап шығарылады, ал олардың 1%-дан да азы бестселлер мәртебесіне жетеді. Осы жолда әдеби агенттер, редакторлар, баспа үйлері, кітап сатушылар және БАҚ (әсіресе кітап шолуларын және бестселлер тізімдерін жариялаушылар) сияқты маңызды ойыншылар қақпашылар мен көмекшілер рөлін атқарады. Әдеби сыйлықтар кем дегенде қалың қаптамалы кітаптардың сатылуына оң әсер етеді, бірақ белгілі және бестселлер автордың жоғары танылуы да маңызды. Кітапты жазудан бөлек, автор өкілдікке жүгінуі және осы баспа тізбегі бойынша келіссөздер жүргізуі керек. Бестселлерлер жасауға ең болмағанда бір ғылыми тәсіл әзірленген. 2004 жылы Дидье Сорнетт, геофизика профессоры және UCLA-дағы күрделі жүйелер теориясының маманы, Amazon.com сату деректерін пайдаланып, кітаптың сатылымын бағалауға арналған математикалық модельді жасады. Бұл ақпаратты бестселлер мәртебесіне ие болу мүмкіндігін анықтау және тиісінше жарнама мен насихатты жақсарту үшін пайдалануға болады. 1995 жылы «Нарық көшбасшыларының тәртібі» атты кітаптың авторлары өз кітабын бестселлер тізіміне енгізу үшін сөз байласты. Авторлар өз кітабының 10 000-нан астам данасын кішігірім және стратегиялық тапсырыстармен кітап дүкендерінен сатып алды, олардың сатылымы Bookscan-ға хабарланды. «The New York Times» бестселлер тізіміне енудің қосымша артықшылықтары (қоғамдық сөздер, көбірек кітап келісімдері және консалтингтік қызметтер) авторлар өздерінің жұмысын сатып алу өзін-өзі ақтауға болатын инвестиция деп санады. Кітап 15 апта бойы тізімде 8-орынға көтеріліп, сондай-ақ «BusinessWeek» бестселлер тізімінде 1-орынға жетті. Мұндай тізімдер жиынтық артықшылықтың күшін ұстағандықтан, тізімдегі табыс көбінесе тізімдегі табысты тудырады. Мұндай әрекеттер заңсыз болмаса да, баспагерлер оларды әдепсіздік деп санайды. Жоғарыда сипатталғандай, кітаптардың ішкі қасиеттері (стиль немесе мазмұн сияқты) тұтынушы психологтары, әдебиеттанушылар, экономистер және әлеуметтанушылар тарапынан көбінесе назардан тыс қалдырылады немесе тіпті олардың табысына қатысы жоқ деп есептеледі. Романның табыстылығын әдеби сыншылар, баспагерлер, БАҚ, конформизм және басқа да әлеуметтік факторлар сияқты сыртқы факторлар анықтайды. Алайда кітап сатуға әсер ететін оннан астам сыртқы айнымалыларды қарастыратын толық модель сатудағы айырмашылықтардың 40%-дан да азын ғана түсіндіре алады. Зерттеулер романның ішкі қасиеттерін анықтады, олар оның табысына әсер етеді. Мысалы, эмоционалды сөздер мен рационалды сөздер жиілігі арасындағы айырмашылық табысты романды болжауға мүмкіндік береді.

Ultimately, having a great number of buyers creates a bestseller; however, there is a distinct "making of" process that determines which books have the potential to achieve that status. Not all publishers rely on, nor strive for, bestsellers, as the survival of small presses indicates. Large publishing houses, on the other hand, are like major record labels and film studios, and require consistent high returns to maintain their large overhead. Thus, the stakes are high. It is estimated that 200,000 new books are published each year in the U. S., and less than 1% achieve bestseller status. Along the way, major players act as gatekeepers and enablers, including literary agents, editors, publishing houses, booksellers, and the media (particularly, publishers of book reviews and bestseller lists). While literature awards have a beneficial effect at least on sales of hard covers, The high visibility of an established and best selling author is paramount in the equation also. In addition to writing the book, an author has to acquire representation and negotiate this publishing chain. At least one scientific approach to creating bestsellers has been devised. In 2004, Didier Sornette, a professor of geophysics and a complex systems theorist at UCLA, using Amazon. com sales data, created a mathematical model for predicting bestseller potential based on very early sales results. This information could be used to identify a potential for bestseller status and recommend fine tuned advertising and publicity efforts accordingly. In 1995, the authors of a book called The Discipline of Market Leaders colluded to manipulate their book onto the best seller charts. The authors allegedly purchased over 10,000 copies of their own book in small and strategically placed orders at bookstores whose sales are reported to Bookscan. Because of the ancillary benefits of making The New York Times Best Seller list (speaking engagements, more book deals, and consulting) the authors felt that buying their own work was an investment that would pay for itself. The book climbed to #8 on the list where it sat for 15 weeks, also peaking at #1 on the BusinessWeek best seller list. Since such lists hold the power of cumulative advantage chart success often begets more chart success. And although such efforts are not illegal, they are considered highly unethical by publishers. From what is described above, intrinsic properties of books (like style or content) are often ignored or even deemed as irrelevant for their success by consumer psychologists, literary scholars, economists and sociologists alike. The success of novels is instead said to be made by extrinsic factors like literary critics, publishers, media, conformity and other social influences. However, an elaborated model examining over a dozen external variables potentially influencing books sales could only explain less than 40% of differences in sales. Research found intrinsic properties of novels which do influence their success. For example, a smaller disparity between the frequency of emotional words and rational words was predictive for successful novels.

Оқылмаған бестселлерлер

Бестселлерлер соншалықты танымал болды ki, кейде оларды сатып алу әдетке айналды. Сыншылар атап көрсеткендей, кітапты сатып алу оның оқылатынын міндетті түрде білдірмейді. Бестселлерлердің көлемінің ұзартуы олардың көбісі жай ғана кітап сөрелерін безендіруге арналған нәрсеге айналып бара жатқанын көрсетеді. 1985 жылы "The New Republic" журналының қызметкерлері жақсы сатылатын 70 кітаптың ішіне 5 долларлық купондарды салып, ақшаға айырбастауға болатынын жазды, бірақ олардың ешқайсысы қайтарылмады.

Үлкен баспагерлер

2013 жылдың сәуірінде Penguin Random House әлемдегі ең ірі баспагер болу мақсатымен құрылды. Екі негізгі акционері – Bertelsmann (53%) және Pearson PLC компаниясына тиесілі Penguin Group (47%). Басқа да ірі баспагерлердің қатарында Thomson Reuters, Reed Elsevier, Wolters Kluwer, Hachette, McGraw Hill Education, John Wiley and Sons, Houghton Mifflin Harcourt, HarperCollins, Simon & Schuster, Macmillan Publishers және Harlequin Enterprises компаниялары бар.

Мәдени рөл

Бетселлер сөздіктің негізгі анықтамасы – «танымал, ең көп сатылған кітап», бірақ практикалық мәдени анықтамасы одан әлдеқайда күрделі. Тұтынушылардың бестселлерлер тізімінде әдетте сатылым саны, сатылым кезеңі, сатылым аймағы сияқты нақты критерийлер көрсетілмейді, сондықтан кітап «авторитетті» көз оны бестселлер деп жариялаған соң ғана бестселлер болады. Кітапты «ең көп сатылған» деп атау, оны «Нью-Йорк Таймс» бестселлері деп атауға қарағанда әлдеқайда әсерсіз. Бірінші фраза сату көрсеткіштеріне негізделген деп есептелсе, екіншісі тізімнің өзінің жоғары беделінен пайда көреді. Кітап «бестселлер» деп танылса, ол одан әрі кең аудиторияға сатылу мүмкіндігі артады. Осылайша, бестселлер эмпирикалық деректерге тәуелсіз, өзіндік мәні бар аталымға айналды, белгілі бір өнім санатына жатты және, іс жүзінде, маркетингтік имидж жасауға тырысады. Мысалы, «жазғы бестселлер» жаз біткенге дейін анықталады және кітаптың миллиондаған оқырмандарға, бассейн жанында демалыс алғанда оқуға ыңғайлы екенін көрсетеді. «Жер асты бестселлері» деген маркетингтік фразаның қолданылуы терминнің сатудан тәуелсіз, өзін-өзі анықтайтын ерекшелігін одан да жақсы көрсетеді. Мысалы, HarperCollins баспасы «Я-Я сеңлілерінің құдайлық құпиялары: Роман» кітабының бестселлер болуы мүмкін екенін «Оның бұрынғы, 1990 жылдары шыққан «Кішкентай алтарьлар әр жерде» атты бестселлерінен кейін төрт жыл өткен соң» деп жариялап, насихаттады. Кітап 1990 жылдары бестселлер мәртебесіне ие болды. 2002 жылы осы кітап бойынша түсірілген фильмнің шолуларында романның бестселлер мәртебесі жиі айтылды, мысалы, «Ребекка Уэллстің бестселлерінің керемет бейімделуі» деп. 2006 жылы Цюрихтегі (Швейцария) танымал Диоген баспасы өзінің «антибестселлерлері» туралы айта бастады, осылайша неміс тілді Еуропа елдеріне жаңа сөз енгізді.

Кино индустриясымен байланысы

Бестселлерлер негізгі киноиндустрияда маңызды рөл атқарады. Голливудта бестселлерлерді толық метражды фильмдерге айналдырудың ұзақ жылдарға созылған дәстүрі бар. Көбінесе, тіпті көптеген қазіргі заманғы кино "классикалары" бестселлерлер ретінде бастаған. Publishers Weekly журналының жылдық көркем әдебиет бестселлерлері тізімінде мыналар бар: №1: Гарри Поттер және Феникс ордені (2003); №3: Жaws (1974); №2: "Экзорцист" (1971); №1: Махаббат тарихы (1970); №2: "Құда әкесі" (1969); және тағы да көптеген кітаптар. Жыл сайынғы көркем әдебиет бестселлерлерінің көптеген түрлері жоғары бюджетті, кең экранды фильмдерге айналады. Соңғы қырық жылда АҚШ-та бестселлер болған романның фильмге түсірілуіне үлкен бюджет бөлінетініне және оның кеңінен көрсетілетініне кепілдік берілді.