Кіріспе
Subaru Tecnica International (СБТИ) немесе STI (2006 жылға дейін STi), – Subaru Corporation компаниясының автоспорт бөлімшесі. STI, Ұлыбританияның Prodrive компаниясымен бірге, World Rally Championship (WRC) чемпионатында өнер көрген Subaru World Rally Team командасы үшін түрлі көліктерді дайындаумен айналысты. Ол 1988 жылы Subaru компаниясының бас компаниясы – Fuji Heavy Industries (бұрынғы атауы) тарапынан, компанияның өнімділікке бағытталған имиджін жаңарту мақсатында құрылған.
Subaru Tecnica International (in スバルテクニカインターナショナル株式会社), or STI (prior to 2006, STi), is Subaru Corporation's motorsports division. STI, along with Prodrive of the UK, specialized in the preparation of a variety of vehicles for the Subaru World Rally Team which competed in the World Rally Championship (WRC). It was founded in 1988 by Subaru Corporation (then known as Fuji Heavy Industries), the parent company of Subaru, to promote the company's performance oriented identity.
Тарих
Subaru Tecnica International Inc. (STi) 1988 жылы Fuji Heavy Industries компаниясы Subaru-ның барлық моторспорттық қызметін қабылдап алу және Дүниежүзілік ралли чемпионатына (WRC) қатысу мақсатымен құрылды. Subaru әлемдегі жетекші ралли командаларының бірі саналды, бірақ қазір WRC-де заводтық деңгейде бұрынғыдай белсенді емес. STI-дің бастауы 1972 жылы Subaru-ның Австралияның Southern Cross Rally-іне Leone көлігімен қатысқан кезде қаланды. Алғашқы жарыс тәжірибесінен кейін Subaru тарихқа кірді, өйткені 1980 жылы Leone 4WD Дүниежүзілік ралли чемпионатына (WRC) алғашқы AWD көлігі ретінде қатысты. STi 1988 жылы Нориюки Косеки мен Рюичиро Кузе ресми түрде құрды. Бұрын Косеки 1971 жылы Сан-Бернардинодағы Subaru дилері Джек Койл қатысқан Baja 500 жарысына Subaru FF 1 көлігін дайындауға көмектескен. FF 1 сол жылы жарысты аяқтамаса да, 1973 жылы жарысты сәтті аяқтады және қазір Subaru of America тарихи коллекциясының бір бөлігі болып табылады. Косеки 1979 жылдан бастап Сафари раллиінде Subaru көліктерін жеке түрде жарысқа шығарды.
Шыдамдылық рекорды
STI президенті Рюичиро Кузе 1989 жылы британдық Prodrive фирмасымен серіктесіп, Subaru Legacy шассиін пайдаланатын ралли машинасы жасады. Нәтижесінде шыққан модель Legacy RS болды, ол 2.0 литрлік EJ20 турбо қозғалтқышымен жабдықталған, бес жылдамдықты беріліс қорабымен үйлесімді және салмағы 2600 фунттан астам болды; оны Subaru FIA Group A жарыстарына қатысу үшін homologaциялау мақсатымен өндірді. Көліктің ең жоғары жылдамдығы сағатына 155 мильді құрады, ол сол кезде өте қуатты деп есептелді. STi-дің алғашқы іс-шараларының бірі – үш модификацияланған Subaru Legacy RS седанымен 1989 жылдың қаңтар айының көп бөлігінде үздіксіз жүру бойынша әлемдік рекордты орнату болды, олардың орташа жылдамдығы жоғары болды. STi-нің негізін қалаушы Нориюки Косеки FIA Жердегі үздік төзімділік рекордын орнатуды үйлестірді және бір машинаны өзі жүргізді. Legacy RS 2.0 литрлік EJ20 турбо қозғалтқышымен жабдықталған; STi рекордтық машиналарды аспасын реттеу және аэродинамикасын жақсарту арқылы өзгертті. Сол жылдың қараша айында Subaru Legacy RS-ді көптеген STi модификацияларымен жаңартты, олар Legacy RS Type RA (Record Attempt) моделінде де қолданылған, оның өндірісі 100 данамен шектелді. RA түрінің аз көлемдегі өндірісі осы бастапқы модельден кейін де жалғасты, ал 1992 жылы Legacy Touring Wagon STi ұқсас өзгерістермен сатылды. Legacy RS 1993 жылғы Жаңа Зеландия раллиіне дейін WRC жарысында жеңіске жетпеді (McRae/Ringer). Prodrive модификациялаған Impreza 555 1994 WRC маусымында жарысқа қатысты және жаңа WRC машинасы дебюттік жарысында бірден подиумға көтерілді, 1993 жылғы 1000 Lakes раллиінде Ари Ватанен екінші орын алды. Impreza 555 2.0 литрлік, интеркулерлі турбо қозғалтқышымен, 250 ат күшімен, қиын жолдар мен секірулерге төтеп бере алатын жаңартылған аспасымен және жылдамдықтарды ауыстыруды жеңілдететін қысқа беріліс қорабымен жабдықталған. Legacy RS сияқты, Impreza WRX Type RA 1992 жылы Жапонияда сатылды; RA моделінен электр терезелері, кондиционер және ABS тежегіш жүйесі алынып тасталды. 1994 жылы Subaru WRX STi-ді ұсынды; STi машиналары тұрақты өндіріс желісінен алынып, стандартты WRX-ке қарағанда өнімділігін арттыру және шассиін нығайту үшін өзгертілді. Ал WRC-де Impreza 555 Subaru-ға 1995 және 1997 жылдар аралығында үш рет қатарынан Әлемдік ралли чемпионатында конструкторлардың чемпионы атанын сыйлады. STi 1998 жылы шектеулі өндіріс машиналарын "S желісі" деп аталатын алғашқы моделін ұсынды, бұл WRC конструкторлар чемпионатындағы қатарынан жеңістерін және Subaru компаниясының 40 жылдығын мерекеледі: 22B моделінен барлығы 400 дана шығарылды, олардың барлығы 30 минут ішінде сатылып кеткені хабарланды.
Нюрбургринг 24 сағат
STI алғаш рет 2008 жылы жыл сайынғы Нюрбургрингтің 24 сағаттық жарысына қатысты. Оған дейін Subaru 1992 жылдан бастап Nordschleife трассасын өндірістік үлгілерін сынау үшін пайдаланған. WRX STI алғаш рет 2005 жылы жеке командамен трассаның 24 сағаттық жарысында өнер көрсетіп, жалпы есепте 14-ші орынды, ал өз класында 2-ші орынды иеленді. 2008 жылы зауыттың қолдауымен шыққан алғашқы автомобиль жалпы есепте 57-ші, SP6 класында 5-ші орынды алды. 2009 жылы STI SP3T класына (2 литрлік немесе одан аз көлемді турбо қозғалтқыштары бар өндірістік автомобильдер) көшті және жалпы есепте 33-ші, SP3T класында 5-ші орынды иеленді. 2010 жылғы жарысқа дейін жүргізуші Томми Мякинен прототиптік WRX STI (GVB, кең кузовты седан) машинасымен Nordschleife айналымын 7 минут 55 секундта аяқтады; автомобиль жеңіл алюминий капотымен және R205 өндірістік үлгісінен алынған үлкен турбомен жабдықталған болатын. Сол жылы STI WRX STI (GRB, кең кузовты хэтчбек) машинасымен жалпы есепте 24-ші, SP3T класында 4-ші орынды жеңіп алды. 2011 жылы STI SP3T класында жеңіске жетіп, жалпы есепте 21-ші орынды иеленді. Сол жылы S206 шектеулі шығарылымды NBR (Нюрбургринг) Challenge Package жиынтығымен шығарылды, ол болат шатырын карбон талшығынан жасалған шатырмен алмастырды және арнайы аяқталмаған ("құрғақ") карбон артқы спойлермен жабдықталды. 2013 жылы екінші орынды алды. 2014 жылы WRX STI (VA) жаңа буыны жарысқа қатысып, класта 4-ші, жалпы есепте 32-ші орынды иеленді. Subaru 2015 жылы SP3T класында үшінші рет жеңіске жетіп, жалпы есепте 18-ші орынды алды және 2016 жылы SP3T класындағы чемпиондығын қайталады. Subaru 2017 жылы титулын қайталай алмады, себебі автомобиль қозғалтқыш бөлімінде өрт шығуына байланысты жарыстан шығуға мәжбүр болды; сол кезде команда класта екінші орында тұрған. Команда 2018 жылы (жалпы есепте 62-ші орын) және 2019 жылы (жалпы есепте 18-ші орын) SP3T класындағы бесінші және алтыншы чемпиондық атағын жеңіп алды. COVID-19 пандемиясы кезінде шетелде жарыс өткізу қиындықтарына байланысты Subaru 2020 және 2021 жылғы жарыстардан бас тартты. Subaru 2022 жылғы Нюрбургрингтің 24 сағаттық жарысына қатысты, бірақ жарыс аяқталуға жақын дөңгелек жарылып, апатқа ұшырауына байланысты жарыстан шығуға мәжбүр болды. Апатқа дейін WRX STI NBR Challenge 2022 SP3T класында екінші орында тұрған.
SUPER GT
STI сондай-ақ Super GT сериясының GT300 класына қатысады, 2009 жылдан бастап Legacy B4 GT300 машинасымен өнер көрсетеді, ал 2012 жылдан бастап BRZ GT300 машинасына көшті. 2021 жылы Subaru жаңартылған BRZ GT300 машинасымен серия чемпионатын жеңіп алды. Бұрын Subaru командасының ең жақсы нәтижесі төртінші орын болған (2011 және 2013 жылдары).
Болашақ дамуы
2022 жылғы Токио автосалонында Subaru STI E RA концепциясын, STI әзірлеген толық жетекке ие екі орындық жарыс машинасынан әлемге таныстырды. STI E RA Concept көміртекті талшықтан жасалған корпусымен және әрбір дөңгелектің біріне орнатылған төрт электрмоторымен жабдықталған. Бұл әр мотордың қуатын өзгерту арқылы айналым моментін векторлауға мүмкіндік береді; әр мотордың қуаты және айналым моменті . Бұл көлік GT3 ережелеріне сәйкес, көшеде жүруге рұқсат етілген нұсқасымен homologaциядан өтуі керек.
Subaru STI орнатылған модельдері
Impreza, Forester және Legacy STI нұсқалары белгілі бір нарықтарда шектеулі шығарылыммен сатылды. STI сонымен қатар басқа Subaru көліктерінде пайдалану үшін жаңартылған бөлшектерді, көбінесе аспапқа қатысты, жасап шығарады. Subaru Impreza WRX және Subaru Legacy B4 екеуі де STI-дің жоғары өнімділік нұсқаларында (2006 жылғы модельге дейін бұрын "STi" деп жазылатын), STI жобалаған күйде келеді. STI, WRX-ке қарағанда көптеген артықшылықтар ұсынады, мысалы, алты жылдамдықты қолмен беріліс қоробкасы (2015+ WRX 6MT-ден өзгеше), спиральді (04 модельдеріндегі Suretrac) шектелген дифференциалы, жүргізуші басқаратын орталық дифференциалы (DCCD), IHI VF39 турбокомпрессор (2007 жылы VF43, 2008 жылдан бастап VF48), BBS жеңіл қорытпа дөңгелектер, механикалық артқы шектелген дифференциалы және Brembo тежегіштері. WRX STI-де Recaro стиліндегі бөгетсіз орындықтар мен MOMO рулі бар. WRX STI Солтүстік Америка тұтынушыларына ұсынылған алғашқы және қазірге дейін жалғыз STI көлігі. WRX алғаш рет Солтүстік Америка нарығына 2001 жылы, 2002 модельдік жылы үшін шығарылса, 300 а.к. және 310 фут-фунт айналымдық моменті бар Impreza WRX STI седаны 2004 жылға дейін нарыққа шықпады. USDM нұсқасы JDM нұсқасымен салыстырғанда бірқатар өзгерістерге ие болды, ең бастысы – JDM Spec моделінде кездесетін 2.0L EJ207 қозғалтқышының орнына 2.5L EJ257 қозғалтқышы. Бұл көліктің бағасы 35 000 – 40 000 доллар аралығында болды. STI сонымен қатар толық STI жиынтығымен жабдықталған Legacy көліктерін шығарды. Бұл көліктер сирек кездеседі, Subaru жанкүйерлері арасында жоғары сұранысқа ие және "Tuned by STi" деп сатылады. Олар Жапонияда (JDM) және Жаңа Зеландияда (NZDM) жаңа түрінде ғана шығарылды, бұл 2005-2007 жылғы Legacy көліктеріне қатысты. Жоғары өнімділіктегі "STI Legacy" көліктері тек Жапон нарығы үшін шектеулі санда шығарылады және Impreza модельдерінің қатарында жасалған S Line (төменде қараңыз) деп аталады. 2002 жылы 400 данадан шығарылған BES Legacy Sedan RSK негізінде S401, ал 2008 жылы 402 данадан шығарылған BL/BP Legacy негізінде S402 шығарылды. Олардың екеуінде де 6 жылдамдықты беріліс қоробкасы болды, S401-де EJ20, ал S402-де EJ25 қозғалтқыштары орнатылған. STI сонымен қатар "Ts" атауымен бірнеше Subaru модельдеріне өз брендін қойды. Бұл көліктер көбінесе Жапонияда ғана сатылады және STI брендімен жасалған интерьер бөлшектері, тіреу тіректері және кейде аспап компоненттерімен жабдықталған. 2016 жылы қайта жобаланған Crosstrek модельдері үшін STI жиынтығы жасалды, оған STI брендімен жасалған дөңгелектер, хэтчбек спойлері және автоматты және қолмен басқарылатын нұсқаларға арналған ауыстырғыш тұтқалары кірді. STI 2001 жылы SF5 нұсқасына негізделген STI Forester-ді шығарды, ол Forester STI II Type M деп аталды. Бұл көліктен 800 дана ғана шығарылды және арнайы ЭБУ-ды пайдаланып, қуаты 250 а.к. дейін арттырылды. Арнайы тіреулер мен серіппелер орнатылды, тежегіштері үлкен диаметрге дейін өзгертілді: алдыңғы жағында 16 дюйм, артқы жағында 14 дюйм, ал алдыңғы бамперге тежегіш салқындату түтігі қосылды. RAYS компаниясының 17 дюймдік алюминий дөңгелектері 225/45R17 шиналарымен бірге орнатылды. Сыртқы жағынан арнайы алдыңғы және артқы бамперлер, үлкен артқы спойлерлер және борт астындағы спойлерлер орнатылды. Ішкі жағында MOMO былғары спорттық рулі (қызыл тігіспен) және былғарыға оралған ауыстырғыш тұтқасы мен тежегіш тұтқасы болды. Оның матасы тіпті STI логотипімен басылған. 2005 жылы SG шассиін пайдалана отырып, тағы бір STI Forester шығарылды. Бұл көлік EJ257 қозғалтқышымен жабдықталған. Кейбір Subaru жанкүйерлері өндірушіден BRZ-ге STI қозғалтқышын орнатуды сұрады, бұл қуатты арттырады, бірақ күшті BRZ тікелей WRX-пен бәсекелесе алады деген алаңдаушылық бар. BRZ STI-нің суреттері интернетте бар және тұжырымдамалары автосалондарда көрсетілді, бірақ Subaru әлі ресми мәлімдеме жасаған жоқ.