Кіріспе

Жаңа Зеландияның премьер-министрі (1879-1882)

Сэр Джон Холл (18 желтоқсан 1824 – 25 маусым 1907) – 1879 жылдан 1882 жылға дейін Жаңа Зеландияның 12-ші премьер-министрі қызметін атқарған жаңазеландиялық саясаткер. Ол Англияның Кингстон-апон-Халл қаласында, теңіз флотында капитан болған Джордж Холлдың үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Он жасында Швейцарияда оқуға жіберілді, ал білімін Париж мен Гамбургте жалғастырды. Англияға оралғаннан кейін почта бөлімінде жұмыс істеп, 27 жасында эмиграция жасауға шешім қабылдады. Ол сонымен қатар Крайстчерч қаласының мэрі болды.

Жаңа Зеландияға көшіп келу

Қой шаруашылығы туралы кітап оқығаннан кейін Холл Жаңа Зеландияға эмиграция жасады, "Самаранг" кемесімен 1852 жылдың 31 шілдесінде Литтелтонға жетті. Оның ағалары Джордж пен Томас көп ұзамай оны Жаңа Зеландияға еріп келді. Ол Кентерберидегі алғашқы, кең ауқымды қой шаруашылығының бірін дамытты.

Саяси қызметтер

1853 жылы Кентербери провинциялық кеңесіне сайланды. Кейін ол магистрат лауазымында жоғарылап, Крайстчерчтегі алғашқы қалалық кеңес төрағасы болды (қала әкімі лауазымының алдағысы, 1862 және 1863 жылдары) және Бас пошта директоры болды. Парламентте ол 1855–60 жылдары Крайстчерч округінен (1860 жылдың басында отставкаға кетті), 1866–70 және 1871–72 жылдары Хиткотттан (отставкаға кетті), 1879–83 және 1887–90 жылдары Селвиннен (отставкаға кетті) және 1890–93 жылдары Эльсмирден сайланды (зейнеткерлікке шықты). 1865–66 жылдардағы сайлауда ол Г. Баклиге қарсы Хиткотт округінен бақталасты, нәтижесінде ол 338, ал Бакли 239 дауыс алды. Холл 1876 жылдан 1879 жылға дейін Заң шығарушы кеңестің мүшесі болды, бірақ төменгі палатаға қайта оралу ниетімен отставкаға кетті. Өзінің бұрынғы Хиткотт орындығын кандидатурасына сәйкессіз деп есептеген ол, зейнеткерлікке шыққан Сесил Фицройдың Селвин округіндегі бос орынға түсу ұсынысын қабылдады және 1879 жылғы жалпы сайлауда қарсылықсыз сайланды. Сол сайлауда оппозиция жетекшісі Уильям Фокс жеңіліске ұшырады, ол 6 қыркүйекте Холлды өзінің орнына шақырды. Холл жетекшілікті қабылдады және сайлаудан кейінгі алғашқы оппозициялық мәжілісте ол бірауыздан мақұлданды.

Жаңа Зеландияның премьер-министрі

1879 жылы 8 қазанда ол Жаңа Зеландияның премьер-министрі болып тағайындалды, оның үкіметі ерлерге сайлау құқығын кеңейту реформаларын жүзеге асырды және Парихакадағы отарлаушылар мен маорилер арасындағы қақтығысты шешті. Алайда, нашар денсаулығы салдарынан ол үш жылдан кейін лауазымынан бас тартуға мәжбүр болды. 1882 жылғы туған күніне орай, оған Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің командирі атағы берілді.

Иммиграция

Қытай иммигранттарын Дунедин сауда палатасы Жаңа Зеландияға шақырғанмен, оларға деген көзқарас нашарлығы иммиграцияны шектеу туралы талаптарға жылдам әкелді. 1852 жылы Калифорнияда және 1850, 1860, 1870 жылдары Австралия штаттарында енгізілген қытайларға қарсы салықтардың үлгісімен, Джон Холл үкіметі 1881 жылы Қытай иммиграциялық заңын қабылдады. Бұл заң Жаңа Зеландияға кіретін әрбір қытай адамынан 10 фунт стерлинг салық алуды және әр 10 тонна жүкке бір ғана қытай иммигрантына рұқсат беруді көздейді. Ричард Седдон үкіметі 1896 жылы салық мөлшерін бір адамға 100 фунтқа дейін арттырды және басқа шектеуді 200 тонна жүкке бір ғана қытай иммигрантына қатаңдатты.

Әйелдердің сайлау құқығы

Холл әйелдер құқықтарына белсенді қызығушылық танытты. Ол Жаңа Зеландиядағы әйелдерге дауыс беру құқығын берген (1893 жылғы) Парламенттік заң жобасын ұсынды (бұл әлемдегі бірінші ел болды), сондай-ақ 1906 жылдың 1 қарашасынан 1907 жылдың 15 сәуіріне дейін Жаңа Зеландия халықаралық көрмесі үшін Крайстчерч қаласының құрметті мэрі болды.

Жеке өмір және өлім

Қашықтықтарға қарамастан, Холл Англияға бірнеше рет қайтып барып, ондағы байланыстарын сақтап тұрды, әсіресе ол 55 жыл бойы Ливерман болған былғары сатушылар компаниясымен. Сайлау реформасын ұзақ жылдардан бері қолдаған ол 1894 жылы Лондонда (Англия) пропорционалды өкілдік кездесуінде сөз сөйледі. Холл 1860 жылы Англияға оралғаннан кейін, Кингстон-апон-Халл қаласынан Уильям Драйденнің қызы Роза Драйденге үйленді. Олар 1863 жылы Жаңа Зеландияға қайта оралды. Олардың бес баласы болды, ал олардың немерелерінің бірі, Мэри Григг, кейіннен Ұлттық партиясының депутаты болды. Холл 1907 жылдың 25 маусымында, Халықаралық көрме аяқталғаннан кейін көп ұзамай Крайстчерчте қайтыс болды. Ол Хораратадағы Сент-Джон зиратында жерленген.