Кіріспе
Кентуккидегі археологиялық орын, АҚШ. Уиклиф төбелері (15 BA 4) – Кентукки штатының Баллард округінде, Уиклиф қаласынан тыс, Огайо және Миссисипи өзендерінің қосылған жерінен шамамен 3 миль (5 км) қашықтықта орналасқан, Миссисиппи мәдениетіне жататын тарихи археологиялық орын. Археологиялық зерттеулер осы орынды Миссисиппи мәдениетінің «Періште» кезеңінің бір бөлігі ретінде Иллинойс және Кентуккидегі Огайо өзені бойындағы басқа орындармен байланыстырды. Уиклиф төбелерін Мемлекеттік парктері қызметі басқарады және осы жерде ежелгі қоғамды түсіндіру үшін мұражайды ұстап тұрады. Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген, сондай-ақ Кентукки археологиялық ескерткіші және мемлекеттік тарихи орын болып табылады.
Wickliffe Mounds (15 BA 4) is a prehistoric, Mississippian culture archaeological site located in Ballard County, Kentucky, just outside the town of Wickliffe, about 3 mile (5 km) from the confluence of the Ohio and Mississippi rivers. Archaeological investigations have linked the site with others along the Ohio River in Illinois and Kentucky as part of the Angel phase of Mississippian culture. Wickliffe Mounds is controlled by the State Parks Service, which operates a museum at the site for interpretation of the ancient community. Listed on the National Register of Historic Places, it is also a Kentucky Archeological Landmark and State Historic Site.
Уиклиф үйінділеріндегі көне қоғамдастық
Уиклиф тауларындағы қала Огайо өзенінің үстіндегі тіктеуде орналасқан және Миссисип мәдениетіндегі маңызды басшылықтың салтанатты және әкімшілік орталығы болған. Өркендеген шағында халқы жүздерге жететін болжам бар. Қалыптасқан жерде екі үлкен платформалы үйінді басым, ал орталық алаң төңірегінде кем дегенде сегіз кішкентай үйінді шашырап жатыр. Ауыл шаруашылығының негізі – жүгері егіні болған, ол жинақталып, халықтың тығыздығын және қоғамдық жіктелуді қамтамасыз еткен. Миссисип мәдениетінің халқы Солтүстік Каролина, Висконсин және Мексика шығанағы сияқты алыс елдермен сауда-саттық жасаған. Басқа Миссисип басшылықтарындағыдай, Уиклиф қауымдастығы да мұрагерлікпен келетін басшының билігіндегі әлеуметтік иерархияға ие болған.
Хронологиясы
Фазалар Мерзімдері Маркерлер Ерте Уиклиф 1100–1200 жж. біздің заманымызда "Ескі қала қызыл" және кейбір "Рейми кесіндісі" үлесі жоғары Орта Уиклиф 1200–1250 жж. біздің заманымызда "Ескі қала қызыл" үлесі төмендеді, кейбір "О'Бяма кесіндісі var. Адамс" Кейінгі Уиклиф 1250–1350 жж. біздің заманымызда "Ескі қала қызыл" үлесі көбейді, "О'Бяма кесіндісі var. Кесінді", "Нэшвилл негативті боялған түрлері Ангел және Нэшвилл", сондай-ақ "Зимавиль", "Леланд кесіндісі" және "Оуэнс нүктелі" сияқты экзотикалық заттар кездеседі. Бұл жерде біздің заманымыздың 1000–1350 жылдары тұрғын болған. Уиклиф шамамен 1300 жылы тастала бастағанда, халық Миссисипи және Огайо өзендерінің құсылысына жақын, солтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жердегі Твин Моундс учаскесіне біртіндеп көшірілді.
The site was inhabited between 1000 CE and 1350 CE. When Wickliffe began to be abandoned around 1300, the population had been slowly relocating to the Twin Mounds Site, several miles to the northeast near the confluence of the Mississippi and Ohio Rivers.
Пайдалану және қазу
Әуесқойлар мен жартылай кәсіби қазба жұмыстары алғаш рет 1913 жылы басталды және бірнеше онжылдық бойы үзіліс-үзіліспен жалғасты. 1932 жылы Кентукки штатының Падукаха қаласынан келген ағаш өңдеуші, әуесқой археолог және үнді мүліктерін жинаушы Фэйн В. Кинг, Тускалузадағы Алабама табиғи тарих мұражайының регенттер кеңесінің мүшесі ретінде, Алабама мұражайының археологиялық қызметкерлеріне Уиклифтегі үш үйіндінің (А, В және С) орталық бөліктерін, соның ішінде зиратты (С үйіндісі) қазуды тапсырды және жеке төледі. Қазу жұмыстарын Алабама штатының геологы Уолтер Б. Джонс және бригада жетекшісі Дэвид Л. ДеЖарнетт басқарды. Қазбалар туралы алғашқы жарнамалық парақшаны Т.М.Н. Льюис пен Фэйн Кинг бірлесіп жазды, ал әр автордың қазбалар туралы алғашқы екі жеке мақалалары («Висконсин археологы» және «Теннеси ғылым академиясы» журналдарында) бұл жұмыстың ғылыми және білім беру мақсатында жүргізілгенін, соның арқасында халық жазылмаған тарихтың бір бетімен танысу мүмкіндігіне ие болғанын көрсетті. Қазу жұмыстарын жүргізу шығындарын өтеу үшін Кинг дәуірінде бір сағаттық экскурсия үшін бір доллар төленді. Әйелі Бланш Бузи Кингпен бірлесіп, ол бұл жерді «Ежелгі көмілген қала» деген атпен туристерге ашты. Кингтің кәсіпорны өте даулы болды, себебі олар сенсациялық және қате жарнама қолданды, сайтты көрікті ету үшін өзгертті, сондай-ақ сайт туралы күмәнді және асыра сілтеген түсіндірмелер жасады. Бұл әрекеттері оларды осы жерді зерттеген және оның бұзылуын қаламаған кәсіби археологтарға қарсы қойды. 1946 жылы Кингтер бұл жерді Падукадағы Батыс баптист ауруханасына берді, ол екеуінің өліміне дейін ай сайын жалақы төлеуге келісті. Аурухана 1983 жылға дейін, яғни Кинг ханымның қайтыс болуына дейін, бұл жерді туристік бизнес ретінде пайдалана берді. Сол жылы аурухана бұл жерді Мюррей мемлекеттік университетіне зерттеу және студенттерді оқыту үшін тапсырды. 1984 жылы бұл жердің тарихи маңызы мойындалып, Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 2004 жылы бұл жер Кентукки штатының 11-ші тарихи орны болып, Кентукки мемлекеттік парктерінің басқаруына өтті. Мұражай паркіне А үйіндісінен басқа, археологиялық ерекшеліктері бар үш қазылған үйінді кіреді, олардың мағынасын түсіндіруге көмектеседі. Онда қазба жұмыстарынан табылған қыш ыдыстар мен мүліктердің көрнекті коллекциясы қойылған. Миссисип биіктігіндегі ауылдың жоғарыдан қарағандағы суреті кешеннің толық көрінісін көрсетеді.
А үйіндісі
Салтанатты үйінді – үйінділердің ең ірісі және салтанатты құрылымдар орналасқан жер. Бұл қауымның саяси және діни орталығы болған. 1932 жылы алғаш рет, содан кейін 1984-85 жылдары қазба жұмыстары жүргізілген, нәтижесінде оның алты даму сатысы болғаны анықталды.
Б үйіндісі
Архитектура ғимараты тұрғын үй орналасқан үйіндінің үстінде салынған. Архитектура ғимараты бұзылып, қазба жұмыстары толықтырылды. Бұл үйінді 200 жылдан астам уақыт бойы жиналған. 2016 жылға дейін келушілер осы үйіндінің қабаттарын көре алатын. Археологтардың бұл жердің тұрғын аумақ екенін анықтауына себеп болған дәлелдер, мысалы, дастарқан отынан қалған көмірленген материалдардың қабаттары және үйдің қабырғаларын тіреген тіреулердің орны көрсетілген. Миссисип мәдениетіне тән сирек кездесетін суреттелген және ою-өрнектелген қыш сынықтары барлық төрт қазба орнынан табылды, Кинкейдте бір пайызға жуық болса, Уиклифте жиналған заттардың үш-төрт пайызын құрады. Бұл жерлерде жиі кездесетін қыш ыдыстардың түрлері: Angel Negative Painted, Kincaid Negative Painted және Matthews Incised. Бұл қыш ыдыстар қабық қосылып жасалған, Миссисипи ыдыстарының тегіс беті мен ірі құрамынан бастап, Белл ыдыстарының жылтыр беті мен ұсақ құрамына дейін әртүрлі.