Кіріспе

Электр өрістерінің қатысуымен электр өткізгіш сұйықтықтарды зерттеу

Электрогидродинамика (ЭГД), сонымен қатар электросутектік динамика (ЭФД) немесе электрокинетика деп аталады, электр заряды бар сұйықтықтардың динамикасын зерттейді. Бұл иондалған бөлшектердің немесе молекулалардың қозғалысын және олардың электр өрістерімен және қоршаған сұйықтықпен өзара әрекеттесуін зерттейді. Бұл термин электростриктивті гидродинамикамен синоним ретінде қарастырылуы мүмкін. ESHD бөлшектер мен сұйықтықтарды тасымалдау механизмдерінің келесі түрлерін қамтиды: электрофорез, электрокинез, диэлектрофорез, электроосмоз және электроротация. Жалпы алғанда, бұл құбылыстар электр энергиясын кинетикалық энергияға тікелей түрлендірумен және керісінше байланысты. Бірінші жағдайда, пішінделген электростатикалық өрістер (ESF) диэлектрлік ортада гидростатикалық қысымды (HSP, немесе қозғалыс) тудырады. Егер осы орта сұйықтық болса, ағын пайда болады. Диэлектрик вакуум немесе қатты дене болса, ағын пайда болмайды. Мұндай ағынды электродтарға қарсы бағыттап, оларды жылжытуға болады. Осы жағдайда, қозғалатын құрылым электр қозғалтқышы ретінде жұмыс істейді. ЭГД-ның практикалық қолданыс аймақтарына әдеттегі ауа ионизаторы, электрогидродинамикалық итеркіштер және ЭГД салқындату жүйелері жатады. Екінші жағдайда, кері процесс жүреді. Пішінделген электростатикалық өріс ішіндегі ортаның қуатты ағыны жүйеге энергия қосады, ол электродтармен потенциал айырмасы ретінде қабылданады. Осы жағдайда, құрылым электр генераторы ретінде жұмыс істейді.

Судың электрокинетигі

2003 жылдың қазан айында доктор Дэниел Квок, доктор Ларри Костюк және Альберта университетінің екі аспиранты, кәдімгі кран суы сияқты сұйықтықтың табиғи электрокинетикалық қасиеттерін пайдаланып, қысым айырмашылығы бар шағын микроарналар арқылы сұйықтықты сору арқылы гидродинамикалық энергияны электр энергиясына айналдыру әдісін талқылады. Бұл технология ұялы телефондар немесе калькуляторлар сияқты құрылғылар үшін аккумуляторларды алмастыра алатын, практикалық және таза энергия сақтау құрылымын құруға мүмкіндік береді, оларды тек суды жоғары қысыммен сығып зарядтауға болады. Қажет болғанда қысым босатылып, сұйықтық микроарналар арқылы ағып өтеді. Су қозғалғанда немесе беткейден аққанда, судағы иондар қатты денеге "үғылады", нәтижесінде беткейде аз ғана заряд пайда болады. Қозғалатын иондардың кинетикалық энергиясы осылайша электр энергиясына айналады. Жекелеген арнадан алынатын қуат өте аз болғанымен, қуатты арттыру үшін миллиондаған параллель микроарналарды қолдануға болады. Бұл ағын потенциалы 1859 жылы неміс физигі Георг Герман Квинке тарапынан ашылған.

Электрокинетикалық тұрақсыздықтар

Микрофлюидтік және нанофлюидтік құрылғылардағы сұйық ағыны көбінесе тұрақты және тұтқыр күштермен (Рейнольдс саны бірлікке тең немесе одан кіші) күшті демптелген. Дегенмен, қолданылатын электр өрістерінің қатысуымен гетерогенді иондық өткізгіштік өрістері белгілі бір жағдайларда электрокинетикалық тұрақсыздықтарға (ЭКИ) байланысты тұрақсыз ағын өрісін тудыруы мүмкін. Өткізгіштік градиенттері чиптегі электрокинетикалық процестерде, мысалы, алдын ала шоғырландыру әдістерінде (мысалы, өріс күшейткіш үлгі жинағы және изоэлектрлік фокустау), көп өлшемді талдауларда және үлгі химиясы нашар анықталған жүйелерде жиі кездеседі. Электрокинетикалық тұрақсыздықтардың динамикасы және периодты морфологиясы Рейли-Тейлор тұрақсыздықтары бар басқа жүйелерге ұқсас. Төменгі жағынан біртекті иондар енгізілген жалпақ жазықтық геометриясының ерекше жағдайы Рейли-Бенард конвекциясына ұқсас математикалық модельге әкеледі. ЭКИ жылдам араластыру үшін пайдаланылуы мүмкін немесе үлгіні инъекциялау, бөлу және жинау кезінде қажетсіз дисперсияға себеп болуы мүмкін. Бұл тұрақсыздықтар электр өрістерінің және иондық өткізгіштік градиенттерінің байланысынан туындайды, нәтижесінде электр дене күші пайда болады. Бұл байланыс электрлік қос қабаттан тыс, көлемді сұйықтықта уақытша, конвективті және абсолютті ағын тұрақсыздықтарын тудыратын электр дене күшіне әкеледі. Өткізгіштік градиенттері бар электрокинетикалық ағындар, электр-жиектілік интерфейстерінің созылуы мен бүктелуі молекулалық диффузияның ыдырау әсерінен тезірек өскенде тұрақсыз болады. Бұл ағындар төмен жылдамдықтармен және кішкентай масштабтармен сипатталатындықтан, Рейнольдс саны 0,01-ден төмен және ағын ламинарлы болып табылады. Бұл ағындардағы тұрақсыздықтың пайда болуы электрлік "Рейли саны" ретінде сипатталады.

Түрлі

Сұйықтықтарды пироэлектрлік ЭЖД арқылы наноөлшемде басуға болады.