Кіріспе
Көптеген коммунистік елдерде мемлекеттік қолдаумен ұйымдастырылған жастар лагерьлері Жас пионерлерге арналған еді. Жас пионерлер лагері (Пионерский лагерь) – Жас пионерлер ұйымының демалыс немесе жазғы лагерінің атауы. 20 ғасырда мұндай лагерьлер көптеген социалистік елдерде, әсіресе Кеңес Одағында кеңінен таралған. Кеңес Одағының Жас пионерлер лагерьлері жазғы және қысқы каникулдар кезінде Кеңес Одағы Жас пионерлер ұйымының балалары үшін демалыс орны болды.
Young Pioneer camp (Пионерский лагерь) was the name for the vacation or summer camp of Young Pioneers. In the 20th century these camps existed in many socialist countries, particularly in the Soviet Union. The Young Pioneer camps of the Soviet Union were the place of vacation for children from the Young Pioneer organization of the Soviet Union during summer and winter holidays.
Тарих
1925 жылы 16 маусымда Артекте алғашқы Бүкілодақтық жас пионерлер лагері құрылды. Жас пионерлер лагерінің танымалдылығы артты және 1973 жылы КСРО-да шамамен қырық мың жас пионерлер лагері болды. Сол жылы шамамен 9 300 000 бала осы лагерьлерде демалыс алды. Лагерьлердің түрлері әртүрлі болды: санитарлық, спорттық, туристік, тақырыптық лагерьлер (жас техниктер, жас табиғатты зерттеушілер, жас геологтар және басқа да мамандықтарға дайындық көрген балалар үшін). Әдетте, ата-аналар балаларын Жас пионерлер лагеріне жібергісі келсе, лагерьде орын алу үшін ақы төлеуі керек еді. Бірақ көбінесе, ата-анасы жұмыс істейтін мемлекеттік мекеме жұмысшының баласына тегін орын бөліп, осылайша ата-анасына қолдау көрсетті. Кеңес Одағының ірі жас пионерлер лагерлері: Бүкілодақтық жас пионерлер лагері Артек (Гурзуф маңы), республикалық лагерьлер: Орлионок (Туапсе маңы, Ресей СФСР, 1960 жылы ашылды), Океан (Владивосток маңы, Ресей СФСР, 1983 жылы ашылды), Молода гвардия (балалар орталығы) (Одесса маңы, Украина ССР) және Зубрёнок (балалар орталығы) (Минск облысы, Беларусь ССР). Осы ірі лагерьлерге, әсіресе Артекке орналасу үшін өтініш беру өте қиын болды, себебі олардың үлкен даңқы болды. Батыс елдерінен де балалар Кеңес Жас пионерлер лагерлеріне қатысты, мысалы, 1970 жылдары Канададан келген балалар да болды. Шығыс Германияда Эрнст Телман атындағы пионер ұйымы 1952 жылы Берлиннің солтүстік-шығысындағы Вербелинзее көлінде пионерлік лагерь ("пионерлік республика") салды. Бұл лагерь Артек үлгісімен құрылған. Осы лагерьге іріктелген балалардың баруы үлкен мәртебе саналды.