Кіріспе

Қытай қарсыласушысы (1916–2012)

Бадминтоншы ретінде

Тан жастық шағында талантты бадминтоншы болған және Сингапурдағы түрлі турнирлерде «Мэриголд» және «Мейфлауэр» бадминтон клубтарынан өнер көрсеткен. 1934 жылы Сингапур Ашық чемпионатында алғаш рет өнер көрсетіп, ерлер арасындағы жекелей сында күтпегендей жартылай финалға жеткен. Турнирдегі ерекше өнері, әсерлі жылдамдығы мен қуатты ойыны оны жергілікті бадминтон ортасында танымал етті. 1935 жылы Тан Сингапурдың атынан Малайялық қытайлардың олимпиадалық штатаралық бадминтон турниріне қатысты. Бар күшін салғанмен, Сингапур жартылай финалда Пенанг командасына шамалы есебімен жеңіліске ұшырады. Екінші рет Сингапур Ашық чемпионатында Тан ерлер арасындағы жекелей және жұптық сында жартылай финалға жетіп, жақсы әсер қалдырды. Сол жылы клубтар арасындағы чемпионатта алғашқы жетістіктерін қанағаттандырды, барлық матчтарын жеңіп, «Мейфлауэрдің» клубтар арасындағы чемпион атанды. 1936 жылдан бастап Тан аймақтық бадминтон аренасында өзін беделді ойыншы ретінде танытты, түрлі турнирлерде елеулі жетістіктерге қол жеткізді. 1936 жылы Сингапур Ашық чемпионатында алғашқы ерлер арасындағы жекелей сында жеңіске жетті, бұрынғы Англия чемпионы Фрэнк Девлинге қарсы көрсетім матчында жеңіске жеткен Лео Ким Фатты жеңді. Жекелей сындағы жеңісімен қатар, клубтасы Се Энг Химен бірге ерлер арасындағы жұптық сында да жеңімпаз атанды. Келесі жылы Тан 1937 жылы Сингапур Ашық чемпионатында ерлер арасындағы жекелей және жұптық сында жеңіске жетіп, сол жетістікті қайталады. Екі сында да бірінен соң бірі жеңіп, турнир тарихында екі сында да қатарынан жеңімпаз атанған алғашқы ойыншы болды. Танның жетістіктері Сингапурмен ғана шектелмеді. 1937 жылы Малайялық қытайлардың олимпиадалық штатаралық бадминтон турнирінде ол Сингапурдың 1933 жылы басталған турнирден бергі алғашқы табысына қол жеткізуде маңызды рөл атқарды, Пенангтан келген қарсыластарын ширақ финалда жеңді. 1938 жылы Тан Малайзия Ашық чемпионатында ерлер арасындағы жекелей сында жеңіске жетті, ал өткен жылы жартылай финалға шыққан еді. 1939 жылы тағы да финалға шықты, бірақ өкінішке орай, жеңіске жете алмады және күміс жүлдегер атанды. 1940 жылы Тан өзінің ең жақсы формасын қалпына келтіріп, үшінші Сингапур Ашық чемпионатында ерлер арасындағы жекелей сында жеңіске жетті және Ли Шао Менгпен, тағы бір «Мэриголд» клубының ойыншысымен, аралас жұптық сында жеңіске жетті, өткен жылы жетіспеген жетістігін толықтырды. Сондай-ақ, ол Малайзия Ашық чемпионатында тағы бір жартылай финалға жетті, бұл үшінші рет қатарынан болды, бұл оның аймақтағы ең үздік ойыншылардың бірі екенін көрсетті. Ол Вонг Пэн Сунмен бір замандас болды және жарыстарда Вонгты жеңудің ерекше жетістігіне қол жеткізді, осылайша осындай жетістікке қол жеткізген аз ойыншылардың бірі болды.

Қарулы Күштегі мансап 136

1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғанда, Тан жапон тауарларын бойкоттау және Қытайдағы соғысқа көмектесу үшін қаражат жинау сияқты жапонға қарсы әрекеттерге қатысты. Кейін Хунань университетінде бейнелеу өнері мамандығы бойынша оқыды. 1942 жылы жапондықтар Сингапурды басып алып, жаулағаннан кейін отбасымен байланысын үзіп қалды. Қытай Әуе күштеріне жасы бойынша қабылдаудан бас тартылғаннан кейін, ол шетелдегі қытай босқындарына көмектесу үшін ақша жинау мақсатында өнер көрмесін ұйымдастырды. Осы көрмеде ол Қытайдың Гоминьдан үкіметінің назарына ілігіп, Малайзиядағы қарсылық қозғалысына қатысу үшін тағайындалды. Тан Густав операциясына қатысты, мақсаты Малайя мен Сингапурдағы жапондық әрекеттер туралы ақпарат жинау және британдықтарға Сингапурды жапондардан қайтарып алу жоспары – «Зиппер» операциясына көмектесу болды. Команда Шри-Ланканың Коломбо қаласынан Малайзияға су асты қайығымен сапар жасады. 1943 жылғы 2 тамызда су асты қайық Перак жағалауындағы Пангкор аралының жанындағы Малайя суларына сәтті жетті. Команда Танжонг Хантуға жасырын түсіп, Малайя халықтарының жапонға қарсы армиясы (MPAJA) партизандық отрядымен байланыс жасады. Кейін Танға бай бизнесмен рөлін ойнап, инфильтрация және барлау жұмыстарын жүргізу тапсырылды – Тан Тьен Сонг немесе Лим Шу есімдерімен. Бұл оған Лумут және Ипох аймақтарында тыңшылар желісін құру және басқару үшін жасырындықты қамтамасыз етті. Өнер саласындағы тәжірибесін пайдаланып, Тан сурет салу дағдысын топтың тыңшылық операциялары үшін маңызды ақпаратты бейнелеу үшін қолданды. Ол келесі 18 айды тұтқында өткізді, осы уақыт ішінде жапондықтар оны азаптап, 136-шы топтың басқа мүшелерінің кім екенін білуге мәжбүрледі, бірақ ол бас тартты. 1945 жылы жапондықтар жеңілгеннен кейін босатылды. Сингапурға оралғаннан кейін, Тан ағасы Чонг Маоның Сок Чинг қырғынында жапондықтар тарапынан өлтірілгенін және анасы жоғалған ұлы туралы ақпарат іздегенде жапондықтармен ұрып-сапаланғанын білді. Ол жарақаттан кейін төсекке жатып, сол жылдың желтоқсан айында қайтыс болды. 1952 жылы Сингапур құрамасы Малайзияда өткен маңызды бадминтон турнирі – Фунг Сонг кубогында екінші орын алды. Осы жетістігіне қоса, сол жылы ол «Мэригольд» бадминтон клубының мүшесі ретінде тағы бір клубтар арасындағы чемпионатта жеңіске жетті. Кәсіпқой ойыннан кейін Тан Сингапур бадминтон қауымдастығында (SBA) бадминтоннан жаттықтырушы болып жұмыс істеді, келешек ұрпақтың ойыншыларын тәрбиеледі. 1959 жылы ол Исмаил Маржанмен бірге ветерандар арасындағы екі ойыншыдан құралған командада жеңіске жетті. Бадминтонмен қатар, Тан жылжымайтын мүлік және жарнама бизнесіне де қатысты, өзін табысты кәсіпкер ретінде таныстырды. Мемуар бір жылдан кейін Ли Уатт Сим мен Клара Шоу аударғаннан кейін 2001 жылы Asiapac Books баспасынан комикс түрінде жарық көрді. 2001 жылы Тан Ұлттық күн парадында Ұлттық антты оқуға таңдалған топқа кірді. 2002 жылы Тан «Мұраны сақтау: Сингапур бадминтоны» атты тағы бір кітап жариялады, онда Сингапурдағы бадминтон тарихы жайлы айтылады.

Құрметтер мен марапаттар

1945 жылдың 3 қазанында Тэн полковник Джон Дэвис, 136-шы күштің қолбасшысы, байланыс офицері шеніне ие болды және демобилизация жөніндегі келіссөздерге қатысуға шақырылды. Демобилизация процесінен кейін ол 136-шы күштің қызмет медалімен, Бірма медалімен, демобилизация куәлігімен және Британ империясы орденінің қызметі туралы куәлікпен марапатталды. 1947 жылы Тэн және тағы 145 сингапурлық Малайя кампаниясы кезінде, жапон оккупациясы кезінде және азаттықтан кейінгі БМА кезеңінде қоғамға көрсеткен қызметтері үшін Сингапур губернаторы сэр Франклин Гимсоннан мақтау қағазын алды. 1995 жылдың 19 қыркүйегінде Тэн мен 136-шы күштің тағы сегіз тірі қалған мүшесіне қарсылық күресі үшін құрметті күміс құймасы табыс етілді.