Кіріспе

Готлиб Гуфеланд (1760–1817) – неміс экономисі және құқықтанушысы.

Өмірбаян

Данцигте (Гданьск) туған, Польша Корольдік Пруссиясында, Гуфеланд туған қаласындағы гимназияда білім алып, Лейпциг және Геттинген университеттерінде оқуын аяқтады. Ол Йенада бітіріп, 1788 жылы ерекше профессорлық лауазымға тағайындалды. Бес жылдан кейін ол толық профессор болды. Ол табиғи құқық туралы дәрістерінде Канттың заңнамалық теориясының формальды принциптерін зор шеберлікпен және өткірлікпен дамытты, көптеген тыңдаушыларды тартты және сол кездегі дарынды оқытушыларымен әйгілі Йена университетінің беделін одан әрі арттырды. 1803 жылы көптеген әріптестері Йенадан кеткеннен кейін Гуфеланд Вюрцбургке шақырылды, бірақ профессорлық қызметтен кейін қысқа ғана уақыттан соң Ландшутқа көшті. 1806 жылдан 1812 жылға дейін ол туған қаласы Данцигте бургомистр болып қызмет етті. Ландшутқа оралғаннан кейін 1816 жылға дейін сонда тұрды, сосын Галле университетіне шақырылды. Саяси экономика саласында Гуфеландтың ең маңызды еңбегі – «Neue Grundlegung der Staatswirthschaftskunst» (2 том, 1807 және 1813), оның екінші томы «Lehre vom Gelde und Geldumlaufe» деген арнайы атауға ие. Бұл еңбектің принциптері көбінесе Адам Смиттің «Халықтардың байлығы» кітабының қағидаларымен үйлеседі, олар Германияда қабылдана бастады және дамыды; алайда, экономикалық игілік және құндылық сияқты негізгі ұғымдарды қарастыруда да, ақша теориясы сияқты егжей-тегжейлі мәселелерде де Гуфеландтың көзқарасы өзгешелікке ие. Екі мәселеге ерекше назар аудару қажет. Гуфеланд – неміс экономистерінің арасында кәсіпкердің пайдасын өзіне тән заңдары бар жеке кіріс түрі ретінде алғаш көрсеткен адам. Ол сондай-ақ, тікелей айтпаса да, рента – бұл бірдей өндірістік күштер арасындағы айырмашылықтардан туындайтын барлық төлемдерді білдіретін жалпы ұғым деген пікірді қолдайды. Осылайша, ерекше қабілеті бар жұмысшының немесе білікті басшының үлкен табысы уақыт өте келе ең төменгі тиімділіктен асып түсетін табиғи факторға төленетін сыйақыға теңеседі. Гуфеланд 1817 жылы Галле-ан-дер-Зааледе қайтыс болды.