Кіріспе
Американдық регби футболшысы, жаттықтырушы (1949–2016)
Деннис Эрл Грин (17 ақпан 1949 – 21 шілде 2016) – американдық регби футбол жаттықтырушысы. Ұлттық регби футбол лигасы (NFL) мансабында Грин 10 маусым бойы Миннесота «Викингс» командасын жаттықтырды. Ол «Викингс» командасын тоғыз жылдың ішінде сегіз плей-оффқа қатыстырды, бірақ осы постсезондық кезеңдерде жеті түрлі басқарушы ойыншыны пайдаланды. 2018 жылы ол қайтыс болғаннан кейін Миннесота «Викингс» құрмет залына енгізілді. Грин NFL тарихындағы екінші афроамерикалық бас жаттықтырушы болды. 1992 жылдан 2001 жылға дейін Миннесота «Викингс» командасының бас жаттықтырушысы қызметін атқарды. 1990-шы жылдардағы ең табысты жаттықтырушылардың бірі болды, «Викингс» командасының бас жаттықтырушысы ретінде 97–62 есебін көрсетті. Гриннің Миннесотадағы ең жақсы маусымы 1998 жылы болды, онда «Викингс» 15–1 есебімен аяқтады және сол кездегі маусымдағы ең көп ұпай жинаған NFL рекордын орнатты; алайда, сол жылы NFC чемпионат ойынында «Атланта Фалконс» командасынан жеңіліп, Грин Миннесотамен жұмыстың өте табысты кезеңінде де Супер Боулға қатыса алмады. 2001 жылы алғашқы жеңіліске ұшырағаннан кейін, маусымның соңғы ойынына дейін жұмыстан босатылды. Грин 2004 жылғы маусымда «Кардиналс» командасын бас жаттықтырушы ретінде жұмысқа қабылданды, бұл франшиза сол кезде нәтижесіздігімен танымал болды және ширек ғасырдың ішінде тек бір жеңіске жеткен маусымын көрсетті. Аризонада Грин Миннесотадағы табысына қол жеткізе алмады, ал «Кардиналс» командасымен жеңіс-жеңіліс көрсеткіші (16–32) Аризонадағы алдыңғы жаттықтырушылардың көрсеткіштеріне ұқсас болды. Алайда, көптеген адамдар Гриннің Аризонадағы қызметін «Кардиналс» тарихындағы шешуші момент деп сипаттайды, команданың мәдениеті Гриннің басшылығымен өзгерді және «Кардиналс» командасының 2008 жылғы Супер Боулға қатысуына қажетті негізгі ойыншылар Гриннің кезінде сатып алынған деп санайды.
Ерте өмір
Грин Пенсильвания штатының Харрисбург қаласында, Уолнат және N 12-ші көшелердің қиылысындағы жұмысшы отбасында өсті. 2019 жылы Уолнат көшесінің 1100-1300 блогы марқұм жерлесінің құрметіне «Деннис Грин жолы» деп аталды. Оның әкесі Пенроуз «Бус» Грин креол тегінен шыққан және пошта жұмысшысы болып жұмыс істеген, ол қысқа ғана уақытқа Харрисбург Лайонз жартылай кәсіби футбол командасында ойнаған. Гриннің анасы Анна Грин – сұлулық шебері болған. Оның әкесі Грин 11 жасқа келгенде, ал анасы 13 жасында сүт безінен туған ісікке байланысты қайтыс болды. Грин бес бауырдың ең кішісі: Пенроуз Грин, Роберт Грин, Стэнли Грин және Грегори Грин. Ол 1962 жылдың 2 наурызында Пенсильвания штатының Херши қаласында өткен НБА ойынында болды, онда Уилт Чемберлен 100 ұпай жинады. Гриннің төрт баласы бар: Пэтти Грин (1967 жылдың сәуір айында туған), Джереми Грин (1971 жылдың шілде айында туған), Ванесса Грин (1997 жылдың ақпан айында туған) және Закари Деннис Грин (1998 жылдың қараша айында туған). Грин Харрисбургтегі Джон Харрис орта мектебінде (қазіргі Харрисбург орта мектебі) оқыды және Айова университетін қаржы саласында бакалавр дәрежесімен дипломмен бітірді. Гриннің сөзінше, егер футбол карьерасы жоспарланбаса, ол орта мектепте мұғалім болуды жоспарлаған. Университетте ол Айова Хоукиз командасында үш маусым бойы жартылай қорғаушы ретінде ойнады, оған жаттықтырушы Рей Нагель жетекшілік етті. Колледж карьерасында Грин 699 ярдқа және тоғыз тачдаунға 139 рет допты жеткізді. Оның ең сәтті ойыны 1968 жылы Техас Христиан университетіне қарсы өткен ойында болды, онда ол 18 рет 175 ярдқа және екі тачдаунға жүгірді. Айовадан бітіргеннен кейін Грин 1971 жылы Канада футбол лигасының BC Lions командасында қысқа ғана кәсіби футбол ойнады.
Көмекші жаттықтырушы
Грин футбол жаттықтырушылық мансабын 1972 жылы Айова университетіне аспирант-көмекші ретінде оралып бастады. Содан кейін Грин Дейтон университетінде (1973), Айова университетінде (1974-1976 жж.) және Стэнфорд университетінде көмекші жаттықтырушы болып жұмыс істеді, онда ол 1977 және 1978 жылдары Билл Уолшпен бірге жаттықтырды. 1979 жылы Грин Билл Уолш штабына Сан-Франциско 49ers командасына қосылып, арнайы топтарды жаттықтырды. 1980 жылы Грин Стэнфордқа шабуыл үйлестірушісі болып қайта оралды, Джим Фассель және Джек Харбоумен бірге жаттықтырды.
Колледж жаттықтырушылық мансабы
1981 жылы Грин Норт-Уэстерн университетінің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, бұл команда соңғы 33 ойында 1–31–1 есебін көрсеткен болатын. 1981 жылы ол I А дивизионындағы екінші афроамерикандық бас жаттықтырушы болды (алдыңғы жаттықтырушы Уилли Джеффрис Уичита штатында жұмыс істеген, онда енді футбол командасы жоқ). Грин 1982 жылы Норт-Уэстернде жазушылар мен теледидар комментаторлары таңдаған «Жылдың бас жаттықтырушысы» атағын иеленді. 1985 жылы Норт-Уэстерннен кетіп, бұрынғы басшысы Билл Уолшпен бірге Сан-Франциско 49ers командасының қанатты шабуылдаушыларының жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. Сан-Франциско 49ers командасымен өткізген соңғы маусымында олар 1989 жылғы NFL Супербоул чемпионатына өтті, онда Грин Джон Тейлордың Джо Монтанадан 10 ярдтық TD қабылдауына әкелген ойынды ұйымдастырды, нәтижесінде 39 секунд қалғанда жеңіс тіркелді. 1989 жылы Грин Стэнфорд университетінің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, 1988 жылғы құрамнан 21 негізгі ойыншының 17-сі бітірген команданы қабылдады. Грин 1989–1991 жылдары «Кардинал» командасына жетекшілік етті. Осы кезеңде оның командалары жалпы есеп бойынша 16–18 көрсеткішпен аяқтады, бұл 0.471 жеңіс пайызын құрады және Калифорния «Алтын аюларына» қарсы өткен «Үлкен ойын» турнирінде 3–0 есебімен жеңіске жетті. 1990 жылы оның Стэнфорд командасы Индиана штатының Саут-Бенд қаласында рейтингте көш бастап тұрған Нотр-Дамды жеңді. Оның жұмысы 8–3 есебімен аяқталды (Стэнфордтың 1986 жылдан бергі ең жақсы көрсеткіші). Маусымның ашылу ойынында Вашингтонға ұтылу Pac-10 чемпионатын шешті. «Кардинал» 1991 жылғы Алоха боулына қатысты, онда олар соңғы минутта Джорджия Техникасына есе жіберді.
Миннесота викингтері
Грин Билл Уолштың «Батыс жағалауы» схемасының шәкірті болды және Уолш пен басқа NFL сарапшылары оны NFL-дегі екінші афроамерикандық бас бапкер болуға ықтимал кандидат деп атады. 1992 жылдың 10 қаңтарында Грин зейнеткерлікке шыққан Джерри Бернстің орнына «Миннесота Викингс» клубының 5-ші бас бапкері болып тағайындалды. «Викингс» бас бапкері ретінде таныстырылған күні ол «қалада жаңа шериф келді» деп мәлімдеді. Ол қазіргі NFL дәуірінде Арт Шеллден кейін екінші афроамерикандық бас бапкер болды және NFL-де ешқашан ойнамай-ақ бұл мәртебеге қол жеткізген бірінші адам атанды. Грин NFL тарихында Фриц Поллардтан (1920-ші жылдар) және Шеллден кейін үшінші болды. Командамен өткізген алғашқы алты жылында Грин ешқашан жеңіліске ұшырамады және команда тек бір рет плей-оффқа ілікпеді. Грин команданың демалыс күнін сейсенбіге ауыстырып, осы күні қоғамдық қайырымдылық жұмыстарын жасауды бастады, бұл ақырында NFL-де кең таралды. Бастапқыда Грин жақында ғана нашар нәтиже көрсеткен команданы жақсартқаны үшін жоғары бағаланды. Алайда, команданың жанкүйерлері тұрақты маусымдағы жеңістерге үйренген соң, Грин команданы плей-оффта одан әрі ілгерілете алмағаны үшін сынға ілікті. 1996 жылы «Викингс» иелік кеңесінің екі мүшесі – Уилок Уитни мен Джейн Дайер Лу Холцқа хабарласты, ол сол кезде «Нотр-Дам» футбол командасын жаттықтырып, бұрын «Миннесота Алтын Гоферс» футбол командасының бас бапкері болған еді. Олар Холцты Гриннің орнына келтіргісі келді. Холц 1996 жылы кенеттен зейнетке шықты, ал зейнетке шығу себептері туралы әртүрлі болжамдар тарады, соның бірі – «Викингс» бас бапкері лауазымына ие болу мүмкіндігі. 1997 жылы Грин өзінің «Жылауқорларға орын жоқ» (No Room For Crybabies) атты автобиографиясын жариялады, онда ол сынға жауап берді және Твин-Сити спорт жазушылары Боб Сансевир, Дэн Баррейро және Патрик Рюсстің жеке шабуылдарына тойтарыс берді. Ол Лу Холц туралы ақпараттарға жауап ретінде команданы сотқа берумен қорқытты. Гриннің «Викингс» мансабындағы ең жарқын сәт 1998 жылғы маусым болды, онда команда 15–1 есебімен жеңіске жетіп, бір маусымда ең көп ұпай жинаған NFL рекордын орнатты (қазіргі уақытта Джон Фокс басқарған 2013 жылғы «Денвер Бронкос» командасы осы рекордты ұстап тұр). «Викингс» NFC Чемпионатына дейін жетті, бірақ «Атланта Фалконс» командасынан жеңілді, себебі «Атлантаның» Мортен Андерсенің қосымша уақытта соққан голы шешуші болды. Ең жағымсыз сәттердің бірі 2006 жылдың 16 қазанында «Чикаго Беарс» командасына қарсы өткен «Monday Night Football» ойынында болды, онда команда 20 ұпайдан артық көшбасшылықты жиырма минуттан кем уақытта жоғалтты. Чикагоның қатал қорғанысы қалай алты рет допты тартып алып, «Аризона» шабуылын тоқтатты деген сұраққа Грин:
Пресс-конференциядан кейін шабуыл координаторы Кит Роуэн жұмыстан босатылып, оның орнына квотербектер жаттықтырушысы Майк Кручек тағайындалды. Грин кейіннен болған оқиға үшін кешірім сұрады, және «Кардиналс» командасы соңғы жеті ойынның төртеуінде жеңіске жетті, соның ішінде плей-оффқа қатысқан «Сиэтл» командасына қарсы сирек жеңіске қол жеткізді, бірақ көптеген сарапшылар «Чикагоға» қарсы жеңіліс және одан кейінгі ашу Гриннің тағдырын шешкенін айтты. 2007 жылдың 1 қаңтарында «Кардиналс» командасы Гринмен келісімшартының бір жылы қалғанда жол айырды. Гриннің ашуы бүгінге дейін NFL ақпарат құралдарында жиі қолданылады, көбінесе қарсыластың анық кемшіліктерін және осы кемшіліктерді пайдалана алмауды бейнелеу үшін. Ол Coors телеарнасының жарнамасында да пайда болды.
Кейінгі мансап
2007 жылдың тамызында Westwood One радиожелісі Гринді бейсенбі күнгі NFL хабарларында түс талдаушысы ретінде жұмысқа алғанын жариялады. 2009 жылдың 11 наурызында Грин Біріккен футбол лигасының алғашқы маусымында Сан-Франциско франшизасының бас жаттықтырушысы болатыны хабарланды. Гриннің Калифорния Редвудс командасының жаттықтырушысы ретіндегі алғашқы ойыны Лас-Вегас Локомотивтеріне 30:17 есебімен жеңіліспен аяқталды. 2010 жылғы маусымнан бастап Редвудс Сакраментоға көшіріліп, Тау арыстандары деп аталды. Грин 2011 жылғы маусымда да бас жаттықтырушы қызметін атқарды, бұл оның Тау арыстандарымен соңғы маусымы болды. Командадан кеткен соң Грин лигаға 2011 жылғы маусымға арналған 1,5 миллион долларлық келісімшарт бойынша төлем жасалмағаны үшін сотқа шағым түсірді. (Біріккен футбол лигасы 2012 жылдың қазан айында төленбеген қарыздарға байланысты сот процесі кезінде ойынды тоқтатты.) Арбитр Гринге 2011 жылғы маусым үшін 990 000 доллар төлеуді бұйырды, және бұл шешім 2014 жылдың ақпан айында Сан-Франциско жоғары сотының судьясымен бекітілді.
Өлім
2016 жылдың 21 шілдесі, бейсенбі күні Грин 67 жасында жүрек тоқтауынан туындаған қосымша аурулар салдарынан қайтыс болды. Оның төрт баласы қалды. Оның қазасынан кейін "Викингс" командасы мәлімдеме жасап: "Ол көптеген ойыншыларды тәрбиеледі және оны жаттықтырған жігіттерге әкедей болып қызмет етті. Ол көмекші жаттықтырушылардың мансабын дамытуға үлкен мақтанышпен көмектесетін. Оның колледж және NFL-дегі алғашқы афроамерикалық бас жаттықтырушылардың бірі ретіндегі қызметі де маңызды өзгерістерге әкелді. Біздің ойларымыз бен тілектеріміз Грин отбасының барлық мүшелерімен бірге" деді.
Біріккен футбол лигасы
Команда Жыл Түзгі маусым Плей-оффЖеңісЖеңілісТең ойынЖеңіс %Қорытынды орныЖеңісЖеңілісЖеңіс %НәтижесіCAL2009240.333UFL-де 3-ші – – – –SAC2010440.500UFL-де 3-ші – – – –SAC2011230.400UFL-де 3-ші – – – –Барлығы8110.421 – – – –