Кіріспе
Су спорты түрлерінде қолданылатын жүзуге арналған киім, киім-кешек, жабдықтар және аксессуарлар. Бұл жүзу, сүңгу, синхронды жүзу, триатлон және су полосы сияқты су спорты түрлерінде қолданылатын жүзуге арналған киім, киім-кешек, жабдықтар мен аксессуарларды қамтиды. Кейбір жүзу костюмдері арнайы жарыстар үшін жасалған, олар терінің кедергісін азайтатын арнайы, төмен кедергілі матадан жасалуы мүмкін. Көптеген кәсіби жүзушілер жылдамдық артықшылығына қол жеткізу үшін денеге жақын киімдер, жарысқа арналған стильдер, джеммерлер және жарыс трусы сияқты арнайы жүзу костюмдерін киеді. Су температурасы 25°C (77°F) жоғары болғанда, "сүңгу терілері" деп аталатын арнайы боди-костюмдер киіледі. Бұл костюмдер спандекстен жасалған, олар жылуды қорғамайды, бірақ теріні медуза шағуынан, күн күйігінен және сырқыраудан қорғайды. Бұл костюмдер "Стингер костюмі" деп те аталады. Кейбір сүңгуірлер суға түсу костюміның астына сүңгу терісін киеді, бұл оны киюді жеңілдетеді және (неопреннен тері проблемалары барлар үшін) қосымша жайлылық береді. Жарыстарда киюге арналған жүзу костюмдері, әдеттегі жүзу костюмдерінен айырмашылығы, тек эстетикалық көрініске емес, жүзу жарыстарында спортшыға көмектесу үшін жасалады. Олар судағы кедергі мен сүйірлуді азайтады, жүзушінің алға жылжу тиімділігін арттырады. Тығыз киімдер оңай қозғалуға мүмкіндік береді және бұлшықеттердің діріліне азайтады, соның салдарынан кедергі де азаяды. Бұл жоғары секіргенде суға түсу костюмінің сырғып кету мүмкіндігін де азайтады. 2000 жылдардың басында, жүзу костюмдерінің тиімділігін арттыру үшін инженерлер оларды теңіз жануарларының, әсіресе акулалардың терісін имитациялап жасады. 2009 жылдың шілдесінде FINA 2010 жылдан бастап жарыстарда тоқыма емес (тоқылмаған) жүзу костюмдеріне тыйым салу туралы шешім қабылдады. Бұл жаңа саясат жүзушілердің өнімділігін дәл өлшеуге кедергі келтіретін, өнімділікті арттыратын жүзу костюмдерімен байланысты мәселелерді шешу үшін қабылданды. Содан кейін жаңа ереже бойынша, ерлер жүзу костюмдері белден тізеге дейін, ал әйелдердікі иықтан тізеге дейін жабылуы керек. Кейбір жүзушілер жаттығу кезінде кедергіні жасанды түрде арттыру үшін арнайы жаттығу костюмдерін пайдаланады. Кедергі костюмдері – суға қарсы тұруды арттыру және жүзушінің төзімділігін арттыру үшін сыртында кең матадан, көбінесе тор немесе нейлоннан жасалған жүзу киімдері. Олардың әртүрлі стильдері бар, бірақ көбінесе кең кесілген немесе жүзу трусы сияқты болады.
Competitive swimwear refers to the swimsuit, clothing, equipment, and accessories used in the aquatic sports of swimming, diving, synchronized swimming, triathlon, and water polo. Some swimsuits are designed specifically for swimming competitions where they may be constructed of a special low resistance fabric that reduces skin drag. Most competitive swimmers wear special swimsuits including partial bodysuits, racerback styles, jammers and racing briefs to assist their glide through the water thus gaining a speed advantage. For diving in water temperatures above 25 °C (77 °F), special bodysuits called "dive skins" are worn. These suits are made from spandex and provide little thermal protection, but they do protect the skin from jellyfish stings, sunburn, and abrasion. This kind of suit is also known as a 'Stinger Suit'. Some divers wear a dive skin under a wetsuit, which allows easier donning and (for those who experience skin problems from neoprene) provides additional comfort. Unlike regular swimsuits, which are designed mainly for aesthetic appearances, swimsuits designed to be worn during competitions are manufactured to assist the athlete in swim competitions. They reduce friction and drag in the water, increasing the efficiency of the swimmer's forward motion. The tight fits allow for easy movement and are said to reduce muscle vibration, thus reducing drag. This also reduces the possibility that a high forwards dive will remove a divers swimwear. Starting around 2000, in an effort to improve the effectiveness of the swimsuits, engineers have taken to designing them to replicate the skin of sea based animals, sharks in particular. In July 2009, FINA voted to ban non textile (non woven) swimsuits in competitive events from 2010. The new policy was implemented to combat the issues associated with performance enhancing swimsuits, hindering the ability to accurately measure the performance of swimmers. Subsequently, the new ruling states that men's swimsuits may maximally cover the area from the navel to the knee, and women's counterparts from the shoulder to the knee. Some swimmers use a specialized training suit called drag suits to artificially increase drag during practice. Drag suits are swimwear with an outer layer of looser fabric – often mesh or nylon – to increase resistance against the water and build up the swimmer's endurance. They come in a variety of styles, but most resemble a looser fitting square cut or swim brief.
Тарих
Жарысқа арналған жүзу киімдерінің тарихы 20-ғасырдың бірінші жартысында жария түрде жалаңаш болу қаупі және екінші жартысында суға қарсы кедергіні азайтуға жасалған тыраштандырумен ерекшеленді. Бұл тыраштандыру ер адамдарды ертедегі кең, салбыраған бір бөлікті жүзу костюмдерін тек трустарға дейін қысқартуға алып келді. Көзілдіріктер 1911 жылы Ла-Манш каналын кесіп өту кезінде қолданылған, бірақ халықаралық жарыстарда тек 1970 жылы пайда болды. Резеңке технологиясының дамуымен 1920 жылдары латекс жүзу қалпақтары жаппай өндірілді, ал 1970 жылдары тиімді силикон қалпақтар пайда болды. Денеге жақын орналасатын және адам терісінен суға төмен кедергісі бар жаңа материалдардың пайда болуымен, бұл тенденция өзгеріп, өкшеден мойынға және білезіктерге дейін бүкіл денені жабуға дейін жетті. 1999 жылы австралиялық жүзуші Иан Торп Adidas компаниясымен бес таңбалы сомаға келісімшарт жасады, олардың жаңа боди-костюмдерін киіп жарысу үшін, бірақ ұлттық команда Speedo компаниясының дизайнымен жасалған киімдерді киді. Торптың 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында Adidas толық ұзындығы қара полиуретан боди-костюмін киіп, басқа жүзушілер тоқыма жүзу киімдерін (ерлер аяқ терісін, джемперлерді немесе трустарды, ал әйелдер жарыс костюмдерін) кигеніне қарағанда, Speedo және Mizuno сияқты басқа жүзу өндірушілерін өздерінің бәсекелес боди-костюмдерін жасауға итермеледі. Содан кейін Торп Adidas компаниясымен жұмыс істеді, ол 2003 жылы Adidas Jetconcept боди-костюмін шығарды, оның дизайны "қазіргі азаматтық ұшақтардың қанаттары мен фюзеляжында қолданылатын V пішіндес ойыстардан шыққан". LZR Pro және LZR Elite желілері 2008 жылдың 13 ақпанында ұсынылды, LZR Elite "әлемдегі ең жылдам жүзу костюмі" деп сатылды. Бұл 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына Speedo компаниясының басты науқаны болды, оны АҚШ-тан Майкл Фелпс басқарды. Олар Фелпстің костюмді киген голографиялық (визуализацияланған) бейнесін жасады, ол костюм шығарылған күні Лондон, Сидней, Нью-Йорк және Токиода көрсетілді. Speedo LZR Racer 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қарсаңында соншалықты тиімді болды, көптеген жүзушілер, тіпті басқа киім өндірушілерімен эксклюзивті келісімшарттары болса да, LZR Racer-ді таңдады. Сол жылы Пекиндегі Олимпиада ойындарында жүзу жарыстарының 94% осы костюммен жеңіліп, барлық медальдардың 98% осы костюмді киген жүзушілерге бұйырды, ал 25 әлемдік рекордтың 23-і LZR костюмімен жарысқан жүзушілермен жаңаланды. LZR Racer-ді киген жүзушілер 93 әлемдік рекордты жаңартты, ал алғашқы 36 Олимпиадалық медальдың 33-і осы костюмді киіп жеңіп алды. 2009 жылы FINA ережелері мен регламенттері өзгертілді, ол 2010 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енді. Полиуретаннан жасалған костюмдерге тыйым салынды, өйткені олар спортшыларды көбірек иіскетеді. Бұл ережелерде ерлер үшін белдіктен жоғары немесе тізеден төмен киюге, ал әйелдер үшін иықтан немесе мойыннан асып түсетін костюмдерге тыйым салынды. FINA "жүзудің негізгі қағидасы спортшының физикалық өнеріне негізделген спорт екенін еске түсіргісі келеді" деп мәлімдеді.
Дененің терісі
Бодискин – әйел және ерлер спортшылары киетін жарысқа арналған жүзу киімдерінің бір түрі. Бодискиндер әдетте жоғары технологиялық ликра негізіндегі маталардан жасалады, олар денеге жақын орналасып, суда жылдамдықты арттырып, кедергіні азайтуға арналған. Бодискин суға секіруге арналған киімге ұқсас, оны снорклингпен және су астына түсетіндер жылы ауа райында жиі қолданады. Басты ерекшелік – бодискин костюмінің материалы. Кейбір бодискиндер мойын мен білекке, тіпті тобыққа дейін бүкіл денеге жабылады, мысалы, 2003 жылы таныстырылған Иан Торптың Adidas Jetconcept бодискині. Торп бұрын 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында Adidas-тың қара бодискинін киген болатын. Mizuno, Asics, Descente, Arena және Nike өндіретін Acquablade, Fastskin және Sharkskin сияқты басқа да жарысқа арналған бодискиндер бар. Жүзушілер бодискиндердің судың үстінде қалу қабілетін жақсартатынын хабарлады. Бұл костюмдер құрғақ болғанда ғана дұрыс. Сондықтан, олар 200 метрден төмен қашықтыққа жүзуге ұсынылады. Бір шағын елдің ұлттық жаттықтырушысы костюмдердің мөлшерінің дәл болуын және оның жоғары құнының "байлар мен кедейлер арасындағы теңсіздікті арттыратынын" айтты. Басқа да жоғары технологиялық матадан жасалған жүзу киімдері сияқты, бодискиндер жүзу спортының жоғары деңгейінде ғана қолданылады және олардың бағасы 400 АҚШ долларынан асып кетеді. Олар зерттеулерді қоса алғанда, басқа да мақсаттар үшін қолданыла береді. Іш киімдер сияқты, жүзу трустарының V пішіндес алдыңғы бөлігі және денеге жақын орналасатын қатты артқы бөлігі бар. Олар әдетте белдің төменгі жағына киіледі. Жоғарғы жамбастарда жіңішке таспалармен және белде бау немесе иілгіш белдікпен бекітіледі. Жүзу трустары көбінесе нейлон мен спандекстен (Ликрадан) жасалады, ал кейбір берік костюмдер полиэстерден, ал басқалары басқа материалдардан жасалған. Көптеген жүзу трустарының алдыңғы бөлігі беже немесе ақ түсті, ұқсас матадан жасалған.
Тарту костюмі
Сүйреуге арналған костюм – бұл кең, тіктөртбұрышты немесе трусы сияқты екі бөліктен тұратын шорт, оны жарысқа қатысатын жүзушілер судан қосымша қарсылық ("сүйреу") күшін сезіну үшін әдеттегі костюмдерінің үстінен киеді. Бұл жүзушіге костюмсыз жаттығудан гөрі көбірек пайда әкеледі. Сүйреуге арналған костюмдер материал тозып, мата жыртылуы үшін ұзақ уақыт бойы киіледі. Костюм неғұрлым тозығып, жыртылған болса, жүзушіге соғұрлым көп қарсылық тудырады. Сүйреуге арналған костюмдер жүзуді қиындататындықтан, жүзушілер жарыстарда оларды кимейді. Бұрынғы жүзу костюмдері, қызмет ету мерзімі бітіп, оларды жүзушілер басқа костюмнің үстінен киетін болған, осылайша сүйреуге арналған костюмдер пайда болды.
Тізе терісі
Кене терісі – ерлер мен әйелдердің бәсекелік жүзуге арналған киімдерінің бір түрі. Кене терілері әдетте жоғары технологиялық ликра негізіндегі маталардан жасалады, олар денеге жақын орналасып, суда жылдамдықты арттыруға және кедергіні азайтуға көмектеседі. Кене терісі толық денеге кигізілетін киімге ұқсас, бірақ тізеден төмен жауып тұратын бөлігі жоқ. Кене терісі неопрен емес, тек кедергіні азайтатын матадан жасалған, артқы жағында молтығы бар "шорти" стиліндегі киімге еске түседі. Speedo LZR Racer, Tyr Sport, Inc. және Arena Powerskin сияқты көптеген бәсекелік жүзу брендтері осы типтегі киімдерді шығарады. Басқа жоғары технологиялық матадан жасалған жүзу киімдері сияқты, кене терілері де жоғары деңгейдегі жарыстарда ғана қолданылады және құны 200 АҚШ долларынан асып кетеді.
Жаңылғыш
Жаммер, сондай-ақ жүзушінің жаммеры деп те аталады, ер адамдардың жүзуде киетін киімінің бір түрі. Ол негізінен жарыстарда жылдамдық артықшылығын алу үшін қолданылады. Олар әдетте нейлон және ликра/спандекстен жасалады, бірақ полиэстерден де жасалуы мүмкін, ал суға қарсы кедергіні азайту үшін денеге жақын келетін дизайны бар. Материалдар әдетте жылдам кептіріледі. Олар белдің ортасынан тізеге дейін орташа жабынды ұсынады, көптеген спортшылардың киетін велосипед немесе қысым шорттарына ұқсайды. Олар майка-пливка және шаршы ойық киімдерге қарағанда көбірек жамбас жабындысын қамтамасыз етеді, бірақ суға қарсы кедергі де сәл жоғары.
Аяқ терісі
Аяқ киім – еркек жүзушілердің жарыс кезінде киетін жүзу киімінің бір түрі. Көптеген аяқ киімдері денені тығыз қысып, жылдамдықты арттырып, судағы кедергіні азайту үшін жасалған, технологиялық тұрғыдан жетілген ликра негізді маталардан тігіледі. Аяқ киім жүзушінің бел ортасынан басталып, тобыққа дейін жамылады және легінстерге ұқсайды. Аяқ киімнің, қолдарды жабатын басқа киім түрлеріне қарағандағы артықшылығы – икемділігі, әсіресе кең қол қозғалысын қажет ететін стильдерде. 2009 жылдан бері FINA аяқ киімдерді жарыс жүзуде қолдануға тыйым салды, себебі олар кигендерге бәсекелес ортада әділетсіз артықшылық берді; бұл тыйым боди-костюмдерді де қамтиды.
Жарысқы жұлдыз
Жарысшы-бұрышкер – қазіргі кезде бәсекелестік жүзуге арналған киімдерде және кейбір әйелдер киімдерінде жиі кездесетін әйелдердің суға түсу костюмының түрі. Бұл дизайн жүзу кезінде қолдардың еркін қозғалуын қамтамасыз ету үшін костюмның артқы жоғарғы бөлігін ашық қалдырады.
Квадратты кесу
Төртбұрышты кесімді немесе төртбұрышты аяқ стиліндегі костюм – су полосы мен суға секіру спортында, немесе демалыс киімдері ретінде жүзу трустарына қарағанда аздап жабық түрде қолданылатын ерлерге арналған жүзу костюмі. Бұл костюмдер де жүзу трустары сияқты нейлон мен спандекс қоспасынан жасалған. Олар әдетте белге төмен, жамбасқа жоғары орналасады, бірақ трустарға қарағанда жоғарғы жамбас бөлігін көбірек жабады. Төртбұрышты кесім стилі 1950-ші жылдары ерлер арасында демалыс жүзу костюмі ретінде кең таралған. Осы типтегі костюмдер аяққа арналған төртбұрышты тігісі арқылы жоғарғы жамбасты жабатын болғандықтан осылай аталады. Төртбұрышты аяқ костюмдері жүзу трустарына ұқсас, бірақ алдыңғы бөлігі біршама түзу және бүйектері кеңейтілген (аяқтағы иіліс жойылады), ал кейбіреулері боксер трустарына ұқсап, аяқтың жоғарғы бөлігін бір дюйм немесе одан да көп матамен жабады. 1970-ші жылдардағы төртбұрышты аяқ костюмі 2002 жылы Австралияда Funky Trunks сурет киімдері брендінің түрлі гүлді және ретро геометриялық үлгілерімен қайтадан сәнге енді. Бұл стиль жарыс жүзушілер арасында бассейнде жаттығу үшін, сондай-ақ демалыспен жүзушілер арасында бассейнде және жағажайда танымал.