Кіріспе
Халықаралық спорттық басқару органы World Aquatics, бұрын FINA (; Халықаралық жүзу федерациясы) деп белгілі болған, Халықаралық Олимпиада комитеті (ХОК) тарапынан су спорты түрлеріндегі халықаралық жарыстарды ұйымдастыру үшін мойындалған халықаралық федерация. Ол ХОК және халықаралық қауымдастық үшін белгілі бір спорт түрін немесе дисциплинасын басқаратын бірнеше халықаралық федерациялардың бірі. Штаб-пәтері Швейцарияның Лозанна қаласында орналасқан. 1908 жылы FINA (Fédération internationale de natation; Халықаралық жүзу федерациясы) ретінде құрылған федерация 2023 жылдың қаңтарында ресми түрде World Aquatics деп өзгертілді. World Aquatics өз құрамында жүзу, су добы, синхронды жүзу және ашық суда жүзу сияқты жарыстарды қамтиды. Сондай-ақ, федерация өз дисциплиналарында ересектер арасындағы "Мастерс" жарыстарын ұйымдастырады. 1973 жылы Югославияның Белград қаласында алғашқы FINA әлем чемпионаты өтті, онда жүзу, су добы, сүңгу және синхронды жүзуден жарыстар өткізілді. 1986 жылы Швейцарияның Лозанна қаласында FINA-ның тұрақты кеңсесі ашылды. 1991 жылы ашық суда жүзу FINA әлем чемпионатының бағдарламасына қосылды. 1993 жылы Испанияның Пальма-де-Майорка қаласында FINA жүзу әлем чемпионатының (25м) бірінші турнирі өткізілді. 2010 жылы FINA Уругвайдың Пунта-дель-Эсте қаласында алғашқы Дүниежүзілік су спорты конвенциясын өткізді. 2013 жылы FINA әлем чемпионатының бағдарламасына биіктіктен секіру жарысы енгізілді. 2015 жылы FINA Ресейдің Казань қаласында бірінші FINA әлем чемпионаты мен FINA әлемдік мастерлер чемпионатының біріктірілген жарысын өткізді, бұл жарыстар бір қалада қатарынан өтті. 2018 жылы FINA құрылған 110 жылдығын Швейцарияның Лозанна қаласында жаңа кеңсесін ашып атап өтті. 2022 жылдың 12 желтоқсанында Австралияның Мельбурн қаласында өткен төтенше жалпы мәжілісте жаңа Конституция мақұлданды және ұйымның жаңа атауы – World Aquatics қабылданатын болды. Жылдар бойынша ұлттық федерациялардың саны:
1908: 8
1928: 38
1958: 75
1978: 106
1988: 109
2000: 174
2008: 197
2010: 202
2012: 203
2015: 208
2016: 207
2017: 209
2023: 208
World Aquatics, formerly known as FINA (; International Swimming Federation), is the international federation recognised by the International Olympic Committee (IOC) for administering international competitions in water sports. It is one of several international federations which administer a given sport or discipline for both the IOC and the international community. It is based in Lausanne, Switzerland. Founded as FINA (Fédération internationale de natation; International Swimming Federation) in 1908, the federation was officially renamed World Aquatics in January 2023. water polo, and open water swimming. World Aquatics also oversees "Masters" competition (for adults) in its disciplines. In 1973 the first FINA World Championships were staged in Belgrade, Yugoslavia, with competitions held in swimming, water polo, diving and synchronised swimming. In 1986 the first permanent FINA office was opened in Lausanne, Switzerland. In 1991 open water swimming was added to the program of the FINA World Championships. In 1993 the first edition of the FINA World Swimming Championships (25m) was staged in Palma de Mallorca, Spain. In 2010 FINA convened the first edition of the FINA World Aquatics Convention in Punta del Este, Uruguay. In 2013 high diving was added to the program of the FINA World Championships. In 2015 FINA staged the first dual FINA World Championships and FINA World Masters Championships in Kazan Russia, run consecutively in the one city for the first time. In 2018 FINA celebrated 110 years by inaugurating a new headquarters in Lausanne, Switzerland. On 12 December 2022, during the Extraordinary General Congress held in Melbourne, Australia, the Congress approved a new Constitution and voted to adopt a new name for the organisation, World Aquatics. Number of national federations by year:
1908: 8
1928: 38
1958: 75
1978: 106
1988: 109
2000: 174
2008: 197
2010: 202
2012: 203
2015: 208
2016: 207
2017: 209
2023: 208
Жеке дисциплиналар бойынша жарыстар
World Aquatics жекелеген түрлер үшін жеке турнирлер мен серияларды, оның ішінде жасөспірімдерге арналған жарыстарды да ұйымдастырады.
Спорттық атаулардың өзгеруі
2017 жылы FINA синхронды жүзу спортын өз жарыстарында көркем әдебиеттік жүзу деп ресми түрде атауын өзгертті. Бұл спортта бағалау критерийлерінің кеңейтілуіне байланысты, синхрондылықтан бөлек хореография және көркемдік өрнектей алу сияқты басқа да элементтерді де қамту мақсатында жасалды.
Зейнеткер спортшылар
Допингке қарсы ережелерді бұзу жағдайларында World Aquatics спорттан зейнеткерлікке шыққан спортшыларға да санкция салуға құқылы. Мұндай мысалдардың ішінде литвалық Рута Мейлутитте (2019–2021) және ресейлік Артем Лобузов (2021–2025), Александра Соколова (2021–2025) және Артем Подяков (2021–2025) бар.
Ресей мен Беларусь тыйым салады
Ресейлік және беларусьтік спортшылар мен шенеуніктерге 2022 жылдың соңына дейін FINA (World Aquatics) ұйымдастырған барлық жарыстарға қатысуға тыйым салынды. ФИНА Ресейде өтетін FINA шараларын да тоқтатты және Ресей мен Беларусь командаларына 2022 жылғы 19-шы FINA әлем чемпионатында (Будапешт) қатысуға тыйым салды. Бұл шешім екі елдің спортшылары мен шенеуніктеріне өз елдерінің түстерін киюге, өз елдерінің атынан жүзуге және егер екі елдің спортшысы жеңіске жетсе, өз елдерінің әнұранын орындауға тыйым салғаннан кейін қабылданды. Сонымен қатар, 2022 жылдың сәуірінен желтоқсан айына дейінгі кезеңде ресейлік спортшылардың FINA жарыстары емес, басқа жарыстарда көрсеткен нәтижелері әлемдік рейтингке де, әлемдік рекордтарға да есептелмеді. 2023 жылдың 4 қыркүйегінде World Aquatics ресейлік және беларусьтік спортшылардың "Нейтралды тәуелсіз спортшылар" статусымен жарыстарға қатысу шарттары мен критерийлерін жариялады.
Трансгендерлік спортшыларға шектеулер
2022 жылдың 19 маусымында FINA (World Aquatics) 71% дауыспен "су спортын жынысына қарай ерлер мен әйелдер санаттарына бөлуге" міндеттенді, сондай-ақ ерлер мен әйелдер арасындағы жарыстарға қатысу шарттарын регламенттеуші жаңа саясатты қабылдады. Бұл саясат, егер спортшылар "FINA-ның толыққанды қанағаттануына жеткізе алатын болса, олар ерлер жыныстық жетілу кезеңінің 2-ші сатысынан (немесе 12 жасқа дейін, егер бұл жас кешірек болса) өтпегенін" дәлелдемесе, барлық трансгендер әйелдердің кәсіби әйелдер жүзуіне қатысуына тиым салады. FINA сонымен қатар, алдағы алты айда жұмыс тобы анықтайтын кейбір жарыстар үшін жеке "ашық" санатты әзірлеуді жариялады, осылайша "әрбір адамның элиталық деңгейде бәсекелесуге мүмкіндігі болады". Бұл шешімді ЛГБТ-ны қолдайтын "Athlete Ally" ұйымы "дискриминациялық, зиянды, ғылыми негізсіз және 2021 жылғы ХОК принциптеріне қайшы" деп сынады.
Вице-президент Чжоу Цзихон
2022 жылдың мамыр айында Жаңа Зеландияның суға секіру төрешісі Лиза Райт 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында FINA вице-президенті Чжоу Джихонгтың ерлер арасындағы 10 метрлік платформа финалы аяқталған соң Райтқа сөзді шабуыл жасағаны туралы мәлімдеді. Райт Чжоудың қытайлық суға секірушілерді төмен бағалағаны үшін оған ауыз тигенін айтты. Жаңа Зеландияның су спорты федерациясы бұл оқиға бойынша FINA этикалық комиссиясына шағым түсірді. Нәтижесінде, FINA этикалық комиссиясының шешімімен Чжоу Райтке кешірім хат жазуға міндеттелді. 2022 жылдың мамыр айында бұрынғы халықаралық суға секіруші, Олимпиада төрешісі және FINA техникалық суға секіру комитетінің бұрынғы мүшесі, Жаңа Зеландиядан Саймон Латимер 2021 жылдың желтоқсан айында FINA атқарушы директоры Брент Новицкиге Чжоудың "этикалық емес әрекеттері" туралы хабарлама жібергенін мәлімдеді. Бұл хабарламада Чжоудың Олимпиада және Әлем чемпионаттары сияқты ірі жарыстарда қытайлық суға секірушілерге үнемі жаттықтырушылық жасағаны және қытай спортшыларының пайдасына жюри құрамын манипуляциялағаны туралы айыптаулар да бар болды. Латимер Чжоудың әрекеттері халықаралық су спортының беделін түсіріп, ол халықаралық су спортының жалпы мүддесін емес, Қытайдың мүддесін қорғайтынын мәлімдеді. Латимердің шағымынан кейін, 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының жарыс сессиялары кезінде Чжоудың қытайлық суға секірушілерге жаттықтырушылық жасап жатқанын көрсететін видео дәлелдер онлайн желіде пайда болды. Оның FINA вице-президенті және су спорты бюросының байланыс адамы ретінде бейтарап болуы тиіс екенін ескере отырып, бұл әрекет әдепсіз деп есептелді. 2022 жылдың шілдесінде Латимер FINA техникалық суға секіру комитетіне қайта сайланбады, ал Чжоу FINA бюросының мүшелерінің бірі болып, таңдау процесіне қатысты. 2022 жылы FINA жарғысы жаңартылып, Чжоудың бюро байланыс адамы лауазымы жарыстар кезінде жарыс алаңына араласпауы керектігі және осы лауазымдағы адамдар халықаралық іс-шараларда, соның ішінде Олимпиада ойындарында команда жетекшісі немесе жаттықтырушы ретінде әрекет ете алмайтыны нақтыланды.
Жан қалпағы
2021 жылы FINA (World Aquatics) Олимпиада ойындарында табиғи афрошашты адамдарға арналған Soul Cap жүзу шапқыларын мақұлдамағаны үшін сынға ұшырады. FINA бұл шапқылардың "бастың табиғи пішініне" сәйкес келмейтінін және "халықаралық жарыстарда қатысатын спортшылар бұрын мұндай өлшемдегі және конструкциядағы шапқыларды қолданбаған, сондай-ақ қажет етпегенін" мәлімдеді. Расизмге қатысты сыннан кейін FINA өз шешімін қайта қарауға уағдаланды. Кейін, 2022 жылы FINA болашақ FINA жарыстарында Soul Cap шапқыларын мақұлдау туралы шешім қабылдады (дер кезінде күшіне енді).