Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1951 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы – тропикалық циклондарға АҚШ-тың ауа райы бюросы ресми түрде ат қойған алғашқы маусым. Маусым ресми түрде 15 маусымда басталды, сол күні АҚШ-тың ауа райы бюросы тропикалық циклон қызметін күнделікті бақылауға кірісті; маусым ресми түрде 15 қарашада аяқталды. 1937 жылдан бері Құрама Штаттарға құрлыққа түспеген алғашқы жыл болды; How дауылы елге соққан жалғыз тропикалық дауыл болғандықтан, бұл маусымда 1939 жылғы маусымнан бері Құрама Штаттарда тропикалық циклондардан туған ең аз зиян тіркелді. Маусымның алғашқы дауылы, Able, маусымның ресми басталуына дейін пайда болды; 2015 жылғы қайта талдаудан бұрын Атлант бассейнінде тіркелген ең ерте дауыл ретінде саналды. 16 мамырда пайда болған ол Багама аралдарының үстінен сағат тіліне қарсы айналып өтті, кейін Солтүстік Каролина жағалауына жақындады. Чарли дауылы – Ямайкаға күшті 4-санатты дауыл ретінде соққан, жүздеген адамның қаза болуына себеп болған және 50 жылдан астам уақыттың ішіндегі ең ірі апатқа айналған дауыл. Кейіннен бұл дауыл Мексиканы екі рет соқты, Тампико, Тамаулипас маңында өлімге әкеп соққан су тасқынына себеп болды. Ең күшті дауыл Easy, Атлант мұхитының үстінде бой көтеріп, қысқа ғана уақытқа Бермудаға қатер төндірді және бұрын Атлант мұхитында тіркелген санаулы 5-санатты дауылдардың бірі ретінде танылды. Ол қысқа уақытқа 5-санатқа жақындап, Fox дауылымен өзара әрекеттесті, бұл бір дауылдың екінші дауылдың жолына әсер еткен алғашқы белгілі жағдай.

Бірінші тропикалық дауыл

Күнтізбе жаңа жылға енгенде, Солтүстік Атлант мұхитының батысында жабық төмен қысымдық аймақ пайда болуының нәтижесінде циклогенез болды, бұл экстратропикалық фронталды толқынға алып келді. 2 қаңтарға дейін бұл жағдай жер бетінде төмен қысым орталығының қалыптасуына әкелді. Бермуда аралдарының оңтүстік-шығысына қарай бірнеше жүз шақырымдай қашықтықта пайда болған жаңа төмен қысымдық жүйемен байланысты кемелер орташа дауылды желдерді тіркеді. Бастапқыда тропикалық белгілері болмаса да, циклон екі күн бойы оңтүстік-шығысқа қарай жылжып, содан кейін оңтүстік-батысқа бұрылды. Бұл кезде жүйенің төменгі қабаттарының температурасы жоғарылып, циклонның баротроптық жүйеге айналуына себеп болды. 4 қаңтардың соңында жүйе кішірейіп, ішкі ядроны дамыта бастады; қайта талдау көрсеткендей, осы кезде жүйе тропикалық дауылға айналды, бірақ 1970-ші жылдардың басында бұл субтропикалық дауыл ретінде қарастырылар еді. Дауыл оңтүстікке бұрылып, "Абель" деп аталған дауыл 17 мамырда Флорида жағалауындағы қысқартушылар (Hurricane Hunters) оны қысқартушылардың мәліметтері бойынша дауылға дейін күшейгенін хабарлады. Кейіннен 18 мамыр күні дауыл Багам аралдарының солтүстігі арқылы өтіп, 21 мамырға дейін күшейе түсті, содан кейін солтүстікке бұрылды. Ұзақ өтпей "Абель" Хатерас мүйісінің шығысынан шамамен 113 шақырымдай жерден өтіп, 22 мамырдың басында ең жоғары қарқынына жетті. 24 мамырдың таңында тропикалық дауылға дейін әлсірегенге дейін "Абель" тағы екі күн бойы дауыл күйін сақтады. Алғашқыда 23 мамырда экстратропикалық циклонға айналды деп есептелгенімен, ол сол күні тез тарады. 2015 жылға дейін "Абельдің" ең күшті желдерге ие екені және ол тіркелген ең ерте кездегі күшті дауыл болғаны туралы мәліметтер болды. Мұндай дауыл Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-ші санатқа немесе одан да жоғары санатқа жататын еді, бұл шкала 1970-ші жылдары әзірленген және енгізілген. "Абель" сондай-ақ, қазіргі дауыл маусымына (1 маусымнан 30 қарашаға дейін) дейін болған ең күшті дауыл болды. Алайда, 2015 жылы ғалымдар жүргізген қайта талдаулар "Абельдің" HURDAT дерекқорында көрсетілгеннен әлдеқайда әлсіз болғанын анықтады, HURDAT Атлант мұхиты мен Шығыс Солтүстік Тынық мұхитындағы дауылдардың жолдары мен қарқындылығы туралы ақпаратты қамтитын ресми деректер базасы болып табылады. Сондай-ақ, ол 1908 жылдың наурыз айында 2-ші санаттағы дауылмен тіркелген ең күшті маусым алдындағы циклон ретіндегі ерекшелігін жоғалтты. Бұл дауыл мамыр айында болған төрт Солтүстік Атлант мұхиты дауылдарының бірі болды, ал қалғандары 1889, 1908 және 1970 жылдары болды.

Бейкер тропикалық дауыл

2 тамызда шығыстан келген толқын Антиль аралдарындағы Барбудадан солтүстік-шығысқа қарай 1094 шақырымдай жерде тропикалық депрессияны тудырды. Ол солтүстік-батысқа қарай жылжып, тез арада «Бейкер» тропикалық дауылына айналды. 3 тамыздың таңында дауыл ең жоғары күшіне жетті, ал келесі күні Бермудадан шамамен 443 шақырым қашықтықта өтті. Ең жоғары деңгейіне жеткеннен кейін «Бейкер» 4 тамызда тез әлсіреп, солтүстік-шығысқа бұрылды. Келесі күні таңертең ол бұрынғы күшінің бір бөлігін қайта алды, бірақ кейіннен жоғалып кетті. «Бейкер» ешқашан құрлыққа тиген жоқ. Құрлыққа шыққаннан кейін «Чарли» Ямайканың таулы бөлігінде әлсіреп, аралдан шыққан кезде желдің күші азайды. Кейін «Чарли» Кайман аралдарының оңтүстігінен өтті, онда Гранд-Кайман жерінде желдің ең күшті соққан шағы ылдамдығы тіркелді. Ішке қарай жылжу барысында «Чарли» құрлықта тез әлсіреді және 21 тамыздың таңында Кампеше шығанағына ең нашар дауыл ретінде жетті. Су үстіне шыққаннан кейін ол бір толық күн бойы күшеймеді, бірақ 22 тамыздың таңында күшеюге көшті. Осы кезде ол үшінші және соңғы рет тез күшейіп, Тампиконың солтүстігіндегі Мирамар қаласына жақын жерде соққы беруден бұрын ең жоғары жел жылдамдығына жетті. 23 тамызда ол тарап кетті. Дауыл аймақта қатты жаңбыр жаудырып, өзендердің тасуына және бөгеттердің бұзылуына себеп болды. Мексиканың материгінде жүздеген адам қаза тапты, ал «Чарлидің» барлық жолы бойынша келтірілген залал 75 миллион доллардан асып кетті (1951 жылғы доллар, доллар).

Құрғын ит

27 тамызда Кабо-Вердеден оңтүстік-батысқа қарай тропикалық толқын тропикалық депрессияға айналды. Бастапқыда осы дауыл Ямайкаға соққы береді деп күтілген, нәтижесінде елде, сондай-ақ Испаниола аралының оңтүстік жағалауында дауыл туралы ескертулер жарияланды. Бірақ, ақырында Дог дауыл әлсіреп, аралға тек жеңіл жаңбыр әкелді.