Құдайлар жойғысы келгендерді ең алдымен ақылынан айырады
Whom Gods Destroy (Star Trek: The Original Series)
Star Trek мақсаты: «Құдайлар жойғандар» эпизодында капитан Кирк өзін ғаламды бақылауға тырысатын есі дұрыс емес кеме капитанымен күреседі. BBC балаларға арналмаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Кімді құдайлар жояды" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" үшінші маусымындағы он төртінші бөлім. Ли Эрвиннің сценарийі (Ли Эрвин мен Джерри Сольдың әңгімесі негізінде) және режиссері Херб Уоллерштейн, алғаш рет 1969 жылдың 3 қаңтарында көрсетілді. Эпизодта капитан Кирк, ғаламды бақылауға тырысатын, формасын өзгерте алатын ғарыш кемелері флотының есінен шығып қалған капитанымен күреседі. Атауы Генри Уодсворт Лонгфеллоудың 1875 жылғы "Пандораның жұмбағы" поэмасындағы Прометейдің айтқан сөзіне негізделген: "Құдайлар кімді жойса, алдымен оны ақылдан шығарады". Бұл эпизод Ұлыбританиядағы BBC арнасында "садистік сюжеттік элементтері" және кейіпкер Мартаның орындаған ашық биі балаларға қолайсыз деп танылғандықтан көрсетілмеді. Эпизод 1994 жылға дейін көрсетілген жоқ.
"Whom Gods Destroy" is the fourteenth episode of the third season of the American science fiction television series Star Trek. Written by Lee Erwin (based on a story by Lee Erwin and Jerry Sohl) and directed by Herb Wallerstein, it was first broadcast on January 3, 1969. In the episode, Captain Kirk faces off with a deranged shape shifting starship fleet captain determined to control the universe. The title is based on a phrase spoken by Prometheus in Henry Wadsworth Longfellow's poem, The Masque of Pandora (1875): "Whom the gods would destroy they first make mad." This episode was not aired by the BBC in the United Kingdom because of 'sadistic plot elements' and the risqué dance performed by the character, Marta, thought unsuitable for children. The episode remained unaired until 1994.
Сюжет
Федерацияның «Энтерпрайз» ғарыш кемесі Эльба II планетасына жетіп келді, онда Федерацияның қылмысты психикалық науқастарға арналған орталығы орналасқан. Кемемен бірге барлық түрдегі зорлық-зомбылықтан туындаған психикалық ауруларды емдеуге арналған жаңа дәрі жіберілді. Капитан Кирк пен бірінші офицер Спок, орталық директоры Дональд Коримен кездесу үшін жүкпен бірге телепортталды. Бірақ олар орталықты тұтқындардың басып алғанын және Кориді түрмеге қамағанын анықтады. Тұтқындарға Гарт Изар жетекшілік етеді, ол бұрынғы ғарыш флотының капитаны, жарақат салдарынан психикалық тұрақсыздыққа ұшыраған. Ол өзінің жараларын емдеу үшін үйренген әдіс арқылы дене пішінін өзгерту қабілетін алды және Коридің кейпін алғанда босатылды. Кирк пен Спок тұтқындалды, ал Кирк пішініндегі Гарт бас инженер Скоттқа оны кемеге телепорттауға бұйрық берді, «Энтерпрайзді» галактиканы жаулау үшін пайдалану ниетімен. Бірақ Скотт Гарттың құпия сөз сынағына дұрыс жауап бере алмағандықтан бас тартты. Скотт пен «Энтерпрайз» экипажы бірдеңе дұрыс емес екенін сезді, бірақ орталықты қоршаған күштік өріс оларға кез келген әрекет жасауға мүмкіндік бермеді. Кирк пен Спокпен кешкі ас өткеннен кейін Гарт құпия сөзді сұрайды. Кирк оны ашудан бас тартады, ал Гарт доктор Кори мен Киркті азаптауды бастайды. Тұтқындардың бірі, Марта есімді Орион әйелі, Киркті азғырып, өлтіруге тырысады, бірақ Спок келіп, оны бағындырады. Олар кемемен байланыс жасайды. Бірдеңе дұрыс емес екенін сезген Кирк Спокқа құпия сөзді беруге бұйрық береді, бірақ ол оны айта алмайды, Гарттың Споктың пішінін алғанын көрсетуге мәжбүр етеді. Тағы да тұтқынға алынған Кирк Гарттың «Ғаламның Иесі» ретінде «тағайындалуына» куә болады. Гарт Мартаны оның денесіне жарылғыш зат орнатып өлтіреді. Кирктің ынтымағын ала алмаған Гарт Спокты шақырады, ол оның күзетшілерін жеңіп шығады. Бақылау бөлмесіне кіргенде Спок екі Киркті көреді, олардың әрқайсысы екіншісін Гарт деп айыптайды. Күрес басталады, оның барысында бір Кирк Спокқа екеуін де есірткішпен ұйықтатуға бұйрық береді; Спок екіншісін есірткішпен ұйықтатады, ол Гарт Изар екені анықталады. Орталықты қайта бақылауға алғаннан кейін доктор Кори Гартқа және басқа тұтқындарға жаңа дәріні береді. Ақыл-есін қалпына келтірген Гарт жараланғаннан кейін болған ештеңесін есіне алмайды.
The Federation starship Enterprise arrives at the planet Elba II, home to a Federation facility for the criminally insane, carrying a shipment of new medication which is believed will cure all violent insanity. Captain Kirk and First Officer Spock beam down with the shipment to meet the facility director Donald Cory. Instead, they find that the inmates have taken over the facility and locked Cory in a cell. The inmates are led by Garth of Izar, a former starship fleet captain, mentally unstable as the result of an injury. He acquired the ability to shapeshift using a method taught to him to heal his own injuries, and was released from his cell when he assumed Cory's form. Kirk and Spock are imprisoned, and Garth, in Kirk's form, orders Chief Engineer Scott to beam him aboard, intending to use the Enterprise to conquer the galaxy. However, Scott refuses when Garth fails to give the correct response to a passphrase challenge. Scott and the Enterprise crew recognize something is wrong, but a force field around the facility prevents them from taking any action. After a banquet with Kirk and Spock, Garth inquires about the passphrase. Kirk refuses to reveal it, and Garth resorts to torturing both Doctor Cory and Kirk. One of the inmates, an Orion female named Marta, attempts to seduce and then kill Kirk, but Spock arrives and subdues her. The two make contact with the ship. Kirk, sensing something amiss, instructs Spock to provide the passphrase, which he cannot do, forcing Garth to reveal he had taken Spock's form. Once again a captive, Kirk witnesses Garth's "coronation" as "Master of the Universe". Garth demonstrates his power by killing Marta with an explosive planted on her body. Still unable to get Kirk's cooperation, Garth sends for Spock, who overpowers his escorts. On entering a control room, Spock faces two Kirks, each of whom accuses the other of being Garth. A struggle begins, during which one Kirk orders Spock to stun them both; Spock stuns the other, who is revealed to be Garth of Izar. Once again in control of the facility, Doctor Cory administers the new drugs to Garth and the other inmates. Once cured of his mental illness, Garth no longer remembers anything that has happened since his injury.
Қабылдау
2017 жылы Den of Geek бұл эпизодты түпнұсқа серияның ең нашар 11-ші Star Trek эпизоды деп санады, оның стандартты Star Trek сюжеті мен Стив Иннаттың шамадан тыс ойынына тоқталып. The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодтың қызықты басы бар екенін, бірақ оның идеясын толыққанды іске асырмайтынын айтып, C+ бағасын берді. Ол Гарт пен Марта жақсы, күтпеген зұлымдар болғанымен, Кирк пен Гарт арасындағы тартыс әлсіз болғанын және Гарт құпия сөзбен жеңілгеннен кейін көп нәрсе қауіпте болмағанын атап өтті.
In 2017, Den of Geek ranked this episode as the 11th worst Star Trek episode of the original series, citing its standard Star Trek plot and Steve Ihnat's overacting. Zack Handlen of The A. V. Club gave it a C+, saying the episode has a compelling opening but fails to completely deliver on its premise. He remarked that while Garth and Marta were good, unpredictable villains, the tension between Kirk and Garth was weak, and there was little at stake once Garth was foiled by the countersign.
Цензура
Ұлыбританияда бұл эпизод үшінші маусымның алғашқы көрсетілімінен шығарылып тасталды, себебі цензура Кирктің қиналуына және Мартаның банкет сахнасындағы биіне қарсылық танытты. Атап айтқанда, балаларға арналмаған би деп есептелді. Неміс теледидарында, шамасы осыған байланысты, эпизод 1972/73 жылдары сериалдың түпнұсқасымен бірге көрсетілмеді, ал алғаш рет 1988 жылдың 9 мамырында эфирге шықты.
In the United Kingdom, this episode was excluded from the original airing of the third season, as censors objected both to the torture of Kirk and to a dance performed by Marta in the banquet scene. The dance in particular was felt to be inappropriate for children. On German television, presumably for similar reasons, the episode was not shown in the series' original run in 1972/73, but was first aired on 9 May 1988.
Шығарылымдар
Бұл эпизод 1993 жылдың 21 желтоқсанында Жапонияда «Жұлдызды жол: Түпкі серия» 3-ші маусымның толық LaserDisc жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Осы және басқа эпизодтардың трейлері де қосылды, эпизодта ағылшын және жапон тілдерінде дыбыс жолдары бар болды.
This episode was released in Japan on December 21, 1993, as part of the complete season 3 LaserDisc set, Star Trek: Original Series log.3. A trailer for this and the other episodes was also included, and the episode had English and Japanese audio tracks.