Кіріспе

"Let That Be Your Last Battlefield" – американдық ғылыми-фантастикалық телешоу "Жұлдыздар жолы" сериалының үшінші маусымының он бесінші бөлімі. Оливер Кроуфорд жазған (Джин Л. Кунның "Ли Кронин" псевдонимімен жазған әңгімесі негізінде) және режиссері Жуд Тейлор – алғаш рет 1969 жылдың 10 қаңтарында көрсетілді. Эпизодта "Энтерпрайз" соғыс зардаптарынан аман қалған екі адамды кездестіреді. Олардың әрқайсысының денесінің жартысы қара, жартысы ақ (бірақ олар бір-біріне қарсы жақтарда), және әрқайсысы екіншісін құртуға бейілді. Эпизодта Лу Антонио және Фрэнк Горшин түскен.

Сюжет

Федерациялық «Энтерпрайз» планета Арианнус атмосферасын залалсыздандыруға көмектесу миссиясын орындап жатқанда, сенсорлар ұрланған деп хабарланған Федерация шаттлын анықтайды. Шаттл бортына алынады, оның бірге келген шетелдік пилоты өзін Шерон планетасынан келген саяси қашқын Локай деп таныстырады. Локайдың ең айқын ерекшелігі – оның денесінің бір жағы қара, ал екінші жағы ақ түсті. Біраз уақыттан кейін сенсорлар «Энтерпрайзды» қуып жететін тағы бір ғарыш кемесін анықтайды. Шет елдік кеме жойылғаннан кейін, оның пилоты Беле «Энтерпрайз» көпіріне телепортталады. Оның түсі Локай сияқты қара-ақ. Беле саяси сатқыштарды ұстау миссиясында екенін түсіндіреді. Оның қазіргі нысаны – Локай, оны ол 50 мың Жер жылынан бері қуалайды. Беле Локайға жеткізіледі, екеуі халықтарының тарихы туралы, соның ішінде Беленің халқының Локай халқына үстемдік етуінің дұрыс болғандығы туралы пікірталас бастайды; екеуі төбелес тудыруға жақын келеді. Беле капитан Киркті оны және Локайды Шеронға апаруды талап етеді. Кирк бас тартады, оған Федерация билігіне өзінің мәселесін қоюы керектігін айтады. Біраз уақыттан кейін кеме Шеронға бағыт алады, ал Беле өзінің «еркі» кемені бақылауға алғанын жариялайды. Локай Беленің өлімін талап еткенде, Кирк оларды екеуін де кемелік түрмеге қамауға бұйрық береді, бірақ екеуінің де тудырған күш өрісі бұл мүмкін емес етеді. Басқаруды қайтарудың жолы болмағандықтан, Кирк «Энтерпрайзды» жою туралы қауіптендіреді және кеменің автоматты түрде жойылу тізбегін іске қосады. Санаудың соңғы секундтарында Беле мойынсұнады, ал кеме Арианнусқа бағыт алады. Беле өзінің мәселесін Жұлдыздық флоттың назарына қойып, Локаймен болған қақтығысының себебін айтады. Өзі сияқты, Беленің Шерон халқының оң жағы қара, ал Локай халқының оң жағы ақ. Кеме офицерлері бұл айырмашылықты елемейді, ал түпкі шерондықтардың «Энтерпрайз» экипажы сияқты монохроматты болғандығы туралы сұрақтарды келесі жұлдыздық базадағы билік органдарына қалдырады, өйткені Федерацияның Шеронмен экстрадиция келісімі жоқ, ал бұл жағдай заңды процедураны талап етеді. Арианнус миссиясы аяқталғаннан кейін Беле қайтадан «Энтерпрайзды» бақылауға алады, бұл жолы өзін-өзі жою жүйесін өшіреді. Кеме Шеронға жеткенде Спок ешқандай зиялы өмірдің белгісін таба алмайды. Локай мен Беле өзінің азаматтық соғыста толығымен жойылған халықтарынан қалған жалғыз адамдар екенін түсінеді. Ашуланып, олар бір-біріне шабуыл жасайды, олардың күш өрістері кемені зақымдау қаупін тудырады. Локай қашып кетеді, Беле оны қуалайды, екеуі де жойылған планеталарын ауыр сезіммен елестетеді, содан кейін екеуі планетаға телепортталады. Көпірдегілер олардың жеккөрушіліктен бас тартпауына қайғылы түрде баға береді.

Өндіріс

Сценарий Жин Л. Кунның Ли Кронин атты қаламымен жазылған очерк негізінде жасалды. Бұл Джин Кунның соңғы эпизоды болды. Джин Родденберриге ұнағанымен, ол бастапқыда NBC студиясының басшысы Стэнли Робертсон тарапынан "Ақ-қара портрет" деп аталатын бірінші маусым эпизоды ретінде қабылданбады. Бюджет қысқартулардың нәтижесінде сценарий үшінші маусымға қабылданды. "Let That Be Your Last Battlefield" эпизоды "Жұлдызды жол" әлемінде өзін-өзі жою жүйесінің (импровизацияланған өзін-өзі жою процесінен айырмашылығы) алғашқы рет пайда болуымен маңызды. Бұл тұжырым "Құпия планета" (1956) фильмінде бұрыннан бар еді, бірақ өзін-өзі жою жүйесі көптеген келесі "Жұлдызды жол" әңгімелерінде сюжеттік құрал ретінде пайда болды. Эпизодтағы 11А, 11А2В, 1В2В3 кодтары және соңғы 000 destruct 0 коды "Жұлдызды жол III: Споктың іздеуі" фильмінде Enterprise-ті жою үшін сөзсіз қайта қолданылды.

Қабылдау

2010 жылы SciFiNow бұл эпизодты түпнұсқа сериалдың ең үздік тоғызыншы бөлімі деп атады. The A.V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодқа "C+" бағасын берді, шетелдіктердің макияжы мен кейбір "жақсы сәттерді" жағымды бағалап, бірақ оларды күшті мәселе басып тастағанын атап өтті. Star Trek шолуларының жинағында Trek Navigator, Mark A. Altman және Edward Gross екеуі де эпизодты орташа деңгейде бағалады, оның мәселесін анық және тым ауыр деп сипаттады. Олар кейбір жақсы тұстарды да тапты, мысалы, қираған планетаның бетіне жасалған соңғы қуып жете беру және Горшиннің Беле рөлін сомдауы. Бұл эпизод толеранттылық тақырыбын қамтыған ең үздік он Star Trek эпизодының бірі ретінде танымал. 2016 жылы The Hollywood Reporter "Let That Be Your Last Battlefield" эпизодын Star Trek: Discovery-ден бұрынғы барлық Star Trek франшизасының телешоулары арасындағы ең жақсы 11-ші эпизод деп бағалады, фильмдер есепке алынбады. 2016 жылы The New Yorker журналында бұл эпизодтың құлдық пен расизм туралы драмалық бейнелеу екені айтылды. 2017 жылы ScreenRant "Let That Be Your Last Battlefield" эпизодын Star Trek телехикаясының ең оптимистік 7-ші эпизоды деп атады, эпизодтың соңындағы экипаж реакциясын ерекше атап өтті. 2016 жылы SyFy қонақ жұлдыздар Фрэнк Горшин мен Лу Антонионы (Беле және Локай рөлдеріндегі қара және ақ ғарышкерлер) түпнұсқа сериалдағы 10-шы ең жақсы қонақ жұлдыздар деп таныды. 2018 жылы Collider бұл эпизодты түпнұсқа сериалдың ең жақсы 12-ші эпизоды деп бағалады. 2018 жылы PopMatters бұл эпизодты түпнұсқа сериалдың ең үздік 19-шы эпизоды деп атады. 2020 жылы ScreenRant оны TOS-тың қайта қарауға лайық 10-шы ең жақсы эпизоды деп атады. Олар екі кейіпкердің таныстырылуында әрқайсысының жартысы қара, жартысы ақ түсті болып көрінетінін, бірақ Энтерпрайз экипажы екі кейіпкер арасындағы араздықты түсінбегенін атап өтті. Эпизодтың және басқа эпизодтардың трейлері де қосылды, сонымен қатар эпизодта ағылшын және жапон тілдерінде аудио жолдары бар еді.