Кіріспе

Жер-Ай жүйесіндегі шаң концентрациясы

Кордилевский бұлттары, сондай-ақ «арбақ айлар» деп те аталады, Жер-Ай жүйесінің Лагранж нүктелерінде кездесетін шаң концентрациялары. Оларды алғаш 1960 жылдары польшалық астроном Казимеж Кордилевский хабарлаған, ал 2018 жылдың қазан айында Корольдік астрономиялық қоғам олардың бар екенін растады. Йозеф Витковский ұсынған әдістемедегі өзгерістен кейін бұлттарды алғаш рет Кордилевский 1956 жылы байқады. 1961 жылдың 6 наурызы мен 6 сәуірі аралығында ол Лагранж нүктесіне жақын екі жарқын дақты суретке түсірді. Байқау кезінде дақтардың Қаспровый Вирх тауынан жасалған байқауларға қарағанда қозғалмайтындай көрінді. «Хайтен» зондының Кордилевский бұлттарын таба алмауы олардың бар екенін жоққа шығармайды, себебі зонд әрбір Лагранж нүктесінің айналасында бір рет қана айналып, бұлттарды жіберіп алуы мүмкін. Бұл өте әлсіз және анықталмаған аспан денелерінің бар екенін нақты растауға әкелген шешуші фактор және әдістемедегі өзгеріс поляриметрияны қолдану болды, яғни оларды олардың жарқырауымен емес, поляризациялық үлгілері арқылы (негізінен) анықтау. Оларды Жерден байқау өте қиын, бірақ ерекше қараңғы және ашық түнгі аспанда қарусыз көзге көрінуі мүмкін. Көбінесе байқаулар шөлдерде, теңізде немесе тауларда жасалған. Бұлттар гегенсхейнге қарағанда сәл қызыл түсті болып көрінеді, бұл олардың басқа типтегі бөлшектерден тұрғанын көрсетеді.

Орны

Кордилевский бұлттары Жер-Ай жүйесінің Лагранж нүктелерінің жанында орналасқан. Олардың бұрыштық диаметрі шамамен 6 градусқа тең. Бұлттар осы нүктелерден 6-10 градусқа дейін қашықтыққа жылжуы мүмкін. Басқа бақылаулар олардың Лагранж нүктелерінің маңында 6x2 градус көлеміндегі эллипс бойынша қозғалатынын көрсетеді.