Жаңа Йорк қаласының мәдени өмірі

Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы мәдениет шолуы

Нью-Йорк қаласы әлемнің мәдени астанасы деп аталады. Нью-Йорк мәдениеті оның аумағының және этникалық әртүрлілігінің көрінісі. Нью-Йоркте 800-ге жуық тілде сөйлейді, бұл оны әлемдегі ең тілдік түрде әртүрлі қалаға айналдырады. Көптеген американдық мәдени қозғалыстар алғаш рет осы қалада пайда болды. 20-шы ғасыр бойы және 21-шы ғасырға қарай көптеген ирландиялық, итальяндық, еврейлік, сондай-ақ азиялық, африкалық және испандық американдықтар Нью-Йоркке көшіп келді, бұл Нью-Йорк мәдениеті мен имиджіне елеулі әсер етті. Қала 20-шы ғасырдың басында стендап-комедияның орталығына айналды. 1940 жылдары қала джаздың, 1950 жылдары экспрессионизмнің алдыңғы қатарында болды және хип-хоп, панк-рок пен Бит ұрпағының туған жері болды. Лондонмен бірге Нью-Йорк музыкалық театрдың әлемдік орталығы болып саналады, оны Манхэттендегі басты көшеден кейін көбінесе «Бродвей» деп атайды. Гринвич-Виллидж, Төменгі Манхэттендегі Стоунволл мейрамханасы 1969 жылғы маусымдағы Стоунволл көтерілісінің және қазіргі заманғы гомосексуалдық құқықтар қозғалысының бастауы болғандықтан, АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші және Ұлттық монументі болып табылады. Қала көптеген мәдени қозғалыстардың отаны, соның ішінде әдебиет пен бейнелеу өнеріндегі Гарлем Ренессансы; абстрактты экспрессионизм (сонымен қатар «Нью-Йорк мектебі» деп те аталады) суретте; және хип-хоп, панк, сальса, фристайл, Тин-Пэн-Аллея, джаздың белгілі бір түрлері және (Филадельфиямен бірге) диско музыкасында. Нью-Йорк әлемнің би астанасы деп есептеледі. Қала сонымен қатар роман, фильмдер (Нью-Йорк қаласында түсірілген фильмдер тізілімін қараңыз) және телешоулардың көрініс орны болып табылады. Нью-Йорк мода апталығы – әлемдегі ең беделді мода шараларының бірі және бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланады. Нью-Йорк жыл сайын Global Language Monitor құрастырған тізімде әлемнің жетекші сән астанасы ретінде жиі танылады. Суретшілер қалаға мүмкіндіктерге тартылды, себебі қалалық әкімдік өнерді Ұлттық өнер қорынан гөрі үлкен жылдық бюджетпен қаржыландырады, ал Нью-Йорк ұлттық және халықаралық медиа орталықтарымен бірге өскен әлемдік өнер нарығының орталығы болып табылады.

New York City has been described as the cultural capital of the world. The culture of New York is reflected in its size and ethnic diversity. As many as 800 languages are spoken in New York, making it the most linguistically diverse city in the world. Many American cultural movements first emerged in the city. Large numbers of Irish, Italian, Jewish, and eventually Asian, African, and Hispanic Americans also migrated to New York throughout the 20th century and continuing into the 21st century, significantly influencing the culture and image of New York. The city became the center of stand up comedy in the early 20th century. The city was the top venue for jazz in the 1940s, expressionism in the 1950s and home to hip hop, punk rock, and the Beat Generation. Along with London, New York City is the global center of musical theatre, often referred to as "Broadway" after the major thoroughfare in Manhattan. The Stonewall Inn in Greenwich Village, Lower Manhattan, is a designated U. S. National Historic Landmark and National Monument, as the site of the June 1969 Stonewall riots and the cradle of the modern gay rights movement. The city is the birthplace of many cultural movements, including the Harlem Renaissance in literature and visual art; abstract expressionism (also known as the New York School) in painting; and hip hop, punk, salsa, freestyle, Tin Pan Alley, certain forms of jazz, and (along with Philadelphia) disco in music. New York has been considered the dance capital of the world. The city is also frequently the setting for novels, movies (see List of films set in New York City), and television programs. New York Fashion Week is one of the world's preeminent fashion events and is afforded extensive coverage by the media. New York has also frequently been ranked the top fashion capital of the world on the annual list compiled by the Global Language Monitor. Artists have been drawn into the city by opportunity, as the city government funds the arts with a larger annual budget than the National Endowment for the Arts, and New York is the center of the global art market, which grew up along with national and international media centers.

Жылдамдық

Нью-Йоркке ең көп танылатын қасиеттердің бірі – оның қарқынды өмірі, соның нәтижесінде "Нью-Йорк минуты" деген терминді пайда болды. Журналист Уолт Уитман Нью-Йорк көшелерін "асығыс, қызу, қуатты жұртшылықтың" кезіп өтетінін айтқан.

Мәдениет істері департаменті

Нью-Йорк қаласының мәдениет істері департаменті (DCLA) – АҚШ-тағы өнерді мемлекеттік қаржыландырудың ең ірі органы. DCLA-ның қаржыландыру бюджеті Федералдық үкіметтің ұлттық өнерді қаржыландыру механизмі – Ұлттық өнер қорынан асып түседі. Ынталандыру алушылар бейнелеу, әдеби және сахналық өнер сияқты көптеген салаларды қамтиды; сондай-ақ зоопарктар, ботаникалық бақтар және тарихи ескерткіштерді сақтау қоғамдары сияқты қоғамға бағытталған ғылым мен гуманитарлық институттар, қаланың бес ауданында тұратын және жұмыс істейтін кез келген деңгейдегі шеберліктің шығармашылық суретшілері де оның иегерлері болады. DCLA құрылыс алаңдарындағы қоғамдық өнерді қаржыландыратын «Өнерге бір процент» бағдарламасын да басқарады. 2007 жылғы қаржы жылында DCLA-ның коммерциялық емес ұйымдардағы бағдарламаларды қаржыландыруға жұмсалған шығындар бюджеті 151,9 миллион долларды құрады. Ал 2007 мен 2011 жылдар аралығында қаланың 196 мәдени ұйымының жобаларын, мысалы, шатырларын ауыстырудан бастап жаңа құрылысқа дейін қолдауға жұмсалатын капиталдық бюджеті шамамен 867 миллион долларға жетеді.

Музыка

ХХ ғасырдың басында танымал ноталық музыканың өркендеуімен, Нью-Йорктегі Бродвей музыкалық театры мен Тин-Пэн аллеясының ән жазу шеберлігінен бастап, Нью-Йорк американдық музыка индустриясының маңызды орталығына айналды. Содан бері қала түрлі музыкалық тақырыптар мен жанрлар үшін іргелі орталық болып табылады. Нью-Йорктің еуропалық классикалық музыка орталығы ретіндегі мәртебесі 19 ғасырдың басына дейін жетеді. 1842 жылы құрылған Нью-Йорк филармониясы қаланың музыкалық беделін қалыптастыруға зор үлес қосты. Нью-Йорктің алғашқы екі көрнекті композиторы – Уильям Фрай мен Джордж Фредерик Бристоу болды. Олар 1854 жылы Филармонияның американдық композиторлардың есесінен еуропалық композиторларды таңдауына сын бағасын берді. Бристоу американдық классикалық музыка дәстүрін дамытуға белсенді күш салды. Оның ең маңызды туындысы – «Рип Ван Винкл» операсы, ол еуропалық үлгілерге емес, американдық халық аңызын пайдалану арқылы үлкен әсер етті. Гершвиннен кейін келесі ірі американдық композитор Бруклиннен шыққан Аарон Копланд болды. Ол шығармаларында американдық халық музыкасы мен джаз элементтерін қолданды. Оның туындыларының ішінде «Орган симфониясы» (оны Игорь Стравинскиймен салыстырды), «Аппалачи көктемі» балетіне жазылған музыка және «Копланд фортепиано вариациялары» бар. Сонымен қатар, Нью-Йорктегі басқа әнші-күйшілер де пайда бола бастады. Олар қалалық пейзажды өздерінің шығармашылық алаңы ретінде пайдаланып, Энн Секстон мен Сильвия Плат сияқты ақындардың сырлы стильіндегі өлеңдеріне фон болды. 1969 жылдың шілдесінде Newsweek журналында «Қыздар босап барады» деген мақала жарияланды. Онда Джони Митчелл, Лора Найро, Лотти Голден және Меланидің жаңаша музыкасы, жаңа буын трубадурлар ретінде сипатталды: «Олардың ортақ белгісі – жеке өмірді зерттеу саяхаты сияқты жазылған, терең ойлармен және поэзиясының күшімен әсер ететін әндері». Лора Найроның «Нью-Йорк Тендаберри» (1969) және Лотти Голденнің «Мотор Циклдегі Шығыс ауыл күнделіктері» (1969) сияқты ерте Нью-Йорктегі әнші-күйшілердің туындылары рок, фолк және джаз дәстүріндегі әйел әнші-күйшілердің келешек буындарына шабыт берді. Диско музыкасы 1960 жылдардың фанк, соул және джаз музыкасынан дамыды. Ол төрт музыканттан тұратын топтардың қарапайым дыбысынан бас тартып, диско дыбысын анықтаған, күшті бас барабанымен және тұрақты тоқсандық ритммен (Four on the floor) ерекшеленетін жаңа технологияны қабылдады. Продюсерлер дыбысты одан әрі жетілдіру үшін жергілікті симфониялық және филармониялық оркестрлермен, сондай-ақ студиялық музыканттармен келісімшарт жасады. Диско – азшылықтармен (негізінен афроамерикандық және гомосексуалдық аудиториямен) тығыз байланысты музыкалық стиль болды және 1970 жылдары би кештері мен дискотекаларда кең таралды. Нью-Йорктегі ірі дискотекалардың қатарында «Парадайс Гараж», «Данцетерия» және «Studio 54» болды. Олар Энди Уорхол сияқты өнер әлемінің, Карл Лагерфельд сияқты сән индустриясының, сондай-ақ қоғам қайраткерлерінің, музыканттардың және зиялылардың қызығушылығын тудырды. Бұл дәстүр 1980 жылдары «Area», «Данцетерия» және «Limelight» клубтарында жалғасты. 1970 жылдары панк-рок Нью-Йорктің төменгі қабаттағы музыкалық сахнасында «Нью-Йорк қуыршақтары», «Рамонс» және Пэтти Смит сияқты белгілі топтармен пайда болды. «Антракс» және «KISS» қаладағы ең танымал ауыр металл және глам-рок орындаушылары болды. Қала ортасындағы сахна CBGB сияқты клубтарда рок музыкасының «жаңа толқыны» стиліне айналды. 1970 жылдары сальса және латын джазының қозғалысы да өсіп, әлемге тарады. «Fania All Stars» сияқты лейблдер, Тито Пуэнте мен Селия Круз сияқты музыканттар және RM&M лейблінің негізін қалаушы Ральф Меркадо Гектор ЛаВо, Рубен Блэйдс және тағы да басқа жұлдыздарға үлес қосты. «Нью-Йорк саунды» Пуэрто-Рикодан келген сальсадан біршама ерекшеленді. Оны Нью-Йорктегі пуэрторикалық американдықтар орындады және ол Big Apple-дің мәнерлілігін көрсетті. Хип-хоп алғаш рет 1970 жылдардың басында Бронкстегі аулаларда пайда болды. DJ Kool Herc сияқты диджейлер фанк және R&B әндеріндегі перкуссиялық бөлімдерді бөліп алып, аудитория билеген кезде рэп оқыды. Көп жылдар бойы Нью-Йорк – хип-хоп сахнасы бар жалғыз қала болды және барлық алғашқы жазбалар осы қаладан шықты.

Beginning with the rise of popular sheet music in the early 20th century, New York's Broadway musical theater and Tin Pan Alley's songcraft, New York became a major center for the American music industry. Since then the city has served as an important center for many different musical topics and genres. New York's status as a center for European classical music can be traced way back to the early 19th century. The New York Philharmonic, formed in 1842, did much to help establish the city's musical reputation. The first two major New York composers were William Fry and George Frederick Bristow, who in 1854 famously criticized the Philharmonic for choosing European composers over American ones. Bristow was committed to developing an American classical music tradition. His most important work was the Rip Van Winkle opera, which most influentially used an American folktale rather than European imitations. Following Gershwin, the next major American composer was Aaron Copland from Brooklyn, who used elements of American folk music and jazz in his compositions. His works included the Organ Symphony, which earned him comparisons to Igor Stravinsky, and the music for the ballet Appalachian Spring and the Copland Piano Variations. Other New York based singer songwriters began to emerge, using the urban landscape as their canvass, a backdrop for lyrics in the confessional style of poets like Anne Sexton and Sylvia Plath. In July 1969, Newsweek magazine ran a feature story, "The Girls Letting Go," describing the groundbreaking music of Joni Mitchell, Laura Nyro, Lotti Golden and Melanie, as a new breed of female troubadour: "what is common to them are the personalized songs they write, like voyages of self discovery, brimming with keen observation and startling in the impact of their poetry." The work of these early New York based singer songwriters, from Laura Nyro's New York Tendaberry (1969), to Lotti Golden's East Village diaries on Motor Cycle her 1969 debut on Atlantic Records, has served as inspiration to generations of female singer songwriters in the rock, folk and jazz traditions. i

Disco music developed from the funk, soul and jazz of the 1960s, becoming a distinct genre of music, eschewing the raw sound of a four piece garage band and embracing a new technology that employed driving synthesizers with booming a bass drum that defined the disco sound with a steady quarter note beat, or Four on the floor (music). It was not unusual for producers to contract local symphony and philharmonic orchestras as well as session musicians to further refine the sound. Disco, a musical idiom that was strongly associated with minorities (primarily black and gay audiences), became a phenomenon in dance clubs and discothèques in the 1970s. Many of the major disco nightclubs were in New York, including Paradise Garage, Danceteria and Studio 54, attracting notable followers from the art world, such as Andy Warhol, the fashion industry like Karl Lagerfeld, as well as socialites, musicians and intellectuals. This tradition continued in the 1980s with Area, Danceteria, and Limelight. In the 1970s, punk rock emerged in New York's downtown music scene with seminal bands such as the New York Dolls, Ramones and Patti Smith. Anthrax and KISS were the best known heavy metal and glam rock performers from the city. The downtown scene developed into the "new wave" style of rock music at downtown clubs like CBGB's. The 1970s were also when the Salsa and Latin Jazz movements grew and branched out to the world. Labels such as the "Fania All Stars", musicians like Tito Puente and Celia Cruz and Ralph Mercado, the creator of the RM&M record label, all contributed to stars like Hector LaVoe, Ruben Blades and many others. The New Yorican Sound, differed somewhat from Salsa that came from Puerto Rico, it was being sung by Puerto Rican Americans from New York and had the swagger of the Big Apple. Hip hop first emerged in the Bronx in the early 1970s at neighborhood block parties when DJs, like DJ Kool Herc, began isolating percussion breaks in funk and R&B songs and rapping while the audience danced. For many years, New York was the only city with a major hip hop scene, and all of the early recordings came from New York.

Бейнелеу өнері

1913 жылы Нью-Йорктегі Армори Шоу – еуропалық модернистердің туындыларын АҚШ-қа әкелген көрме. Ол жұртшылықты таң қалдырып, ғасыр соңына дейін АҚШ өнеріне зор әсер етті. Көрме американ суретшілеріне өнердің мақсаты – эстетика мен реализм емес, көркемдік өрнек екенін түсіндірді. Сонымен қатар, Еуропаның академиялық иерархия бойынша суретшілерді бағалаудың консервативті жүйесінен бас тартып, жаңа үлгіні көрсетті. Бұл американ суретшілерін жеке стиль табуға ынталандырды, нәтижесінде Нью-Йоркте американдық мәдениетке жауап беретін модернистік қозғалыс пайда болды. Альфред Стиглиц (1864–1946) фотограф, Чарльз Демут (1883–1935) және Марсден Хартли (1877–1943) суретшілер американдық көркемдік көзқарасты қалыптастыруға көмектесті. Стиглиц 5-ші авенюдегі 291 галереясында кубистер мен абстракционистерді таныстырды. 1929 жылы құрылған Заманауи өнер мұражайы американ және халықаралық заманауи өнердің көрме орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Париж өнер орталығы ретінде маңызын жойды, ал Нью-Йорк АҚШ және әлемдегі заманауи өнердің жаңа орталығы болды. Соғыстан кейінгі жылдары «Нью-Йорк мектебі» деген атпен белгілі жас суретшілер тобы Америкадағы алғашқы шынайы түпнұсқа сурет салу мектебін құрды, ол шетелдік суретшілерге үлкен әсер етті: абстрактілі экспрессионизм. Бұл қозғалыстың көшбасшылары Джексон Поллок (1912–1956), Виллем де Кунинг (1904–1997) және Марк Ротко (1903–1970) болды. Абстрактілі экспрессионистер формальды композициядан және нақты нысандарды бейнелеуден бас тартып, кеңістік пен түстің инстинктивті үйлесіміне және картинаға физикалық әрекеттің әсерін көрсетуге ден қойды. 1950-1960 жылдардағы Нью-Йорктің жанды көркем өнер ортасы американдық поп-арт қозғалысын да анықтады. Бұл кезеңнің суретшілері абстракцияның басқа түрін ұнатты: әртүрлі материалдарды қолданатын туындылар. Олардың арасында Жаспер Джонс (1930 ж.т.) болды, ол композицияларында фотосуреттерді, газет қағаздарын және қолданылған заттарды пайдаланды. Энди Уорхол (1930–1987), Ларри Риверс (1923–2002) және Рой Лихтенштейн (1923–1997) сияқты поп-суретшілер америкалық халық мәдениетінің күнделікті заттары мен бейнелерін сатиралық көзқараспен қайта жасай білді – Coca-Cola бөтелкелері, консерві банкалары, комикстер. Бүгінде Нью-Йорк – халықаралық өнер нарығының ірі орталығы. Аппер Ист Сайдта көптеген галереялар орналасқан, ал Челси ауданы жаңадан бастаған және танымал суретшілердің заманауи өнерін ұсынатын 200-ден астам галереясымен мәшһүр. Өнеркәсіп DUMBO сияқты галереяларымен танымал аудандарда да өркендеп келеді, онда белгілі және жаңа суретшілерді ұсынатын дилерлер үлкен көрме алаңдарымен, қолайлы орналасуымен және мұражайлармен, коллекционерлермен байланыс арқылы сату үшін бәсекелеседі. Уолл-стриттен түсетін қаржы және меценаттардың қаражаты сурет нарығына үздіксіз құйылып, суретшілерді байлық пен атақ-даңқ іздеуде галереядан галереяға көшуге итермелейді. Осы бағыттың қарсы салмағы ретінде хип-хоп өнері мен граффити сияқты андеграунд қозғалыстарының тұрақты ағыны бар, олар Кит Харинг және Жан-Мишель Баскиат сияқты суретшілерді дүниеге әкелді және қаланың атмосферасына визуалды сән мен өмірді сыйлайды. Лонг-Айленд Сити, Куинс – Нью-Йорктегі қарқынды дамып келе жатқан өнер орталығы, Манхэттеннен тыс өнер мекемелерінің ең ірі шоғырланған жері. Оның көптеген өндірістік қоймалары көптеген танымал суретшілерге, мұражайлар мен галереяларға студиялар мен көрмелерге арналған кеңістіктерді ұсынады.

The 1913 Armory Show in New York, an exhibition which brought European modernist artists' work to the U. S., both shocked the public and influenced art making in the United States for the remainder of the twentieth century. The exhibition had a twofold effect of communicating to American artists that artmaking was about expression, not only aesthetics or realism, and at the same time showing that Europe had abandoned its conservative model of ranking artists according to a strict academic hierarchy. This encouraged American artists to find a personal voice, and a modernist movement, responding to American civilization, emerged in New York. Alfred Stieglitz (1864–1946), photographer, Charles Demuth (1883–1935) and Marsden Hartley (1877–1943), both painters, helped establish an American viewpoint in the fine arts. Stieglitz promoted cubists and abstract painters at his 291 Gallery on 5th Avenue. The Museum of Modern Art, founded in 1929, became a showcase for American and international contemporary art. By the end of World War II, Paris had declined as the world's art center while New York emerged as the center of contemporary fine art in both the United States and the world. In the years after World War II, a group of young New York artists known as the New York School formed the first truly original school of painting in America that exerted a major influence on foreign artists: abstract expressionism. Among the movement's leaders were Jackson Pollock (1912–1956), Willem de Kooning (1904–1997), and Mark Rothko (1903–1970). The abstract expressionists abandoned formal composition and representation of real objects to concentrate on instinctual arrangements of space and color and to demonstrate the effects of the physical action of painting on the canvas. New York's vibrant visual art scene in the 1950s and 1960s also defined the American pop art movement. Members of this next artistic generation favored a different form of abstraction: works of mixed media. Among them were Jasper Johns (1930– ), who used photos, newsprint, and discarded objects in his compositions. Pop artists, such as Andy Warhol (1930–1987), Larry Rivers (1923–2002), and Roy Lichtenstein (1923–1997), reproduced, with satiric care, everyday objects and images of American popular culture—Coca Cola bottles, soup cans, comic strips. Today New York is a global center for the international art market. The Upper East Side has many art galleries, and the downtown neighborhood of Chelsea is known for its more than 200 art galleries that are home to modern art from both upcoming and established artists. The industry is also present in neighborhoods known for their art galleries such as DUMBO, where dealers representing both established and up and coming artists compete for sales with bigger exhibition spaces, better locations, and stronger connections to museums and collectors. Wall Street money and funds from philanthropists flow steadily into the art market, often prompting artists to move from gallery to gallery in pursuit of riches and fame. Enriching and countering this mainstream commercial movement is the constant flux of underground movements, such as hip hop art and graffiti, which engendered such artists as Keith Haring and Jean Michel Basquiat, and continue to add visual texture and life to the atmosphere of the city. Long Island City, Queens is a rapidly flourishing art scene in New York, serving as home to the largest concentration of arts institutions outside of Manhattan. Its abundance of industrial warehouses provide ample studio and exhibition space for many renowned artists, museums and galleries.

Қоғамдық өнер

Нью-Йоркте заң бар, ол бойынша ғимарат жобасының алғашқы жиырма миллион долларының кемінде 1 пайызы, сондай-ақ жиырма миллион доллардан асатын соманың кемінде жарты пайызы қалаға тиесілі кез келген қоғамдық ғимараттағы өнер туындыларына бөлінуі керек. Кез келген нысан үшін ең жоғары бөлінетін сома – 400 000 доллар. Джефф Кунс, Луиза Буржуа, Нам Джун Пайк және Джим Пауэр сияқты көптеген белгілі суретшілер қалада қоғамдық жұмыстар жасады. Аниш Капурдың Sky Mirror, үш қабатқа жуық биіктіктегі, жоғары шағылыстыратын тот баспайтын болаттан жасалған ыдыш, 2006 жылдың қыркүйек және қазан айларында Рокфеллер орталығында қойылды. 2005 жылы Кристо мен Жанна Клод дәстүрлі жапондық тории қақпаларынан шабыттанған арнайы өнер жобасы – The Gates орнатты. Орнату Орталық саябақтағы 37 шақырымдық жол бойында 7503 металл «қақпадан» тұрды. Әр қақпаға шафран түсті нейлон матадан жасалған, ту пішіндес бөлік ілінді. Метро жүйесінде де бірнеше қоғамдық өнер жобалары бар, оның ішінде күрделі плитка мозаикалары мен станция белгілері. Нью-Йоркте де жаңашыл қоғамдық өнер трендтері пайда болды. 1960 жылдардың соңында Нью-Йорктан оңтүстікке қарай 153 шақырым қашықтықта орналасқан Филадельфияда қазіргі заманғы американдық граффити субмәдениетінің қалыптасуы басталды. 1970 жылға қарай граффити инновациясының орталығы Филадельфиядан Нью-Йоркке көшті, онда граффити өнерінің субмәдениеті «Zoo York» деп аталған көркемдік стиль мен әлеуметтік философияға ықпал етті. Нью-Йорк американдық киноиндустриясының алғашқы күндері кино түсірудің орталығы болды, бірақ Голливудтың жыл бойы жақсы ауа-райының арқасында Калифорния американдық киноның отанына айналды. Куинстегі Кауфман Астория киностудиясы үнсіз фильмдер дәуірінде салынды және оны Маркс ағайындылары мен В.С. Филдс қолданды. Кино батысқа көшкен кезде Нью-Йорктегі киноинфрақұрылымының көп бөлігі дамып келе жатқан теледидар индустриясына пайдаланылды. Кауфман Астория ақырында «The Cosby Show» және «Sesame Street» сериалына түсірілім алаңы болды. Нью-Йоркте кино түсіру қайта жанданды, 2006 жылы қалада 276 тәуелсіз және студиялық фильм түсірілді, бұл 2004 жылғы 202 және 2003 жылғы 180 фильмнен көп. АҚШ-тағы кәсіби актерлердің үштен бірі Нью-Йоркте тұрады. Би кезеңіндегі көрсетілімдерде жеңімпазды анықтау үшін бишілер бір-бірінен күрделірек және жаңашыл қимылдарды орындау арқылы басымдық танытуы керек болды. (Оққас немесе тақырыптық жеңіл халық әні деген мағынаны білдіреді), 1880 жылдардан 1920 жылдарға дейін гүлденген көп актілі театр стилі. Кешкі қойылымдардың бағдарламасы акробаттардан математиктерге, ән мен би дуэттерінен Шекспирге, жануарлар көрсетілімдерінен операға дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Вадевильдің «тууына» қатысты ең көп таралған дата – 1881 жылдың 24 қазаны, сол күні әртүрлі орындаушы және театр иесі Тони Пастор әйелдерді ерлер басымдығы бар залға тарту үшін Нью-Йорктегі алғашқы «таза» вадевиль бағдарламасын ұйымдастырды. Африкалық американдық көрермендердің, итальян және идиш тілдерінде сөйлейтіндердің өз вадевильдік айналымдары болды. Бродвейдегі Palace Theatre, иесі Мартин Бек «вадевильдің Вальхаласы» деп сипаттаған, Кит айналымынан вадевиль шоуларымен ашылды және вадевильдегі ең жақсы және ең талантты артистерді тартты. 1932 жылдың 16 қарашасында толық метражды фильмдерге ауысуы вадевильдің өлімі деп есептеледі. Бүгінде Нью-Йорктегі ең ірі 39 театр (500-ден астам орынға ие) театр ауданы арқылы өтетін басты көшеден кейін «Бродвей» деп аталады және көбінесе Таймс-сквер маңында орналасқан. Бродвейдегі көптеген шоулар әлемге әйгілі, мысалы «Cats» және «The Phantom of the Opera» мюзиклдары. Лондонның Вест-Энд театрларымен бірге Нью-Йорктің Бродвей ауданындағы театрлар ағылшын тіліндегі ең кәсіби театрлар саналады. Кіші театрлар, олардың көлеміне байланысты «Бродвейден тыс» және «Бродвейден тыс» деп аталады, кіші аудитория үшін инновациялық шоулар шығаруға мүмкіндік береді. Америка театр авангардының маңызды орталығы болған Нью-Йорк The Wooster Group және Ричард Форменнің Ontological Hysteric Theater сияқты тәжірибелік театр топтарына қонақ болды. Нью-Йорк метросы кейде сұлулық конкурстары мен партизандық театрларға да орын береді. MTA жыл сайынғы «Мисс метро» конкурсы 1941 жылдан 1976 жылға дейін және 2004 жылы қайтадан өткізілді («Мисс метро» атауы өзгертілді). «Мисс метро» конкурсының бұрынғы жеңімпаздарының бірі – Элеонора Нэш, 1960 жылы метро вагондарында ілінген плакатта «жас, әдемі және мылтықпен шебер» деп сипатталған ФБР кеңсе қызметкері. 2004 жылғы «Мисс метро» жеңімпазы, Каролина Санчес Бернат, «Sunday Brunch 4» фильмінде түскен актриса болды. 35 минуттық перформанс өнері – ақ түсті үстел шүберегі, шпинат салаты және қара смокинг киген қызметшімен толыққанды жексенбілік таңғы ас – 2000 жылы оңтүстік бағыттағы A пойыз вагонында көрсетілді. Метро жолдарындағы жолаушылардың бақылауымен актерлар Рождество туралы әңгімелесіп, сыйлықтар алмастырып, West 34th Street станциясында келген United Parcel Service курьері берген посылкаға қол қойды.

New York has a law that requires no less than 1% of the first twenty million dollars of a building project, plus no less than one half of 1% of the amount exceeding twenty million dollars be allocated for art work in any public building that is owned by the city. The maximum allocation for any site is $400,000. Many major artists have created public works in the city, including Jeff Koons, Louise Bourgeois, Nam June Paik, and Jim Power the "Mosaic Man." Anish Kapoor's Sky Mirror, a highly reflective stainless steel dish nearly three stories tall, was on view at Rockefeller Center in September and October 2006. In 2005 Christo and Jeanne Claude installed The Gates, a site specific art project inspired by traditional Japanese torii gates. The installation consisted of 7,503 metal "gates" along 23 miles (37 km) of pathways in Central Park. From each gate hung a flag shaped piece of saffron colored nylon fabric. The subway system also hosts several public art projects, including intricate tile mosaics and station signage. Subversive public art trends have also coursed through New York. Toward the end of the 1960s the modern American graffiti subculture began to form in Philadelphia, 95 mile (153 km) south of New York. By 1970, the center of graffiti innovation moved from Philadelphia to New York, where the graffiti art subculture inspired an artistic style and social philosophy dubbed "Zoo York." New York was an epicenter of filmmaking in the earliest days of the American film industry, but the better year round weather of Hollywood eventually saw California becoming the home of American cinema. The Kaufman Astoria film studio in Queens, built during the silent film era, was used by the Marx Brothers and W. C. Fields. As cinema moved west, much of the motion picture infrastructure in New York was used for the burgeoning television industry. Kaufman Astoria eventually became the set for The Cosby Show and Sesame Street. New York has undergone a renaissance in film making with 276 independent and studio films in production in the city in 2006, an increase from 202 in 2004 and 180 in 2003. More than a third of professional actors in the United States are based in New York. In a turn based showcase of dance routines, the winning side was determined by the dancers who could outperform the other by displaying a set of more complicated and innovative moves. meaning an occasional or topical light popular song), a style of multi act theatre which flourished from the 1880s through to the 1920s. An evening's schedule of performances (or "bill") could run the gamut from acrobats to mathematicians, from song and dance duos and Shakespeare to animal acts and opera. The usual date given for the "birth" of vaudeville is October 24, 1881, the night during which variety performer and theatre owner Tony Pastor, in his effort to lure women into the male dominated variety hall, famously staged the first bill of self proclaimed "clean" vaudeville in New York. African American audiences had their own Vaudeville circuits, as did speakers of Italian and Yiddish. The Palace Theatre on Broadway, described by its owner, Martin Beck, as "the Valhalla of vaudeville" opened with vaudeville shows from the Keith Circuit and lured the best and brightest in vaudeville. Its shift to a full bill of movies on November 16, 1932, is generally regarded as the death of vaudeville. Today the 39 largest theatres (with more than 500 seats) in New York are collectively known as "Broadway" after the major thoroughfare through the Theater District, and are mostly located in the Times Square vicinity. Many Broadway shows are world famous, such as the musicals Cats and The Phantom of the Opera. Along with those of London's West End, theaters in New York's Broadway district are often considered to be the most professional in the English language. Smaller theatres, termed off Broadway and off off Broadway depending on their size, have the flexibility to produce more innovative shows for smaller audiences. An important center of the American theatre avant garde, New York has been host to such seminal experimental theatre groups as The Wooster Group and Richard Foreman's Ontological Hysteric Theater. The subways of New York are also occasional venues for beauty pageants and guerrilla theater. The MTA's annual Miss Subways contest ran from 1941 to 1976 and again in 2004 (under the revised name "Ms Subways"). Past Miss Subways winners include Eleanor Nash, an FBI clerk described by her poster that hung in subway cars in 1960 as "young, beautiful and expert with a rifle." The 2004 Ms Subways winner, Caroline Sanchez Bernat, was an actress who played a role in Sunday Brunch 4. The 35 minute piece of performance art was a full enactment of a Sunday brunch — including crisp white tablecloth, spinach salad appetizer and attentive waiter in black tuxedo — performed aboard a southbound A train in 2000. With subway riders looking on, the actors chatted amiably about Christmas, exchanged gifts and signed for a package delivered by a United Parcel Service delivery man who entered the scene at the West 34th Street stop.

Стенд-ап комедиясы

Нью-Йорк көптеген адамдар үшін АҚШ-тағы стендап-комедияның жүрегі саналады. Қалада Каролина клубы сияқты бірнеше жетекші комедия клубтары бар.

Романдар

Нью-Йоркте бірнеше маңызды қозғалыс туды. Еуропада сыншылардың құрметіне ие болған алғашқы американдық жазушылардың бірі – Вашингтон Ирвинг, оның «Нью-Йорк тарихы» (1809) шығармасы викториялық Нью-Йорк үшін мәдени белгіге айналды. Ирвингтің сатиралық шығармасындағы ескі заманғы голландтық Нью-Йорк тұрғыны Дидрих Никербокер «Никербокер» сөзін голланд тегінен шыққан, ескі дәстүрлі әдеттерімен, ұзын сабы бар түймедақтарымен және тізелік шалбарымен белгілі Нью-Йорк тұрғындарының атауына айналдырды, тіпті сән шымдарға ауысқаннан кейін де. Бұл «Нью-Йорк Никс» командасының лақап атына шабыт берді, оның корпоративтік атауы – «Нью-Йорк Никербокерс». Гарлем эпохасы Америка Құрама Штаттарында афроамерикандық әдебиеттің канонын қалыптастырды. Джеймс Уэлдон Джонсонның «негр әдебиетінің гүлденуі» деп атаған осы кезеңнің шыңы 1924 жылдан, «Opportunity» журналы қара жазушыларға көптеген баспагерлер қатысқан кеш өткізгеннен басталып, 1929 жылғы Уолл-стрит құлауы мен Ұлы депрессияның басталуына дейін жалғасты. Солтүстікке жасаған Ұлы көші-қонның афроамерикандықтары мен африкалық және карибтік иммигранттар Гарлемде шоғырланды, ол сол кезде АҚШ-тағы негр өмірінің ең танымал орталығы болды. 1920 жылы белгілі қара нәсілді редактор «сұлулық пен эстетиканың ішкі стандарты ақ нәсілде емес» және «жаңа нәсілдік махаббат, құрмет және сана тууы мүмкін» деп мәлімдеді. Гарлемдегі қара жазушылардың еңбектері үлкен ақ қоғамның кең таралған расизміне қарсы тұруға тырысты және көбінесе прогрессивті немесе социалистік саясатты және нәсілдік интеграцияны қолдады. Бір ғана стиль қалыптаспады, оның орнына пан-африканизмді, «жоғары мәдениетті» және «көше мәдениетін» мақтаудан бастап, модернизм сияқты әдебиеттегі жаңа тәжірибелік формаларға, классикалық музыкаға және джаз поэзиясының жаңа түріне шабыттандырған импровизациялық джазға дейін әртүрлі бағыттар болды. ХХ ғасырдың ортасында американдық жазушылар мен әдеби сыншылардың тобы пайда болды. Олар солшыл, сталинизмге қарсы саяси идеяларды жақтады және әдебиет теориясын марксизммен біріктіруге тырысты. Топтың көпшілігі 1930-шы жылдары Нью-Йорк қалалық колледжінде оқыған студенттер болды және «Партизандық шолу» (The Partisan Review) солшыл саяси журналымен байланысты болды. Жазушы Николас Леман Нью-Йорк зиялыларын «Америкалық Блумсбери» деп сипаттады. Нью-Йорк зиялыларының қатарында Роберт Уоршоу, Филип Рахв, Уильям Филлипс, Мэри Маккарти, Дуайт Макдональд, Лайонел Триллинг, Клемент Гринберг, Ирвинг Кристол, Сидни Хук, Ирвинг Хоу, Альфред Казин және Дэниел Белл сияқты жазушылар жиі аталады. 1940-1950 жылдары Нью-Йоркте көп жылдар бойы тұрған және «Фонтан» және «Атлас шеруі» романдары қалада жазылған Айн Рэндтің беделі арта түсті. Бұл бағыттағы топтарға параллель және қарсы бағытталған Нью-Йоркке негізделген жерасты қозғалыстары болды, оларға Аллен Гинзберг, Джек Керуак, Грегори Корсо және басқалар сияқты бит ақындары мен жазушылары кірді, олар 1980-ші жылдарға дейін және одан кейін де Кати Акер және Айлин Майлс сияқты жазушылармен жалғасты. Жылдар бойы әртүрлі қозғалыстар авангардтық баспа кәсіпорындарына, мысалы Grove Press және Evergreen Review, сондай-ақ көптеген zine стиліндегі памфлеттерге және бүгінгі күні тәуелсіз кітап дүкендерінде қол жетімді әдеби туындыларға негізделді. Қазіргі уақытта жерасты әдебиеттері шағын баспа басылымдары түрінде өркендеуде, соның ішінде Soft Skull Press, Fugue State Press, Dennis Cooper's Little House on the Bowery / Akashic Press және басқалары бар. Жылдар бойы қалада көптеген әдеби мекемелер дамыды, соның ішінде халықаралық әдеби ұйымның ең ірі орталығы – ПЕН Америка. ПЕН Америка Нью-Йорк әдеби қоғамдастығында маңызды рөл атқарады және сөз бостандығын қорғау, әдебиетті насихаттау және халықаралық әдеби бауырластықты дамытуда белсенді. Әдеби журналдар, соның ішінде The Paris Review, The New York Review of Books, n+1, The New Criterion және New York Quarterly қаланың әдеби өмірінде маңызды орын алады. Қаладағы қазіргі жазушылар, олардың көпшілігі Бруклиндегі Парк Слоп ауданында тұрады, Норман Мейлер, Барбара Гарсон, Дон ДеЛилло, Джумпа Лахири, Пол Остер, Сири Хустведт, Джонатан Сафран Фоер, Джонатан Летем, Томас Пиншон және басқалар кіреді. Нью-Йорк сонымен қатар еврей американдық әдебиетінің, сондай-ақ өзін «нуйоркандар» (New York және Puerto Rican сөздерінің қоспасы) деп атаған Пуэрто-Рико ақындары мен жазушыларының гүлденген ортасы болды. Nuyorican Poets Café – бұл Пуэрто-Рикодан шыққан ақындар, жазушылар, музыканттар мен суретшілердің қозғалысының бесігі, оның ең көрнекті өкілдері – кешкі Педро Пиетри және Джаннина Браски. Штатта ресми ақын лауреаты болғанымен, Нью-Йорк қаласында мұндай лауазым жоқ. Оның орнына, дәстүр бойынша, қалалық университет пен қалалық поэзия топтары ұйымдастырған жылдық «Халық поэзиясы жиыны» өтеді, онда қала тұрғындары қалаға арналған эпикалық өлеңге өз жолдарынан үлес қосады. Бұл тәсіл 2001 жылғы 11 қыркүйекке қатысты Нью-Йорк тұрғындарының спонтандық поэзиялық жауабын жасау үшін де қолданылды, ол «Жоғалғандар: Қайғыдағы қала пейзажы» атты көшпелі көрмеге айналды. Өрт сөндірушілердің қираған Дүниежүзілік сауда орталығының 110 қабатына арналған 110 жолдан тұратын өлеңдер қара, желбіреп тұрған мақталы туларға басылды, олардың биіктігі 8 метрден асты.

Several important movements originated in New York. One of the first American writers to gain critical acclaim in Europe, Washington Irving, was a New Yorker whose History of New York (1809) became a cultural touchstone for Victorian New York. Diedrich Knickerbocker, an old fashioned Dutch New Yorker in Irvin's satire of chatty and officious logistical history, made "Knickerbocker" a bye word for quaint Dutch descended New Yorkers, with their old fashioned ways and their long stemmed pipers and knee breeches long after the fashion had turned to trousers. This served as the inspiration for the New York Knicks's moniker, whose corporate name is the "New York Knickerbockers." The Harlem Renaissance established the African American literary canon in the United States. The zenith of this "flowering of Negro literature," as James Weldon Johnson called it, was between 1924, when Opportunity magazine hosted a party for black writers where many white publishers were in attendance, and the Wall Street Crash of 1929 and the start of the Great Depression. African Americans of the northward Great Migration and African and Caribbean immigrants converged in Harlem, which became the most famous center of Negro life in the United States at that time. A militant black editor indicated in 1920 that "the intrinsic standard of Beauty and aesthetics does not rest in the white race" and that "a new racial love, respect, and consciousness may be created." The work of black Harlem writers sought to challenge the pervading racism of the larger white community and often promoted progressive or socialist politics and racial integration. No singular style emerged; instead there was a mix ranging from the celebration of Pan Africanism, "high culture" and "street culture," to new experimental forms in literature like modernism, to Classical music and improvisational jazz that inspired the new form of jazz poetry. The mid 20th century saw the emergence of The New York Intellectuals, a group of American writers and literary critics who advocated leftist, anti Stalinist political ideas and who sought to integrate literary theory with Marxism. Many of the group were students at the City College of New York in the 1930s and associated with the left wing political journal The Partisan Review. Writer Nicholas Lemann has described the New York Intellectuals as "the American Bloomsbury". Writers often considered among the New York Intellectuals include Robert Warshow, Philip Rahv, William Phillips, Mary McCarthy, Dwight Macdonald, Lionel Trilling, Clement Greenberg, Irving Kristol, Sidney Hook, Irving Howe, Alfred Kazin, and Daniel Bell. The 1940s and 1950s also saw the rise in prominence of Ayn Rand, who was based in New York for many years and whose novels The Fountainhead and Atlas Shrugged were both set in the city. Parallel and counter to these mainstream groups have been such New York centered underground movements as the Beat poets and writers, including Allen Ginsberg, Jack Kerouac, Gregory Corso and others, continuing into the 1980s and beyond with such writers as Kathy Acker and Eileen Myles. Various movements down through the years have centered on avant garde publishing enterprises such as Grove Press and Evergreen Review, as well as unnumbered zine style pamphlets and one off literary productions still available in independent bookstores today. At present the underground continues to thrive in the form of small press literary publishers, including Soft Skull Press, Fugue State Press, Dennis Cooper's Little House on the Bowery/Akashic Press, and many others. Over the years many literary institutions have developed in the city, including PEN America, the largest of the international literary organization's centers. The PEN America plays an important role in New York's literary community and is active in defending free speech, the promotion of literature, and the fostering of international literary fellowship. Literary journals, including The Paris Review, The New York Review of Books, n+1, The New Criterion, and New York Quarterly are also important in the city's literary scene. Contemporary writers based in the city, many of whom live in the Park Slope neighborhood of Brooklyn, include Norman Mailer, Barbara Garson, Don DeLillo, Jhumpa Lahiri, Paul Auster, Siri Hustvedt, Jonathan Safran Foer, Jonathan Lethem, Thomas Pynchon and many others. New York has also been a flourishing scene for Jewish American literature, as well as for Puerto Rican poets and writers, who call themselves "nuyoricans" (a blending of the phrases "New York" and "Puerto Rican"). The landmark Nuyorican Poets Café is a bastion of the Nuyorican Movement, an intellectual movement involving poets, writers, musicians and artists of Puerto Rican descent, mostly notably the late Pedro Pietri and Giannina Braschi. While the state has an official poet Laureate, New York City does not. Instead, by tradition it hosts an annual "People's Poetry Gathering", curated by the City University of New York and city poetry groups, in which ordinary New Yorkers offer their own lines to an epic poem for the city. This technique was also used in the creation of a spontaneous poetic response by New Yorkers to the September 11, 2001 attacks that became a travelling exhibition called Missing: Streetscape of a City in Mourning. The poems, with 110 lines each for the 110 stories of the destroyed World Trade Center towers, were printed on black, billowing cotton banners over 25 feet (8 m) in height.

Комикстер

Америкалық комикстер 1930 жылдардың басында газет комикстерін арзан бағаға қайта жинап, қайта сату мақсатымен Нью-Йоркте пайда болды. Олардың шығармашылық өсуі мен дамуының маңызды кезеңі 20-ғасырдың басындағы Нью-Йорк газеттерінде өтті. Қаланың иммигрант мәдениеті «Хоган аллеясы», «Сары бала», «Катценжаммер балалары» және одан кейінгі комикстер үшін орталық тақырып және шабыт көзі болды. Комикс индустриясының алғашқы жылдарындағы барлық авторлар мен жұмысшылар Нью-Йоркте орналасқан, олардың көпшілігі – баспагерлерден суретшілерге дейін, Төменгі Шығыс жағы мен Бруклиндегі иммигрант еврей отбасыларынан шыққан. Комикстерге ерекше американдық үлес қосқан супергеройлардың шығу тегі Нью-Йоркке байланысты деп айтуға болады, дегенмен алғашқы супергерой – Суперменді Огайо штатының Кливленд қаласынан келген екі суретші жасаған. Супергеройлар туралы әңгімелер тікелей Нью-Йоркке негізделмеген жағдайда да, қаланың танымал аналогтарын жиі пайдаланады, мысалы, Метрополис немесе Готэм Сити (Готэм – Нью-Йоркке жиі қолданылатын лақап атау). Супергеройлар туралы әңгімелердің формасы мен повествотелдік конвенциялары жиі Нью-Йорк сияқты үлкен қалаларды оқиғаның ортасы ретінде көрсетеді. Marvel Comics конвенциядан бас тартып, өзінің оқиғаларын «нағыз» Нью-Йоркте өткізіп, басты кейіпкерлерінің үйлеріне нақты мекенжайлар бергенімен танымал болды. Питер Паркер, Өрмекші адам, Квинс штатындағы Форст Хиллсте әпкесі Мэймен бірге тұрды. «Фантастикалық төрттік» ұзақ жылдар бойы тұрған Бакстер ғимараты 42-ші көше мен Мэдисон авенюінің қиылысында орналасқан. 2007 жылы Нью-Йорк қаласы 30 сәуір – 6 мамыр аралығын «Өрмекші адам апталығы» деп жариялады. Алдыңғы екі «Өрмекші адам» фильмінде Нью-Йорк кеңінен фон ретінде қолданылған және «стереотиптік нью-йорктықтарға» толы көпшілік көріністері болған. Нью-Йорк Американың супергерой емес комикстерінің көптеген түрлері үшін шабыт пен үй болды, әсіресе карикатурист және Бруклин тумасы Уилл Эйснердің кедей, жұмысшы және иммигранттар арасындағы күнделікті өмірді бейнелеуімен. Бүгінде Нью-Йорктегі баламалы комикстер кеңінен дамып келеді, оның ішінде Нью-Йорк тумасы Арт Шпигельман, Бен Катчор және Дин Хаспил, Көрнекі өнер мектебінің анимациялық бағдарламасының түлектері (елдегі алғашқы аккредиттелген анимациялық бағдарлама) және тағы да басқалар бар. Сонымен қатар, Нью-Йорктің комикс тарихы қала мәдениетінің басқа салаларына да еніп кірді, Рой Лихтенштейннің поп-артынан бастап Бруклиндегі Джонатан Летем мен Дэйв Эггерстің әдеби туындыларына дейін.

The American comic book was invented in New York in the early 1930s as a way to cheaply repackage and resell newspaper comic strips, which also experienced their major period of creative growth and development in New York papers in the first decades of the 20th century. Immigrant culture in the city was the central topic and inspiration for comics from the days of Hogan's Alley, the Yellow Kid, The Katzenjammer Kids and beyond. Virtually all creators and workers employed in the early comic book industry were based in New York, from publishers to artists, many of them coming from immigrant Jewish families in the Lower East Side and Brooklyn. It can be argued that superheroes, the uniquely American contribution to comic books, owe their origin to New York, despite the fact that the first superhero, Superman, was created by two artists from Cleveland, Ohio. Even when not based explicitly in New York, superhero stories often make use of recognizable stand ins for the city, such as Metropolis or Gotham City (Gotham being a common nickname for New York). The form and narrative conventions of superhero stories frequently dictate New York sized cities as the settings, even generically. Marvel Comics became famous for breaking with convention and setting their stories explicitly in a "real" New York, giving recognizable addresses for the homes of their major characters. Peter Parker, Spider Man, lived with his Aunt May in Forest Hills, Queens. The Baxter Building, long time home of the Fantastic Four, was located at 42nd and Madison Avenue. In 2007, the City of New York declared April 30 May 6 "Spider Man Week" in honor of the release of Spider Man 3. Both of the previous Spider Man movies made heavy use of New York as a backdrop and included crowd scenes filled with "stereotypical New Yorkers." New York also served as an inspiration and home for much of America's non superhero comic books, famously starting with cartoonist and Brooklyn native Will Eisner's many depictions of everyday life among poor, working class and immigrant New Yorkers. Today New York's alternative comics scene is thriving, including native New Yorkers Art Spiegelman, Ben Katchor and Dean Haspiel, graduates of the School of Visual Arts cartooning program (the first accredited cartooning program in the country) and many others. Meanwhile, New York's comic book history has worked its way into other facets of New York culture, from the Pop Art of Roy Lichtenstein to the recent literary production of Brooklyn based Jonathan Lethem and Dave Eggers.

Мұражайлар

Метрополитен өнер мұражайы – әлемдегі ең ірі және маңызды өнер мұражайларының бірі. Ол Орталық парктің шығыс шетінде орналасқан. Сонымен қатар, ол Хадсон өзеніне қарап, Манхэттен аралының солтүстік шетіндегі Форт-Трайон паркінде орналасқан "Клоистерлер" деп аталатын ғимарат кешенін қамтиды, онда ортағасырлық өнер ұсынылған. Қазіргі заманғы өнер мұражайы (MoMA) көбінесе Метрополитен өнер мұражайының бәсекелесі саналады. Бруклин мұражайы – Нью-Йорктегі екінші ірі өнер мұражайы және АҚШ-тағы ең ірі мұражайлардың бірі. Әлемдегі жетекші өнер мекемелерінің бірі, оның тұрақты коллекциясында ежелгі Египет шедеврлерінен бастап қазіргі заманғы өнерге дейін және көптеген басқа мәдениеттердің өнерінен тұратын бір жарым миллионнан астам экспонат бар. Қалада көптеген кішкентай, бірақ маңызды галереялар мен өнер мұражайлары бар. Олардың ішінде Фрик коллекциясы бар, ол АҚШ-тағы ең танымал шағын өнер мұражайларының бірі. Онда темір кәсіпкері Генри Клей Фриктің бұрынғы сарайында орналасқан 16 галереяда ескі шеберлердің өте жоғары сапалы суреттері жинақталған. Коллекцияда еуропалық суретшілердің ең танымал туындылары, сондай-ақ көптеген мүсіндер мен фарфор бұйымдары бар. Сондай-ақ, жиһаз, эмаль және кілемдер де бар. Нью-Йорк еврей мұражайы алғаш рет 1904 жылы құрылды, ол кезде еврей теологиялық семинариясы судья Майер Сулцбергерден 26 еврей діни өнер бұйымын сыйлық ретінде алды. Қазіргі таңда мұражайда 28 000 экспонат бар, олардың ішінде суреттер, мүсіндер, археологиялық артефакттар және еврей тарихы мен мәдениетін сақтау үшін маңызды көптеген басқа да бұйымдар бар. 1969 жылы Пуэрто-Риколық суретшілер, педагогтар, қоғамдық белсенділер және азаматтық лидерлер тобы құрған El Museo del Barrio музейлер қатарындағы ең жоғары орналасқан музейлердің бірі. Бастапқыда музей Нью-Йорк қозғалысының және Азаматтық құқықтар қозғалысының нәтижесінде құрылды және негізінен Пуэрто-Рико тұрғындарына қызмет көрсететін аудандық мекеме ретінде жұмыс істеді. Нью-Йорктегі латиноамерикандықтардың саны артуымен музейдің ауқымы кеңейді. Американың табиғи тарих мұражайы және оның Хейден планетариы ғылымға баса назар аударады. Сонымен қатар, Купер Хьюитт Ұлттық дизайн мұражайынан бастап Халықаралық фотосурет орталығы мен Теледидар және радио мұражайына дейін көптеген кішкентай мамандандырылған мұражайлар бар. Тіпті Нью-Йорк қаласының мұражайы да бар. Қаланың көптеген мұражайлары Бесінші авенюдің Музейлік қатарында орналасқан. Соңғы жылдары Нью-Йоркте мәдени мекемелер арасында үлкен құрылыс ортасы пайда болды. Куинстегі Лонг-Айленд қаласы өнер үшін дамып келе жатқан орын, мысалы, P. S.1 Қазіргі заманғы өнер орталығы мен Скульптура орталығы. SculptureCenter, Нью-Йорктегі қазіргі заманғы және инновациялық мүсінге арналған жалғыз коммерциялық емес көрме алаңы, Манхэттеннің Солтүстік-Шығыс бөлігінен 2002 жылы суретші/дизайнер Майя Лин жөндеген бұрынғы троллейбус жөндеу шехына көшті. Музей жаңа жұмыстарды тапсырады, жаңадан пайда болған және танымал ұлттық және халықаралық суретшілердің күрделі көрмелерін ұсынады және лекциялар, диалогтар мен қойылымдарды қоса алғанда, түрлі қоғамдық іс-шараларды өткізеді. 2006 жылы Бруклиндегі Заманауи африкалық диаспора өнерінің мұражайы сияқты кішкентай қоғамдық ұйымдардан бастап Морган кітапханасы мен мұражайы сияқты ірі мекемелерге дейін бес ауданда 60-тан астам өнер мекемелері сәулеттік жөндеуден өтті немесе жаңадан салынды. Жалпы алғанда, жобалардың құны 2,8 миллиард доллардан астам инвестицияны құрады. Нью-Йорк қаласының мәдени істер департаментінің құрылыс жобаларына арналған бюджеті қала тарихындағы ең ірі бюджет болды: 2006 жылдан 2010 жылға дейін 865 миллион доллар, 2001 жылғы 4-кезең үшін жоспарланған 339,6 миллион доллардан асып түсті. Бұл қалалардағы иммигранттар қауымдастықтары көбінесе бірнеше ұлттың өкілдерінен тұратын болса, Нью-Йоркте ерекше ел немесе шығу аймағы басым емес. Ең ірі жеті ел – Доминикан Республикасы, Қытай, Ямайка, Ресей, Италия, Польша және Үндістан. Нью-Йорктің мәдени әртүрлілігін ресми мерекелерінен көруге болады. Нью-Йорктегі Оңтүстік Азия қауымдастығының өсуімен бірге 2022-2023 жылдары күнтізбеге Дивали, индустардың жарық фестивалі қосылды. Көптеген ірі қалалардағыдай, Нью-Йоркқа көшіп келгендер көбінесе өз елдерінің адамдарымен сөйлесе, сауда жасап, жұмыс істей алатын этникалық анклавтарда жиналады. Бес ауданда қалада көптеген түрлі қауымдастықтар тұрады: үндістер, ирландтар, итальяндықтар, қытайлықтар, корейлер, доминикандықтар, пуэрторикалықтар, Карибтік аймақтан келгендер, хасидтік еврейлер, латиноамерикандықтар, орыстар және басқалар. Көптеген ірі қалалық жылдық іс-шаралар Нью-Йорк этникалық қауымдастықтарының мұрасын тойлайтын шерулер болып табылады. Қала және штат саясатшыларының ең ірілеріне қатысуы саяси міндеттілік болып табылады. Оларға Сент-Патрик күні шеруі, Америкадағы ең ірі ирланд мұрасы шеруі; көбінесе 3 миллионға дейін көрермен жинайтын Пуэрто-Рико күні шеруі; Солтүстік Америкадағы ең ірі шерулердің бірі және Нью-Йорктегі ең ірі іс-шара – Карибтік еңбек күні шеруі және Қытай Жаңа жылы шеруі кіреді. Нью-Йорк тұрғындарының барлық топтары осы көрермендерге жиналады. Басқа маңызды шерулерге Гей Прайд шеруі, Гринвич-Виллидж Хэллоуин шеруі және Кони-Айленд Суқұйрық шеруі кіреді, олардың барлығы қаланың контрмәдениет пантеонындағы белгілі бір нышандар. Нью-Йоркте Иерусалимнен де көп еврей халқы тұрады. Шамамен 1 миллион Нью-Йорк тұрғынының, шамамен 13%-ы еврейлер. Нәтижесінде, Нью-Йорк мәдениеті еврей мәдениетінің кейбір элементтерін қабылдады, мысалы, багеттер. Қала сонымен қатар Америка еврей теологиялық семинариясының, Ортодокс еврей қозғалыстарының штаб-пәтері, Реформалық иудаизмнің үш американдық кампусының бірі, Йешива университеті және Сынақыға қарсы лиганың үйі болып табылады. 1845 жылы Америкадағы алғашқы реформалық қауымдастық болған Temple Emanu El әлемдегі ең ірі еврей құдайханасы. Ол сонымен қатар Вуди Аллен және Джерри Сайнфельд сияқты еврей комедия актерлерінің үйі.

The Metropolitan Museum of Art is one of the world's largest and most important art museums, and is located on the eastern edge of Central Park. It also comprises a building complex known as "The Cloisters" in Fort Tryon Park at the north end of Manhattan Island overlooking the Hudson River which features medieval art. The Museum of Modern Art (MoMA) is often considered a rival to the Metropolitan Museum of Art. The Brooklyn Museum is the second largest art museum in New York and one of the largest in the United States. One of the premier art institutions in the world, its permanent collection includes more than one and a half million objects, from ancient Egyptian masterpieces to contemporary art, and the art of many other cultures. There are many smaller important galleries and art museums in the city. Among these is the Frick Collection, one of the preeminent small art museums in the United States, with a very high quality collection of old master paintings housed in 16 galleries within the former mansion of steel magnate Henry Clay Frick. The collection features some of the best known paintings by major European artists, as well as numerous works of sculpture and porcelain. It also has furniture, enamel, and carpets. The Jewish Museum of New York was first established in 1904, when the Jewish Theological Seminary received a gift a 26 Jewish ceremonial art objects by Judge Mayer Sulzberger. The museum now boasts a collection 28,000 objects including paintings, sculpture, archaeological artifacts, and many other pieces important to the preservation of Jewish history and culture. Founded in 1969 by a group of Puerto Rican artists, educators, community activists and civic leaders, El Museo del Barrio is located at the top of Museum Mile in Spanish Harlem, a neighborhood also called 'El Barrio'. Originally, the museum was a creation of the Nuyorican Movement and Civil Rights Movement, and primarily functioned as a neighborhood institution serving Puerto Ricans. With the increasing size of New York's Latino population, the scope of the museum is expanding. The American Museum of Natural History and its Hayden Planetarium focus on the sciences. There are also many smaller specialty museums, from the Cooper Hewitt, National Design Museum to the International Center of Photography and The Museum of Television and Radio. There is even a Museum of the City of New York. A number of the city's museums are located along the Museum Mile section of Fifth Avenue. In recent years New York has seen a major building boom among its cultural institutions. Long Island City in Queens is an increasingly thriving location for the arts, home to P. S.1 Contemporary Art Center and SculptureCenter for example. SculptureCenter, New York's only non profit exhibition space dedicated to contemporary and innovative sculpture, re located from Manhattan's Upper East Side to a former trolley repair shop in LIC, renovated by artist/designer Maya Lin in 2002. The museum commissions new work and presents challenging exhibits by emerging and established, national and international artists and hosts a diverse range of public programs including lectures, dialogues, and performances. In 2006 more than 60 arts institutions spread across the five boroughs, from smaller community organizations like the Museum of Contemporary African Diasporan Arts in Brooklyn to major institutions like The Morgan Library & Museum, underwent architectural renovation or new construction. In aggregate the projects represented more than $2.8 billion in investment. The New York City Department of Cultural Affairs budget for building projects was the largest in the city's history: $865 million from 2006 through 2010, up from a $339.6 million planned budget for the 2001 4 period. While the immigrant communities in those cities are dominated by a few nationalities, in New York no single country or region of origin dominates. The seven largest countries of origin are the Dominican Republic, China, Jamaica, Russia, Italy, Poland and India. The cultural diversity of New York can be seen in the range of official city holidays. With the growth of New York's South Asian community, Diwali, the Hindu Festival of Lights, was added to the calendar in 2022 2023. As in many major cities, immigrants to New York often congregate in ethnic enclaves where they can talk and shop and work with people from their country of origin. Throughout the five boroughs the city is home to many distinct communities of Indians, Irish, Italians, Chinese, Koreans, Dominicans, Puerto Ricans, Caribbeans, Hasidic Jews, Latin Americas, Russians and many others. Many of the largest citywide annual events are parades celebrating the heritage of New York's ethnic communities. Attendance at the biggest ones by city and state politicians is politically obligatory. These include the St Patrick's Day Parade, probably the top Irish heritage parade in the Americas; the Puerto Rican Day Parade, which often draws up to 3 million spectators; the West Indian Labor Day Parade, among the largest parades in North America and the largest event in New York; and the Chinese New Year Parade. New Yorkers of all stripes gather together for these spectacles. Other significant parades include the Gay Pride Parade, Greenwich Village Halloween Parade and the Coney Island Mermaid Parade, all icons in the city's counter culture pantheon. New York has a larger Jewish population than any other city in the world, larger than even Jerusalem. Approximately one million New Yorkers, or about 13%, are Jewish. As a result, New York culture has borrowed certain elements of Jewish culture, such as bagels. The city is also home to the Jewish Theological Seminary of America, the headquarters of Orthodox Jewish movements, one of three American campuses of Hebrew Union College of Reform Judaism, Yeshiva University, and the home of the Anti Defamation League. Temple Emanu El, the largest Jewish house of worship in the world, became the first Reform congregation in America in 1845. It is also the home of such Jewish comedians, as Woody Allen and Jerry Seinfeld.

Мерекелер мен шерулер

Нью-Йорк, көптеген этникалық қауымдастықтары мен мәдени орындары бар қала, көптеген ірі шерулер мен көше фестивальдеріне танымал. Central Park-тағы SummerStage – City Parks Foundation қолдауымен қала бойынша өтетін 1200-ге жуық тегін концерт, би, театр және поэзия кештерінің бірі. Village Halloween Parade – әрбір Хэллоуин (31 қазан) күні Гринвич-Виллиджде ұйымдастырылатын жылдық мерекелік шеру және көшелік қойылым. Шамамен бір мильге дейін созылатын бұл мәдени шараға екі миллионнан астам көрермен, елу мың костюмді қатысушы, бишілер мен цирк артистері, тірі музыка орындайтын топтар мен басқа да өнер шеберлері бар ондаған платформа қатысады, сонымен қатар әлемдік телеарналарда жүз миллионнан астам көрермен тамашалайды. Сан-Дженнаро мерекесі, бастапқыда бір күндік діни еске алу болған, қазір Манхэттеннің Кішкентай Италиясында қыркүйек айының ортасында өткізілетін 11 күндік көше жәрмеңкесіне айналды. Мулбери көшесінде, осы шараға орай қозғалысқа жабылатын жерде орналасқан фестивальде әдетте шерулер, көше сатушылары, шұжықтар мен зепполелер, ойын-сауықтар және ең қымбат қан шіркеуінде өткізілетін мерекелік миссадан кейін басталатын шам жарығымен діни процессия ұйымдастырылады. Дәл осындай мүмкіндіктермен Нью-Йорктің тағы бір Кішкентай Италиясында, Бронкстағы Фордэм/Белмонт ауданында да фестиваль өтеді. Көшелер қозғалысқа жабылады және мереке таңертең ерте басталып, түнгі уақытқа дейін жалғасады. Басқа да маңызды шерулерге Macy's Department Store ұйымдастырған жылдық Thanksgiving Day Parade және Fifth Avenue (Манхэттен) бойымен 44-ші көшеден 86-шы көшеге дейін өтетін Puerto Rican Day Parade жатады. Парад Бруклин мен Бронкстағы Пуэрто-Риконың басқа да этникалық аудандарынан да өтеді. АҚШ-та Жаңа жылды қарсы алудың маңызды бөлігі – тікелей эфирде ұлттық телеарналарда көрсетілетін Times Square-дің үстіндегі шардың түсірілуі. Times Square-дің үстінде орналасқан, диаметрі 6 фут, салмағы 1070 фунт болатын Waterford Crystal шар 23:59:00-де төмен түсе бастайды және түнгі сағат 00:00:00-де мұнараның төменгі бөлігіне жетеді. 1982 жылдан 1988 жылға дейін Нью-Йорк өзінің "Ұлы алма" деген лақап атын мойындау үшін үлкен алма тастаған. Дик Кларк 1972 жылдан 2011 жылға дейін өзінің Dick Clark's New Year's Rockin' Eve шоуы арқылы оқиғаның теледидарлық жарықтандыруын жүргізді. 1977 жылы қайтыс болғанға дейін шамамен 40 жыл бойы, канадалық скрипкашы және оркестр жетекшісі Гай Ломбардо және оның Royal Canadians Парк-авенюдегі Waldorf Astoria қонақ үйінің бал залынан АҚШ-ты әнмен қуантты. Олардың "Auld Lang Syne" әні әлі күнге дейін Times Square-де жаңа жылдың алғашқы әні ретінде ойналады.

New York, with its many ethnic communities and cultural venues, has a large number of major parades and street festivals. SummerStage in Central Park is one of about 1,200 free concerts, dance, theater, and spoken word events citywide sponsored by the City Parks Foundation. The Village Halloween Parade is an annual holiday parade and street pageant presented the night of every Halloween (October 31) in Greenwich Village. Stretching more than a mile, this cultural event draws two million spectators, fifty thousand costumed participants, dancers, artists and circus performers, dozens of floats bearing live bands and other musical and performing acts, and a worldwide television audience of one hundred million. The Feast of San Gennaro, originally a one day religious commemoration, is now an 11 day street fair held in mid September in Manhattan's Little Italy. Centered on Mulberry Street, which is closed to traffic for the occasion, the festival generally features parades, street vendors, sausages and zeppole, games, and a religious candlelit procession which begins immediately after a celebratory mass at the Church of the Most Precious Blood. Another festival is held with the same attractions at New York's other Little Italy, in the Fordham/Belmont area in the Bronx. The streets are closed to traffic and the festivities begin early in the morning and proceed late into the night. Other major parades include the annual Macy's Thanksgiving Day Parade, presented by Macy's Department Store and lasting three hours on Thanksgiving Day, which features enormous inflatable balloons, and Puerto Rican Day Parade which is held along Fifth Avenue (Manhattan) from 44th Street to 86th Street. The parade also extends through other ethnic Puerto Rican neighborhoods throughout the city in Brooklyn and the Bronx. A major component of New Year's Eve celebrations in the United States is the "ball dropping" on top of One Times Square that is broadcast live on national television. A 1,070 pound, 6 foot diameter Waterford Crystal ball, high above Times Square, is lowered starting at 23:59:00 and reaching the bottom of its tower at the stroke of midnight (00:00:00). New York Harbor From 1982 to 1988, New York dropped a large apple in recognition of its nickname, "The Big Apple." Dick Clark hosted televised coverage of the event from 1972 to 2011 with his show, Dick Clark's New Year's Rockin' Eve. For about four decades, until one year before his death in 1977, Canadian violinist and bandleader Guy Lombardo and his Royal Canadians serenaded the United States from the ballroom of the Waldorf Astoria Hotel on Park Avenue. Their recording of the traditional song Auld Lang Syne still plays as the first song of the new year in Times Square.

Танымал мәдениетте

Нью-Йорк өзінің зор өлшемі мен мәдени ықпалының арқасында бұқаралық ақпарат құралдарында сан алуан және көбінесе қайшы суреттерге ие болды. Вуди Алленнің көптеген фильмдеріндегі мәдениетті және әлемдік қалалық мегаполистен бастап, Мартин Скорсезенің "Такси жүргізушісі" сияқты фильмдерде бейнеленген тозақтық және хаотикалық қалалық ортаға дейін, Нью-Йорк үлкен қала өміріне қатысты барлық ойға келген көзқарастардың фоны болды. Киноның алғашқы жылдары Нью-Йорк өркендеген және сәнді қала ретінде сипатталды. Алайда, 1970-ші және 1980-ші жылдардың басындағы қаланың дағдарыс кезеңінде "Ортаңғы қасқыр", "Француз тікелей байланысы", "Иттер күні", "Такси жүргізушісі", "Марафоншы", "Круиз", "Киімге келген өлтіруші" және "Өлім тілегі" сияқты фильмдер Нью-Йоркті хаос пен зорлық-зомбылыққа толы қала ретінде көрсетті. 1980-ші және 1990-шы жылдардағы қаланың қайта жандануымен бірге теледидарда жаңа бейнелер пайда болды; "Достар", "Сейнфелд" және "Секс және қала" қаладағы өмірді сәнді және қызықты етуде. Дегенмен, "Заң мен тәртіп" сияқты қылмыс драмаларының көп саны, Нью-Йорк 2000-ші және 2010-шы жылдары АҚШ-тың ең қауіпсіз ірі қаласы болғанына қарамастан, қаладағы қылмысты өз тақырыбы ретінде қарастыруда.