Америка Азамат Соғысы: Хаттерас шығанағы шайқасы (1861)

Кіріспе

1861 жылы америкалық Азамат соғысының шайқасы.

Комиссияның есебін алғаннан кейін, министр Уэллс оның ұсыныстарын іске асыруды бастады. Ол командир Х. С. Стелвагенге Чесапик шығанағына барып, бірнеше лайықты ескі кемелерді сатып алуға бұйрық берді. Сонымен қатар, оған Атлантиканы блокадалау эскадрильясының командирі, флаг-офицері Сайлас Х. Стрингемге өз әрекеттері туралы есеп беру тапсырылды. Осылайша ол Солтүстік Каролина жағалауын блокадалауды басқаратын теңіз офицері болды. Бұл Стрингхэмнің Хэттерс шығанағына жасалған шабуылға алғашқы қатысуы еді. Уақыт өте келе ол экспедицияның ең маңызды тұлғасына айналды. Стрингхэм бастапқыда шығанақтарды блокадалау жоспарына қарсы болды. Ол толқын ағыстары кедергілерді жойып жібереді немесе жаңа арналар ашады деп сенді. Оның пікірінше, одақ күштері шығанақтарды бақылауда ұстамаса, көтерілісшілерге оларға қол жеткізуден тоқтату мүмкін емес еді. Басқаша айтқанда, Солтүстік Каролинаның осы бөлігінде тиімді блокада құру үшін, штат құрған бекіністерді басып алу қажет болатын. Теңіз күштері бұл жұмысты жалғыз өзі атқара алмайтындықтан, әскердің де көмегі қажет еді. Сәке айтуынша, әскер де көмектесуге дайын болды. Бұл дайындық саяси генерал Бенджамин Ф. Батлермен байланысты болды, ол саяси күштің иесі болғанымен, әскери жағынан нашар екені көрінді. Батлерге экспедиция үшін шамамен 800 адамдық күш жинау бұйырылды. Бірақ ол тез арада 880 адам жинады: 500-і неміс тілінде сөйлейтін 20-шы Нью-Йорк еріктілерінен, 220-і 9-шы Нью-Йорк еріктілерінен, 100-і Одақ жағалау күзетінен (іс жүзінде 99-шы Нью-Йорк еріктілерінің әскерлік бөлімшесі; АҚШ жағалау күзеті 1861 жылы құрылмаған), және 20-ы 2-ші АҚШ артиллериясынан. Олар командир Стелваген сатып алған екі кемеге, «Аделаида» мен «Джордж Пибодиге» мінбеледі. Екі кеме де Хэттерс дауылдарын шыдамауы мүмкін деген наразылықтар айтылғанда, Стелваген экспедицияның жақсы ауа-райы болғанда ғана жалғасатынын, себебі дауылдан кейін жағаға түсу мүмкін болмайтынын атап өтті. Батлер күштерін жинап жатқанда, флаг-офицер Стрингхэм де дайындық шараларын жүргізіп жатты. Ол әскери ведомствоның Батлердің жоғары офицері генерал-майор Джон Уолға берген бұйрығында «Экспедиция Теңіз ведомствосынан бастау алып, оның бақылауында» деген мәлімдеме бар екенін білді. Егер бір нәрсе дұрыс болмаса, кінәлі болатынын ойлап, ол өз жоспарларын іске асыруға шешім қабылдады. Ол экспедиция үшін жеті соғыс кемесін таңдады: «Миннесота», «Камберленд», «Сускеханна», «Уабаш», «Пауни», «Монтичелло» және «Харриет Лейн». Соңғысынан басқалары АҚШ Теңіз күштерінің кемелері болды; «Харриет Лейн» АҚШ кіріс кесу қызметінің бөлігі еді. Ол сондай-ақ өз күштеріне қарулы бу тіркегіш «Фанниді» қосты, ол жағаға түсу үшін қолданылатын серфингтік қайықтарды сүйреуге қажет болды. 26 тамызда флотилия, «Сускеханна» мен «Камберлендтен» кем, Хэмптон Роудстан шығып, жағалау бойымен Хэттерс мүйісіне қарай бет алды. Жолда оларға «Камберленд» қосылды. 27 тамызда олар мүйісті айналып өтіп, жағаға жақын жерге тіреліп, ондағы қорғаушылардың толық көз алдында болды. Солтүстік Каролина пехотасының 17-ші полкінің полковнигі Уильям Ф. Мартин, Хэттерас және Кларк бекіністеріндегі қолбасшы, оның 580-ге жуық адамына көмек қажет екенін білгендіктен, Окракок және Орегон бекіністерінен күштерді шақыртты. Өкінішке орай, ол және оның гарнизоны үшін бекіністер арасындағы байланыс баяу болды, ал алғашқы күштер келесі күні кешке дейін келмеді, ол тым кеш болды.

Soon after he received the board's report, Secretary Welles began to implement its recommendation. He ordered Commander H. S. Stellwagen to go to the Chesapeake Bay to buy some suitable old hulks. At the same time, he was told to report his activities to Flag Officer Silas H. Stringham, commandant of the Atlantic Blockading Squadron. As such, he was the naval officer in charge of the blockade of the North Carolina coast. This was the first involvement of Stringham with what was to become the attack at Hatteras Inlet. In time, he would become the most important person in the expedition. Stringham opposed the plan to block the inlets from the beginning. He believed that the tidal currents would either sweep the impediments away or would rapidly scour new channels. As he saw it, the Rebels could not be denied access to the sounds unless the inlets were actually held by the Union. In other words, in order to establish an effective blockade in this part of North Carolina, the forts that the state had set up would have to be captured. Since the Navy could not do it alone, the cooperation of the Army would be needed. As it happened, the Army was willing to cooperate. Its willingness had something to do with the political general Benjamin F. Butler, who was a political force that had to be dealt with, but was already emerging as militarily incompetent. Butler was ordered to assemble a force of some 800 men for the expedition. He soon had 880: 500 from the German speaking 20th New York Volunteers, 220 from the 9th New York Volunteers, 100 from the Union Coast Guard (an Army unit, actually the 99th New York Volunteers; the U. S. Coast Guard as we know it did not exist in 1861), and 20 army regulars from the 2nd U. S. Artillery. The men were put aboard two of the vessels that Commander Stellwagen had purchased, Adelaide and George Peabody. When objection was made that the two ships would not be able to survive a Hatteras storm, Stellwagen pointed out that the expedition could proceed only in fair weather anyway, as a storm would prevent landings. While Butler was gathering his forces, Flag Officer Stringham was also making preparations. Somehow he learned that the War Department orders to Butler's superior, Major General John E. Wool, had contained the statement, "The expedition originated in the Navy Department, and is under its control." Reasoning that he would be blamed if anything went wrong, he decided to follow his own plans. He selected seven warships for the expedition: Minnesota, Cumberland, Susquehanna, Wabash, Pawnee, Monticello, and Harriet Lane. All but the last were ships of the U. S. Navy; Harriet Lane was a revenue cutter, part of the US Revenue Cutter Service. He also included in his force the armed steam tug Fanny, needed to tow some of the surf boats that would be used for the landing. On August 26, the flotilla, less Susquehanna and Cumberland, departed Hampton Roads and moved down the coast to the vicinity of Cape Hatteras. On the way, they were joined by Cumberland. They swung around the Cape on 27 August and anchored near the inlet, in full view of the defenders there. Colonel William F. Martin of the 17th North Carolina Infantry, commanding at Forts Hatteras and Clark, knew that his 580 or so men would need help, so he called for reinforcements from Forts Ocracoke and Oregon. Unfortunately for him and his garrison, communication among the forts was slow, and the first reinforcements did not arrive until late the next day, when it was too late.

Күн бату алдындағы бірінші күн

28 тамызда таңертең, Миннесота, Уабаш және Камберленд форт Кларкты бомбалауды бастады, ал жеңіл әскери кемелер көлікті шамамен 5 км (3 миль) шығысқа қарай сүйреп, әскерлерді түсіруге көмектесті. Стрингэм кемелерін айналма қозғалысқа ұстады, Уабаш Камберлендті сүйреп отырды. Сағат 11-ге таяу, USS Susquehanna да "өзінің міндетін" орындап, қосылды. Кемелер фортқа қарсы залптар жасап, қайтадан оқ-дәрі толтыру үшін қашықтыққа шығып, содан кейін қайтадан оқ атуға кірісетін. Осылайша, қозғалыста болу арқылы, олар форттағы артиллерияшыларға оқтардың арасында нысананы түзетуге мүмкіндік бермеді, соның салдарынан жағадағы артиллерияның кемедегілерге қарағандағы дәстүрлі артықшылығын жойды. Бұл тактиканы бұрын британдықтар мен француздықтар Қырым соғысындағы Севастополь қоршауында қолданған, бірақ АҚШ Әскери-теңіз күштері бұл тактиканы алғаш рет қолданды. Форт Кларктен жасалған жауап атыстары тиімсіз болды, оқтар мақсаттан тысқары түсіп немесе үстінен өтіп кетті, бомбалаушы кемелерге ешқандай зиян келтірмеді. Түстен кейін қорғаушылардың оқ-дәрісі таусыла бастады, ал сағат 12:25 шамасында толығымен бітті. Осы кезде олар фортты тастап кетті, кейбіреулері Форт-Хаттерасқа қашып, ал басқалары қайықтарға отырды. Жағадағы федералды әскерлерге қолбасшылық еткен полковник Макс Вебер бұл жағдайды байқап, фортты басып алу үшін бірнеше әскер жіберді, бірақ флот мұны білмеді және тағы бес минут бойы атуды жалғастырды. Осы шатасу кезінде шабуыл тобының бір ғана жаралысы болды, әскерлердің бірі қанатын снарядтың сынығымен жараланды. Бақытымызға орай, әскерлердің бірі үлкен американдық туды желбіретіп, кемедегі артиллерияшылардың назарын аударды, соның нәтижесінде бомбалау тоқтатылды және басқа зақымдар болған жоқ. Стрингэм мен оның капитандық құрамы назарын Форт-Хаттерасқа бұрды. Ал қону операциясы жақсы жүрмеді. Әскерлердің үштен бірі ғана жағаға шыққанда, желдің күшеюі толқындарды көтеріп, қону қайықтарын суға батырып, аударды, және генерал Батлер одан әрі әскерлерді түсіруге тырысуды тоқтатуға мәжбүр болды. Полковник Вебер өзімен бірге 318 адам болғанын анықтады. Олардың ішінде 20-шы Нью-Йорк полкінен 102 адам, 9-шы Нью-Йорк полкінен 68 адам, Біріккен жағалау күзетінен 28 адам, артиллериядан 45 адам, теңіз жаяу әскерінен 45 адам және ауыр қаруларды қолдана алатын 28 теңізші болды. Олар толқындар арқылы жағаға жеткізген бірнеше далалық артиллериялық құралдармен, конфедераттардың қарсы шабуылына қарсы тиімді қорғана алатын, бірақ Форт-Хаттерасқа шабуыл жасауға тым әлсіз болды. Күн батқанда, флот нашарлаған ауа райына қарсы шегінді, шаршаған қорғаушылар күшін күтуді күтті, ал жағадағы федералды әскерлер аштан өліп, су азайып, қарсыластарының күтіп отырған күшінен қорқып ұйықтады.

Early on the morning of 28 August, Minnesota, USS Wabash, and USS Cumberland began to bombard Fort Clark, while the lighter warships accompanied the transports to a point about 3 mile (5 km) to the east, where the troops began disembarking. Stringham kept his ships moving in a loop, with Wabash towing Cumberland. About 11:00 a. m., USS Susquehanna "made her number" and joined in. The ships would deliver their broadsides against the fort, move back out of range to reload, and then come back in to fire again. By remaining in motion, they did not let the artillerymen in the fort correct their aim between shots, and thereby negated much of the traditional advantage of shore based guns over those on ships. This tactic had been used previously by the British and French at the siege of Sevastopol in the Crimean War, but this was the first time it was used by the US Navy. The return fire from Fort Clark was ineffectual, either falling short or passing overhead, and no hits were made on the bombarding ships. Shortly after noon, the defenders ran low on ammunition, and about 12:25 p. m. they ran out completely. At this point, they abandoned the fort, some fleeing to Fort Hatteras, while others took to boats. Col. Max Weber, commanding the Federal troops already on shore, noted this and put some men in to take possession, but the fleet did not know this and continued firing for another five minutes. It was during this interval of confusion that the landing force suffered its only casualty, one of the soldiers being seriously wounded in the hand by a shell fragment. Fortunately, some of the troops were able to get the attention of the gunners on the ships by waving a large American flag, and the bombardment stopped with no further harm done. Stringham and his captains then turned their attention to Fort Hatteras. Meanwhile, the landings were not going well. Only about a third of the troops were ashore when rising winds produced surf that swamped and overturned the landing boats, and General Butler had to suspend further attempts to land. Colonel Weber found that he had only 318 men with him. The number included 102 from his own regiment, the 20th New York, but also 68 from the 9th New York, 28 from the Union Coast Guard, 45 artillerymen, 45 marines, and 28 sailors who could man heavy guns. With several field pieces that they had managed to wrestle ashore through the surf, they could reasonably well defend themselves against a Confederate counterattack, but they were too weak to mount an attack on Fort Hatteras. As the day came to a close, the fleet drew off in the face of threatening weather, the exhausted defenders looked for reinforcements, and the Federal troops ashore went to sleep supperless, with water running low, and dreading the reinforcements that their opponents hoped for.

Күн батып, екінші күні

Қараңғы түскеннен кейін бекініске күшейту әскері келе бастады. CSS Warren Winslow атты қаңтарлы кеме Форт-Окракоктан гарнизонның бір бөлігін әкелді, сондай-ақ кейбір теңізшілер де қаруларды басқаруға көмектесу үшін қалды. Бұл форттағы әскер санын 700-ден астамға жеткізді, ал Нью-Берннен қосымша күштер күтілуде. Қосымша әскерлермен бірге Солтүстік Каролина және Вирджиния жағалау қорғанысына қолбасшылық ететін Флаг-офицер Сэмюэл Баррон келді. Полковник Мартин шаршағанын айтып, Барроннан басқаруды қабылдауын өтінді. Ол келісіп, Нью-Берннен келген қосымша әскерлердің көмегімен Форт-Кларкты қайта алатындарына сенді. Екінші күннің таңы қорғаушылардың үмітін жойды. Ауа райы жақсарғандықтан, одақтас флоты қайта оралып, бомбалауды жаңартты; сондай-ақ, күшейту әскерін әкелген көлікті де кері қуды. (Бір кеме қалайда ішке кіре алды, бірақ одан әскери күш әкелудің орнына, жараланғандардың бір бөлігін алып кетті.) Флот бастапқыда қозғалыста болды, бірақ көп ұзамай форттағы қарулардың жете алмайтын қашықтықта екенін анықтады. Содан кейін кемелер орналасқан жерін өзгертпеді, тек фортқа атыс ашты, бірақ оларға жауап беру қаупі болмады. Форттағы әскерлер төзімділіктен басқа ештеңе істей алмады. Шамамен үш сағаттан кейін Баррон офицерлер кеңесін шақырды, олар жағдайды іздеуге келісті, тіпті қаза болғандардың саны көп емес болса да. (Нақты өлгендер мен жараланғандардың саны белгісіз. Әртүрлі хабарламалар бойынша, өлгендердің саны 4-тен 7-ге дейін, ал жараланғандардың саны 20-дан 45-ке дейін болды.) Сағат 11-ден кейін ақ ту көрсетілді. Батлер Барронның капитуляцияға келісуін талап етті, ол да келісті. Шайқас аяқталды, ал аман қалғандар тұтқын лагерлеріне жіберілді. Тұтқын тізімінде 691 адамның аты-жөні болды, оның ішінде эвакуацияланбаған жараланғандар да бар еді.

Салдары

Батлер мен Стрингем шайқастан кейін бірден – бірі Вашингтонға, екіншісі тұтқындарды Нью-Йоркке алып кетті. Сыншылар екеуі де жеңістің құрметін өзіне тартуға тырысып жатыр деді. Бірақ олардың сөзіне сенсек, әкімшілікті Хаттерас шығанағын жабу жоспарынан бас тартуға көндіруге ұмтылған. Шығанақ Федералдық қолында Конфедерацияға енді пайдалы емес еді, тіпті Одақ әскерлеріне шабуылдаушыларды ішкі суларға қууға мүмкіндік берді. Олар мен олардың жақтастары бірнеше апта бойы осы мәселені көтеріп тұрса да, бұл қажетсіз болып шықты. Соғыс және Әскери-теңіз министрліктері келесі жылдың басында Солтүстік Каролина құрлығына амфибиялық шабуыл жасау үшін кіреберіс ретінде пайдалануға шығанақты сақтап қалуға шешім қабылдады. Бұл науқан, армия командирі Амброз Э. Бернсайдтың есімімен аталып, Бернсайдтың Солтүстік Каролина экспедициясы деп белгіленді, ішкі сулардағы сауда шабуылдарын толығымен жойды. Хаттерас шығанағының Федералдық қолында қалуына Конфедерация билігі де көмектесті, олар Окракок және Орегон бекіністерін қорғау мүмкін емес деп шешіп, оларды тастап кетті. Стрингхемнің форттарды бомбалау кезінде кемелерін жылдыру тактикасын кейіннен Оңтүстік Каролинадағы Порт-Роялда Флаг-офицер Сэмюэл Фрэнсис Дюпонт қолданды. Бұл тәжірибенің тиімділігі теңіздік артиллерияға қарсы бекіністердің маңыздылығын қайта қарауға себеп болды. Шабуылдың ешқандай физикалық іздері қалмады, бірақ шайқас алаңы Кейп-Хаттерас ұлттық жағалауында сақталған.