Кіріспе

Карлес Пуйол Сафоркада (испанша Carles Puyol Saforcada; 1978 жылғы 13 сәуірде туған) – Испанияның бұрынғы кәсіби футболшысы. Ол негізінен орталық қорғаушы ретінде ойнады, бірақ сол және оң қанат қорғаушысының қызметін де атқарды, көбінесе оң қанат қорғаушысы ретінде. Қорғаныстағы шеберлігі мен көшбасшылық қасиеттерімен танымал Пуйол – барлық уақыттағы ең ұлы қорғаушылар мен капитанның бірі саналады. Оның алаңдағы қабілеттері мен шеберлігіне орай, командаластары мен жанкүйерлер арасында "Эль Тибурон" ("Акула") деген лақап аты берілді. 2004 жылдың тамызынан бастап 2014 жылы зейнетке шыққанға дейін "Барселона" клубының капитаны болды және клуб сапында 593 ресми ойынға қатысты. Ол 18 маңызды клубтық жүлдеге ие болды, оның ішінде алты Ла Лига кубогы және үш Чемпиондар лигасы. Пуйол Испания құрамасы сапында 100 матч өткізіп, 2008 жылғы Еуропа чемпионатын және 2010 жылғы әлем чемпионатын жеңіп алған құраманың құрамында болды. 2010 жылғы әлем чемпионатының жартылай финалында Германияға қарсы өткен ойындағы жалғыз голды соқты.

Клубтық мансап

Каталонияның Ллейда қаласында туған Пуйол футболды туған қаласындағы клубта қақпашы ретінде бастады, бірақ иығына жарақат алғаннан кейін шабуылшыға айналды. Жастығында: "Ата-анамның мен футболшы болғаныма күмәні болды және оқуға баулыды", - деді. 1995 жылы "Барселона" клубының "Ла Масия" жастар академиясына қосылды. Екі жылдан кейін клубтың "B" командасында ойнай бастады, оң қанатын қорғаушы позициясын иеленді. 1998 жылы "Барселона" Малагадан Пуйолды сатып алу туралы ұсынысты қабылдады, ол Франк де Бур және Майкл Рейзигерден кейін болды. Алайда, ол өзінің жақын досы Хавидің бірінші командада дебют жасағанын көргеннен кейін кетуден бас тартты. Луи ван Гаал Пуйолды келесі жылы бірінші командаға шақырды, ал ол Ла Лигадағы дебютін 1999 жылдың 2 қазанында "Реал Вальядолидке" қарсы өткізіп, 2:0 есебімен жеңіске жетті. Содан кейін ол сәтті түрлендіріліп, орталық қорғаушы болды. 2003 жылғы маусымда "Барселона" қаржылық қиындыққа тап болған кезде "Манчестер Юнайтед" Пуйолға қызығушылық танытты, бірақ келісімге қол жеткізілмеді. Екі жылдан кейін ол келісімшартын тағы бес маусымға ұзартты. Пуйол 2003-04 маусымының соңында Луис Энрике зейнеткерлікке шыққаннан кейін клуб капитаны болып тағайындалды. Ол "Барса" қорғанысының негізгі тірегі болды, 2002 жылы УЕФА-ның "Еуропаның үздік оң қанатын қорғаушысы" сыйлығын жеңіп алды (басқа жеке наградалармен қатар) және каталондықтарға екі рет қатарынан лига титулын жеңуге көмектесті. 2005-06 маусымында ол барлығы 52 ойында ойнады, оның ішінде 12 ойында УЕФА Чемпиондар лигасының осы маусымында "Арсеналға" қарсы жеңіспен аяқталды, бұл клубтың екінші Еуропа кубогы болды. 2008 жылдың 16 қыркүйегінде Пуйол Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде "Спортинг" клубына қарсы матчта "Барселона" сапында 400-ші рет алаңға шықты. Лига маусымында, жарақаттарға қарамастан, ол 28 матчта ойнап, тағы бір лига титулын жеңуге көмектесті. Оның жалғыз голы 2009 жылдың 2 мамырында Сантьяго Бернабеудегі "Эль Класико" матчта "Реал Мадридке" қарсы соғылды, нәтижесі 6:2 жеңіс болды, ал ол голын каталондық туын сүйіп тойлады, бұл Мадрид жанкүйерлерін ашуландырды. Ол команданың 2009 жылғы Испания кубогын, 2009 жылғы Чемпиондар лигасысын, 2009 жылғы УЕФА Суперкубогын және 2009 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатында жеңіске жетуіне де үлкен үлес қосты, бұл бес жүлдеден тұратын бес реттік табысқа жеткізді, шамамен 100 ресми матчта ойнады. 2010 жылдың 13 қарашасында Пуйол "Барселона" сапындағы барлық турнирлердегі 500-ші ойынын "Вильярреалға" қарсы өткізді. 2010-11 маусымында ол тағы да жарақаттармен күресті, бірақ 28 матчта ойнап, тағы да лига мен Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды. Чемпиондар лигасының финалындағы соңғы алты минутты Уэмбли стадионында "Манчестер Юнайтедке" қарсы 3:1 есебімен жеңіске жетіп ойнады. 2009-10 жылғы Чемпиондар лигасының жартылай финалында "Интер Миланнан" жеңілгеннен кейін Пуйол "Барселона" үшін 56 матчта жеңіліссіз ойнады, бұл тізбек 2012 жылдың 11 қаңтарында "Осасунаға" қарсы матчта (2:3 есебімен жеңіліс) аяқталды. Сондай-ақ, ол осы маусымдағы Испания кубогында "Реал Мадридке" және "Валенсияға" қарсы екі гол соқты. 2012 жылдың 2 қазанында Чемпиондар лигасының топтық кезеңіндегі "Бенфикаға" қарсы матчта, "Гетафеге" қарсы тізе жарақатынан кейін жазылғаннан кейін алғашқы ойынында Пуйол бұрыштық соққы кезінде жамбасын шығарды. Бастапқыда ол екі айға алаңнан тыс қалады деп күтілді, бірақ бір айда толыққандай жазылып, қалпына келді. 18 желтоқсанда "Барселона" оның келісімшартын 2016 жылдың 30 маусымына дейін ұзартты. Келесі жылдың маусымында ол оң тізесіне тағы бір операция жасады, бұл оның кәсіби мансабындағы алтыншы операциясы болды, бұл ерте зейнетке шығу туралы ойларға әкелді. 2014 жылдың 2 наурызында Пуйол Мигелиден озып, "Барса" клубының барлық уақыттағы лига матчтары бойынша екінші орынға шықты, тек Хавиден кейін ғана болды, және "Альмерияға" қарсы өткен үй матчында 4:1 есебімен жеңіске жеткен үшінші голды соқты. Екі күннен кейін, келісімшартында әлі екі жыл қалса да, ол маусым соңында "Барселонадан" кететінін мәлімдеді. Ол: "Соңғы екі үлкен операциядан кейін, мен мұнда қажетті деңгейге жету үшін көп күш жұмсауым керек екенін түсіндім, тіпті өзім және хирургтар ойлағаннан да көп. Сондықтан мен осы шешімге келдім", - деді. "Барселона" Пуйолмен 2014 жылдың 15 мамырында қоштасты, ол бірінші командада он бес жыл (он жыл капитан ретінде) ойнап, 21 титул жеңіп алды. "Аудитори 1899" стадионында оның әріптестері, бұрынғы әріптестері, президенттері және жаттықтырушылары оған құрмет көрсетті, ол: "Мен көптеген жас балалардың арманын орындадым, өмірімде ең ұнайтын нәрсені жасадым, футбол ойнадым және жаттығулар жасадым", - деді. Ол көп ұзамай 36 жасында зейнеткерлікке шықты, бірақ өзінің жалғыз клубында қалды. Ол бірден футбол директоры Андони Субисарретаның көмекшісі болып тағайындалды. 2015 жылдың қаңтарында Субисаррета жұмыстан босатылғаннан кейін ол қызметінен кетті. 2019 жылдың қыркүйегінде Пуйол "Барселонаның" спорт директоры болып жұмыс істеу туралы ұсыныстан бас тартты.

Халықаралық мансап

Пуйоль Испания құрамасындағы алғашқы матчын 2000 жылғы 15 қарашада Нидерландыға қарсы өткізді және келесі жылдары тұрақты ойыншы болды. Ол ел құрамында 2000 жылғы Олимпиада ойындарында, 2002 жылғы әлем чемпионатында, 2004 жылғы Еуропа чемпионатында, 2006 жылғы әлем чемпионатында, 2008 жылғы Еуропа чемпионатында, 2009 жылғы Конфедерациялар кубогында және 2010 жылғы әлем чемпионатында ойнады. 2002 жылғы әлем чемпионатында Пуйоль топтық кезеңде Парагвайға қарсы өткен 3–1 есебімен жеңіске жеткен кезде өз қақпасына гол соқты. Ирландияға қарсы 1/8 финалда Фернандо Мориентеске гол соққысымен көмектесті; қосымша уақыттан кейін 1–1 есебімен тең түскеннен соң, командасы пенальтилер сериясында 3–2 есебімен жеңіске жетті. Испания жарыстың ширек финалында ко-хост ел – Оңтүстік Кореядан 5–3 есебімен жеңіліп, шығып қалды. Пуйоль 2008 жылғы Еуропа чемпионатында бір матчты қоспағанда, барлық ойындарда негізгі құрамда болды, ал Испания қорғанысы оның қатысқан бес ойында тек екі гол жіберді. Олар Германияға қарсы финалда жеңіске жетті, ал ол өзінің қорғаныс серігі, «Валенсия» клубының ойыншысы Карлос Марченамен бірге турнирдің үздік құрамына енді. 2009 жылғы Конфедерациялар кубогындағы бес матчтың үшеуінде негізгі құрамда ойнады және Икер Касильяс демалысқа кеткен топтық кезеңнің соңғы матчында капитан болды; олар үшінші орынды иеленді, ал ол төрт командаласымен бірге турнирдің үздік құрамына енді. 2010 жылғы Оңтүстік Африкадағы әлем чемпионатында Пуйоль барлық матчтарда негізгі құрамда ойнады және дерлік барлық минуттарды өткізді (тек ширек финалда Парагвайға қарсы 84-ші минутта Марченамен ауыстырылды). Ол жартылай финалда Германияға қарсы жалғыз голды соқты, бұл «Барселона» командаласы Хавидің берген бұрышынан соққан күшті соққы болды, бұл ұлттық құраманы алғашқы әлем чемпионатының финалына жеткізді. Финалда ол 120 минут бойы ойнады, ал команда Нидерландыны қосымша уақытта 1–0 есебімен жеңді. Испания турнир бойы тек екі гол жіберді – олардың ешқайсысы нокаут кезеңінде болған жоқ – сонымен қатар бес рет қақпаны құрғақ сақтап, 2006 жылғы Италия және 1998 жылғы Франция құрамаларымен бөліскен әлем чемпионатының жеңімпазы үшін рекордты көрсетті. Ол сондай-ақ 88% пас берді, бұл жарыстағы кез келген ойыншының үшінші ең жоғары көрсеткіші, командаласы Серхио Бускетспен бірге, және өнер көрсеткені үшін турнирдің үздік құрамына енді. 2010 жылдың 1 тамызында 32 жасында Пуйоль ұлттық құрама сапында кем дегенде тағы екі жыл ойнайтынын мәлімдеді. Ол 2012 жылғы Еуропа чемпионатында тізе жарақаты салдарынан қатыса алмады, бұл жарақат мамыр айының басында «Эспаньолға» қарсы лига матчында алған болатын, оған операция жасалып, 5-6 апталық қалпына келтіру қажет болды. Келесі жылы ол физикалық проблемаларға байланысты Конфедерациялар кубогына қатыса алмады. Пуйоль өзінің 100-ші және соңғы халықаралық матчын 2013 жылдың 6 ақпанында Испания құрамасының капитаны ретінде Катардың Доха қаласында Уругвайға қарсы өткен жолдастық кездесуде 3–1 есебімен жеңіске жетті.

Ойын стилі

Пуйоль – барлық уақыттағы ең үздік қорғаушылар мен капитанның бірі саналады. Ол мансабының басында қорғаныс жартылай қорғаушысы ретінде ойнады, ал жас кезінде қақпашы мен шабуылшы рөлінде де ойнаған. "Тәжірибесіз" ойыншы деп сипатталған Пуйольды 2006 жылы The Guardian басылымының Саймон Талбот былай деп атады: "Барселонаның өзінің Пещера адамы, жүрегін ойынға салып, шашы көзіне түсіріп, алаңға лақтырып, ақылға сыймас, шайтандық тәсілмен допты қуып жететін". Пуйоль лидерлік қасиеттерімен және еңбекқорлығымен де танымал болды. Ол командалық жаттығудан кейін немесе демалыс күндері де жеке жаттығуларын жалғастыратын. Мінеки, қысқа уақыт онымен бірге ойнаған Мигель Анхель Надаль кейін: "Карлес есейе білген, позицияны жақсы сезінеді, ең бастысы – жейдесіне деген мақтанышы зор" деді. Сол қорғаушы Жерар Пике: "Ол – егер сіздің назарыңыз шаттанса, тіпті 3:0 есебімен жеңіп тұрғанда, ойынның соңғы секундтарында да сізге дауыс көтеріп ескертетін адам" деді. Пуйоль көбінесе қорғаныс шеберлігімен танымал болғанымен, Барселона жастар академиясынан шыққан басқа ойыншылар сияқты талантты немесе туа біткен қабілетті болмаса да, мансабы бойы Пике сияқты допты жақсы ойнайтын орталық қорғаушымен бірге ойнады. Олар Барселона мен Испания құрамасында тиімді орталық қорғаныс жұбын құрды, мұнда біріншісінің физикалық күші екіншісінің әдемі ойын стилін толықтырды. Жастық шағында Пуйоль жылдам және белсенді оң жақ қорғаушы ретінде танымал болды, ол қарсыластарын қуумен және алға шығумен көзге түсетін. Бірақ ол жасымен бірге жылдамдығын жоғалтты. Бұл оның кейінгі карьерасында айқын байқалды, ол көбінесе орталық қорғаушы ретінде ойнады, себебі жиі қайталап тұратын тізе жарақаттары оның ойын уақытын шектеді, физикалық жағдайына кері әсер етті және ақырында мерзімінен бұрын зейнетке кетуге мәжбүр етті.

Жеке өмір

Пуйольдің ұзын, көкек шашы оның мансабы бойында ерекше белгісі болды. «Барселона» клубының жаттықтырушысы Ван Галь ойыншы 19 жасқа келгенде, ересектермен алғашқы жаттығуынан кейін шашын қысқа қалдыруды ұсынды. Ван Галь кеңсесінде оған: «Сенде қандай мәселе бар, шашыңды қысқа қалдыруға ақшаң жетпей ме?» деп сұрады. Пуйоль еске алды: «Мен ештеңе демедім, және бүгінгі күнге дейін шашымды сол күйінде сақтап келемін». 2006 жылы Пуйоль жұмыстан тыс уақытында «өте тыныш өмір сүретінімді» айтты. «Мен жылдар бойы Барселонадағы түнгі клубқа бармадым. Қайда болсам, достарыммен бірге мейрамханада болады». Оның айтуынша, бұл жарақатпен бірге қиын кезеңге алып келді, соңында Испания құрамасының физиотерапевті Рауль Мартинес «Барселонаға» келді: ойыншының сөзінше, «ол маған қатты сөйледі. Ол мені ойшалауға мәжбүр етті, мен көңілімді көтеріп, бәріне тым көп алаңдамаймын деп ойлауға тырыстым». 2009 жылдың наурыз айында Пуйоль Goal.com сайтына: «Мен көбіне сыртқа шығуды ұнатпаймын, бірақ демалу үшін жақсы, мен кітап оқуды жақсы көремін» деді. 2010 жылдың қыркүйегінде ол модель Малена Костамен қарым-қатынас бастады. Сол жылдың қазан айында «Валенсияға» қарсы өткен ойында 2:1 есебімен жеңіске жетіп, екі қолымен жүрек пішінін жасап, гол соқты және осы голды оған арнады. Ойыннан кейін ол: «Бұл голды қатыным үшін арнаймын» деді. 2011 жылы Пуйоль туған жерінен шыққан және таз қатерінен зардап шеккен футболшы Мики Рокеге жеке емделу үшін 30 000 евро төледі. Роке 2012 жылы қайтыс болды. Пуйоль 2012 жылы Ванеса Лоренцомен қарым-қатынас бастады. Олардың екі қызы бар: Мануэла (2014 жылы туған) және Мария (2016 жылы туған). Пуйольды ирандық IRIB TV3 телеарнасы 20 маусымда Иран мен Испания арасындағы 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының матчына түсініктеме беруге шақырды, бұл бағдарламаны Адель Фердосипур жүргізді, бірақ оған студияға кіруге рұқсат берілмеді. Entekhab жаңалықтар сайтының мәліметінше, бұрынғы ойыншы Иран Ислам Республикасы телеарнасының «сыртқы түрі (ұзын шашы)» себепті бағдарламаға қатыса алмайтынын айтты; арна директоры бірнеше апта бұрын Иранның консервативті діншілдеріне жақын адаммен ауыстырылды, және бұл оқиға Иранда Twitter-де әжуаға себеп болды.