Кіріспе

Жапонның Рюкю аралдарының оңтүстік-шығыс жиегіндегі Тынық мұхитындағы мұхиттық ойыс.

Рюкю ойысы (琉球海溝), сондай-ақ Нансей Шото ойысы деп те аталады, 1398 км (868 миль) ұзындығындағы мұхиттық ойыс. Ол Тайваньның солтүстік-шығысы мен Жапонияның оңтүстігі арасында, Тынық мұхитындағы Филиппин теңізінде, Жапонның Рюкю аралдарының оңтүстік-шығыс жиегінде орналасқан. Ойыстың ең терең нүктесі 7460 м. Шамамен 52 мм/жылдық жылдамдықпен. Филиппин плитасының субдукциясы, солтүстік-шығыстағы Нанкай ойысымен бірлесіп, 34 жанартаудың пайда болуына әкелді. Рюкю ойысы бойында тіркелген ең ірі жер сілкінісі – 1968 жылғы Хюга-нада жер сілкінісі, оның магнитудасы 7,5 болды және ойыстың ең солтүстік бөлігінде орын алды. Бұл жер сілкінісі цунамиді де тудырды.

Тайвань маңындағы Рюкю траншеясы мен Рюкю аркасы

Тайваньның шығыс жағалауында Рюкю траншеясымен байланысты шығыс-батыс жазықтықты сейсмикалық аймақ орналасқан. Бұл сейсмикалық аймақ 50 км қашықтыққа және 150 км тереңдікке дейін жалғасады. Бұл жердегі жер сілкіністерінің гипоцентрлері Бениофф аймағын көрсетеді, бұл Филиппин теңізінің табаны осы аймақтағы Еуразиялық табанының астына шамамен 45° бұрышпен батып бара жатқанын білдіреді; траншеяның бір шетінен екінші шетіне қарай плитаның көлбеуі күрт өзгереді. Бұл аймақтың тереңдігі мен көлбеулігі Тайваньның Татун және Чилунг жанартау тобының орналасуымен үйлеседі. Траншеяның ұзындығына перпендикуляр жасалған кесім көптеген ерекше жылдамдық қабаттарын көрсетеді. Субдукция нәтижесінде пайда болған шөгінді кенеде 1,8 км/с, 2,8-2,9 км/с, 3,5 км/с және 4,5-5 км/с P толқын жылдамдықтарына ие төрт бөлек қабат бар. Бұл кесімнің аймағында кене траншеядан 50 км қашықтықта 9 км қалыңдыққа жетеді. Кене төмен жағында мұхиттық қабықта бірнеше сейсмикалық қабаттар бар. Теңіз түбіндегі сейсмография және көп каналды сейсмикалық зерттеулер Рюкю траншеясының солтүстік бөлігінің құрылымы туралы мәліметтер береді. Назар аударуға тұрарлық ерекшеліктер: траншеяның құрлыққа қарайтын жағында қалың (7-12 км) және төмен жылдамдықты (4-5 км/с) аймақ, траншеяның үстіңгі бөлігінде палео-доғалық қабықтың болуы, қарапайым мұхиттық қабықтан өзгеше, және Филиппин плитасының төмен P толқын жылдамдығымен (Vp = 5 км/с) материалдың астына бату аймағы, бұл 1968 жылғы 7,5 балдық Хюганада жер сілкінісінің орнымен сәйкес келеді. Жоғарыда аталған құрылымдық әртүрлілік, әсіресе палео-доғалық қабықтың субдукциясы және оған байланысты батиметриялық биіктіктер, бұл аймақтағы жер сілкіністерінің 8,0 балдан жоғары болмауының бір себебі деп болжануда. Палео-доғалық қабықтың субдукциясы үлкен жер сілкінісіне жеткілікті кернеудің жиналуына кедерес келтіретін нақты механизм әлі белгісіз.