2004 жылғы Индонезиядағы цунами және жер сілкінісінің салдары
Effect of the 2004 Indian Ocean earthquake on Indonesia
2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен Индонезия, әсіресе Ачех провинциясы қатты зардап шекті. 130 мыңнан астам адам қаза тауып, 655 мың үйсіз қалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезия 2004 жылғы 26 желтоқсанда Үнді мұхитында болған жер сілкінісінен туындаған цунамиден ең көп зардап шеккен алғашқы ел болды. Цунами Суматраның солтүстік және батыс жағалау аймақтарын, сондай-ақ Суматрадан шалқап жатқан кішігірім аралдарды суға батырды. Қаза тапқандар мен келген зиянның көбі Ачех провинциясының үлесіне тиді. Цунами жер сілкінісінен кейін 15-30 минут ішінде келді. Елдің Ұлттық Төтенше Жағдайларды Жоққа Шығару Координациялық Агенттігінің мәліметінше, шамамен 130 000 адам қаза тауып, 37 063 адам жоғалып кетті. Бұдан өзге, БҰҰ-ның бағалауынша, 655 000 адам үйсіз қалды және провинция бойынша орналасқан түрлі босқындар лагерьлерінде уақытша баспана тапты. Цунами жер сілкінісінің эпицентріне ең жақын жерде 51 метрге (167 фут) дейін жетті. Басқа да аса қауіпті цунамилер сияқты, бұл цунами да оған дейінгі жер сілкінісінен әлдеқайда күштірек болды.
Indonesia was the first country to be seriously affected by the earthquake and tsunami created by the 2004 Indian Ocean earthquake on 26 December 2004, swamping the northern and western coastal areas of Sumatra, and the smaller outlying islands off Sumatra. Nearly all the casualties and damage took place within the province of Aceh. The time of arrival of the tsunami was between 15 and 30 minutes after the deadly earthquake. According to the country's National Disaster Relief Coordination Agency, around 130,000 people were dead and 37,063 were missing. In addition, the UN estimated that 655,000 people were homeless and sheltering in scattered refugee camps across the province. The tsunami was as high as 51 meters (167 feet) in the area closest to the epicenter of the earthquake. Like most extremely deadly tsunamis, the tsunami was much more destructive then the earthquake that preceded it.
Салдары
Солтүстік Суматра жер сілкінісінен өзі де зардап шекті, себебі оны цунами шайып кетті. Дегенмен, зиянның көп бөлігі Ачех және Солтүстік Суматра провинцияларының жағалау аймақтарын шарпыған цунами нәтижесінде туды. Ачехтің батыс жағалауы эпицентрден шамамен 100 км қашықтықта орналасқан және Тапактуанға дейін оңтүстікке қарай ауыр зақымдарға ұшырады. Жағалаудағы Лхокнга қаласын 20-25 метрлік цунами толқындары шапты, ал кейбір жерлерде толқындардың биіктігі 30 метрден асты. Он метрлік толқындар аралдың солтүстік жағынан Малакка бұғазы арқылы оңтүстікке қарай жылдамдап, солтүстік-шығыс жағалауындағы Лохсеумавеге дейін жетті. Үш күнге жалпыұлттық аза тұру жарияланды. Ачех жағалауынан ұшқандардың хабарлауынша, жағалау сыртқы түрінен толығымен қираған. Көптеген қалалар мен ауылдарда тек бетон негіздері ғана қалды, ал әлсіз үйлердің жалғыз белгісі – қағаз сияқты бүкілген темір шатырлар еді. Батыс жағалау бойындағы құтқару жұмыстары мен байланыс қиындыққа тап болды, себебі жағалаудағы жолдар ондаған көпірлердің қирауынан және жолдың көп бөлігін су шайып кеткенінен немесе лаймен тосылып қалғанынан бұзылды. 9,2 балдық жер сілкінісінің эпицентріне ең жақын орналасқан Ачехтің батыс аудандары, БҰҰ-ның Төтенше жағдайлар координаторы Ян Эгеландтың сөзіне сәйкес, "жолсыз" аймаққа айналды. 7 қаңтарда Халықаралық көші-қон ұйымының аймақтағы өкілі Крис Лом: «Ачехтің солтүстік және батыс бөліктеріне жолмен кірудің болмауы көмек көрсету ұйымдары үшін басты мәселе» деді. Осылайша, батыс жағалаудағы бірнеше қалалар әуежайлар мен порттардан жолмен үзіліп қалды. Сондықтан, құтқару жұмыстарына тікұшақ немесе қайық қолдану қажет болды. Мысалы, Ачехтің Мюлабох қаласында мыңдаған адам көмек күтіп отырды, Ломның мәліметінше, көпірлердің 99 пайызы қирап, асфальт жолдардың 60 пайызы лайға батып кеткен. «Өлім санының артуы әлдеқашан анық», - деді Джакартада орналасқан Халықаралық көші-қон ұйымының төтенше жағдайлар координаторы Уильям Хайд. «Жағалаудың көп бөлігіне қол жеткізу мүмкін емес». Индонезия үкіметінің өкілдері апаттың ауқымы мен азаматтық басқарудың бұзылуына байланысты қаза болғандардың саны туралы жуық шамамен баға беруге мәжбүр болғанын мойындады. Олар бір жаппай қабірдегі мәйіттерді санап, осыған ұқсас жерлердің санына көбейту сияқты шараларды қолданды. Басқа жағдайларда олар ауылдың халқын есептеп, тірі қалғандарды санап, қалғандарының қаза болғанын болжады. Азаматтық басқарудың бұзылуының ауқымын көрсеткен факт – бір аптадан кейін Ачехте 1400 полицей жоғалып кетті және олар туралы ешқандай хабарлама түспеді. Астанасы Банда Ачех болған Ачех провинциясының бүкіл үкіметі провинциялық заң шығарушылар мен мемлекеттік қызметкерлердің қаза болуынан жойылды. БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан 2005 жылғы 7 қаңтарда аймақты тікұшақпен аралап көргеннен кейін Индонезияның Ачех провинциясындағы апатты ол көрген ең қорқынышты апат деп сипаттады.
Northern Sumatra took damage from the earthquake itself as the tsunami inundated it. However, most of the damage was the result of the tsunami that struck the coastal regions of the Aceh and to a much lesser extent the North Sumatra provinces. The west coast of Aceh was about 100 km (60 mi) from the epicenter and took very heavy damage as far south as Tapaktuan. The coastal town of Lhoknga was hit by tsunami waves of more than 20 to 25 meters with run up heights of more than 30 meters in some places. Ten meter tall waves passed the northern tip of the island to race south down the Straits of Malacca and strike along the northeast coast as far east as Lhokseumawe. Three days of national mourning were declared. Reports from those who flew over the Aceh coast reported a virtually destroyed coastline. In many towns and villages, concrete pads were all that was left of substantial structures, while scattered corrugated iron roofs crumpled like paper wore the only evidence of weaker homes. Relief efforts and communication along the western coastline were complicated because roads along the coast was disrupted due to the destruction of dozens of bridges and much of the road being washed away or blocked by mud. The western districts of Aceh, lying nearest the epicenter of the magnitude 9.2 earthquake that caused the tsunami, were a "roadless" area, according to UN Emergency Coordinator Jan Egeland. "The lack of access by road is a key problem aid agencies face in the northern and western parts of Aceh," Chris Lom, a spokesman in the region for the International Organization for Migration, said on 7 January. A number of towns on the west coast were therefore cut off from the road from any airport or port. Relief efforts, therefore, required the use of helicopter or boat. In the town of Meulaboh in Aceh, for instance, where thousands were waiting for aid, 99 percent of the bridges were gone and 60 percent of asphalt roads awash with mud according to Lom. "An escalation in the number of deaths is almost a certainty," according to William Hyde, Jakarta based emergency relief coordinator for the International Organization for Migration. "So much of the coastline couldn't be accessed." Government officials in Indonesia acknowledged they were forced to make crude estimates of the death toll because of the scale of the devastation and the breakdown of civil governance. They were forced to use such measures as counting the number of bodies in one mass grave and multiplying that by the number of such plots. In other cases, they estimated the population of a village, counted the survivors and assumed the rest were dead. The scale of the breakdown of civil governance was shown by the fact that after a week 1400 policemen were missing in Aceh, and not reported in. The entire provincial government of Aceh, which had its capital at Banda Aceh was reportedly wiped out by the deaths of the provincial legislators and government workers. UN Secretary General Kofi Annan described the devastation in the Indonesian province of Aceh as the worst he had ever seen, after touring the region by helicopter on Friday 7 January 2005.
Банда Ачех
Банда Ачех қаласында цунами алдында шамамен 264 мың адам тұрған. Индонезиядағы қаза болғандардың көп бөлігі осы қалада болды. Үкімет хабарлағандай, Банда Ачех астанасында ғана 60 мыңға жуық адам қаза тапты. Провинцияның астанасы Банда Ачех көшелерінен табылған мыңнан астам мәйіт, тану процесін күтпестен, санитарлық жағдай нашарламауы үшін дереу жаппай қабірге жерленді.
Banda Aceh was a city with a population of about 264,000 inhabitants before the tsunami. The majority of the Indonesian casualties were in the city. Around 60,000 people were confirmed killed in the capital of Banda Aceh alone, the government announced. Over one thousand bodies found on the streets in the provincial capital of Banda Aceh were placed in mass graves without waiting for identification as officials quickly tried to keep the sanitation situation from worsening.
Леопунг
Леупунг, кейде "Леупуенг" деп те жазылады, Ачех-Бесар ауданындағы (Кабупатен/Кота) Ачех қаласының арнайы аумағының астанасы Банда-Ачех қаласына жақын орналасқан қала. Цунами қаланы толығымен қиратты. БАҚ хабарларында цунами теңіз жағалауындағы әк тасты жартастар арқылы Леупунгке қарай бағытталғаны, қаланың он мың халқы болғаны айтылды. Есептерге сәйкес, тік және тікбұрышты ештеңе қалмады, аман қалғандардың саны шамамен 200 мен 700 аралығында болды.
Leupung sometimes spelt "Leupueng", is a town in the district (Kabupaten/Kota) of Aceh Besar, close to the city of Banda Aceh, the capital of the special territory of Aceh. The town was obliterated by the tsunami. Media reports stated that the tsunami was directed by seaside limestone cliffs towards Leupung, which had a population of ten thousand. According to reports nothing vertical and square edged is left, and the estimated number of survivors was between 200 and 700.
Каланг
Каланг цунамиден қатты зардап шекті. Бұл аудан орталығы болған, бірақ оннан қалған аз ғана нәрсе бар. Қала тұрғындарының шамамен 30 пайызы ғана тірі қалды. Калангтың халқы 9000 мен 12000 аралығында бағаланады. Цунами қалдырған қирату іздері жағалаудан ішке қарай екі километрге дейін созылды. Бүкіл төбелер суға кетіп қалды. Әлеуметтік әл-ахуал министрі Әлви Шихаб Меулабохтың солтүстігіндегі Каланг қаласының ішкі аймаққа көшірілуі мүмкін екенін айтты.
Calang was badly hit by the tsunami. It was the district capital, but little was left remaining. Only about 30 percent of the townspeople survived. Estimates of the population of Calang largely fall between 9,000 and 12,000. The trail of destruction left by the tsunami extended two kilometers inland from the coast. Whole hills were washed away. Welfare Minister Alwi Shihab was quoted as saying that it is likely the town of Calang, north of Meulaboh, would be relocated inland.
Меулабо
Меулабох қаласында цунами алдында 120 мың адам тұрған. Көмек ұйымдастырушылар мен жергілікті билік өкілдерінің мәліметінше, толқындар сериясы шамамен 40 мың адамның өмірін қиып, қаланың көп бөлігін қиратты. Аймақта 50 мыңға жуық адам үйсіз қалды, жергілікті билік қызметкерлерінің күші жетпеді және аймақтық билікпен үйлесімділік жоқтың қасынан болды. Шамамен 5000 адам Меулабох колледжінде паналады, бірақ жағдай күннен-күнге нашарлап бара жатты. Индонезия теңіз күшінің көмек көлігі Меулабохқа бағыт алғанда, портының қирауынан қалуға мүмкін болмағандықтан кері қайтуға мәжбүр болды. Жақын жердегі кішкентай әуежай қайта ашылды, бұл кішігірім ұшақтарға қонуға мүмкіндік берді.
The town of Meulaboh, which had a population of 120,000 before the tsunami, was struck by a series of waves, killing an estimated 40,000 and destroying most parts of the city, according to relief organizers and local government officials. Approximately 50,000 people lost their homes in the region, local government workers seemed to be overwhelmed and there was little sign of coordination with regional authorities. About 5000 took refuge at Meulaboh College but conditions there became steadily worse. An Indonesian Navy ship bringing aid supplies to Meulaboh was forced to turn away after it was unable to dock because the port facilities were destroyed. The small airport nearby was reopened, enabling small aircraft to land there.
Батыс аралдары
Бастапқыда үкімет шенеуніктері Суматраның батыс жағалауында шашырап жатқан, Симеулуэ және Ниас сияқты Индонезияның ең кедей аймақтарындағы көптеген кіші аралдардан есептердің келмеуіне қатты алаңдады. Дегенмен, Ачехтің құрлық бөлігімен салыстырғанда, қаза болғандардың саны салыстырмалы түрде аз болған сияқты.
Government officials were initially very concerned over the lack of reports from the many small islands dotting the western coast of Sumatra, such as the islands of Simeulue and Nias, among the poorest areas in Indonesia. However, casualties seemed to be comparatively light in comparison to the mainland of Aceh.
Симеуле аралы
Симеуле аралдағы 70 000 тұрғынның бесеуі ғана қаза болды, барлығы да жер сілкінісі кезінде, жер сілкінісінің ошағына жақын болғандықтан, көптеген үкімет шенеулерінің қорқынышына қарамастан, бұл үлкен трагедия болған жоқ. Цунами аралдың жағалауындағы ғимараттардың 90% -ын қиратты, су биіктігі жоғары көтерілді. Арал тұрғындары 1907 жылғы жер сілкінісі мен цунамиден кейін пайда болған жергілікті ауызша дәстүрге сүйене отырып, жер сілкінісінен кейін эвакуацияланды. Алдыңғы жер сілкінісі 2002 жылы болған.
Simeulue was not the tragedy many government officials feared despite its proximity to the quake epicenter. Only five of the 70,000 villagers on Simeulue were killed, all of them in the earthquake, although 90% of the buildings along its coast were destroyed by the tsunami, which reached up to high. Residents on the island were prompted to evacuate following the earthquake, based on a local oral tradition which emerged following the 1907 earthquake and tsunami. A previous earthquake last struck in 2002.
Ниас аралы
Ниас аралында Денсаулық сақтау министрлігінің ресми мәліметтері бойынша қаза болғандардың саны 122-ге жетті, ал әртүрлі расталмаған көздер (көбінесе Джакартада тұратын туыстарының телефон арқылы хабарлауы) 600-дан астам адам қаза тапқанын хабарлады; ал кейбіреулер бұл сан 1000-нан асып түсуі мүмкін екенін айтты. Сиромбу ауданындағы Ниас аралының жағалауындағы кішкентай аралдардың салыстырмалы түрде зардаптанбағаны хабарланды, бірақ биік толқындар жергілікті тұрғындарға аралдарға жетуге кедергі келтіріп тұрды. Аралдармен байланыс пен хабар алмасу телекоммуникациялық инфрақұрылымның зардап шегуінен қиын болды, телефон желілері үзіліп, нашар ауа райы салдарынан радио байланысы тоқтатылды. Бұл инфрақұрылымдық зардап көмек көрсетуді қатты қиындатты.
On Nias Island official accounts gave the number of dead at 122 via the Ministry of Health, while various unconfirmed sources (mostly from phone calls by relatives living in Jakarta) reported death tolls of over 600; others said the number was more likely to exceed 1000. Reports surfaced that the small islets off the coast of Nias island in the Sirombu district were still relatively intact, but high waves still prevented locals from attempting to reach the islands. Confirmation and communications to the islands were further hampered by damage to telecommunication infrastructures, where phone lines were broken and radio networks were said to be down due to bad weather. This infrastructure damage severely hampered the distribution of aid.
Ачехтікі бүлікшілердің себептері
Көмек көрсету "Азаттық Ачех қозғалысы" сепаратистік қозғалысының бүліктеріне байланысты қиындатылды, бұл Ачехта жер сілкінісі алдында журналистердің, мемлекеттік кеңселердің және көмекшілердің салыстырмалы түрде аз болуына әкелді. 27 желтоқсанда үкімет шетелдік журналистер мен көмекшілерге Ачехке баруға тыйым салған 18 айлық шектеуді алып тастады. Сондай-ақ 27 желтоқсанда "Азаттық Ачех қозғалысы" өкілі аман қалғандарға гуманитарлық көмек жеткізу және жағдайды нашарламауы үшін атысты тоқтату туралы жариялады, бірақ кейбіреулер "Азаттық Ачех қозғалысы" мен Индонезия әскері арасындағы шынайы ынтымақтастыққа күмән келтірді. Цунамиде көптеген сарбаздарын жоғалтса да, сепаратистер Ачехтің бір бөлігі болып қала берді. 6 қаңтарда Индонезия әскері гуманитарлық миссияда болған кезде сарбаздарға шабуыл жасалғанын хабарлады. Көтерілісшілер өз кезегінде Индонезия әскері жағдайды пайдаланды деп мәлімдеді. Егер қақтығыстар жалғаса берсе, бұл көтерілісшілердің бекіністеріне жақын қалалардың сыртында жұмыс істейтін гуманитарлық ұйымдар үшін мәселе тудырар еді. Қақтығыс қайта басталатын болса, шетелдіктерге тағы да саяхат шектеулері қойылуы мүмкін. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл Индонезияны көмек ретінде берілген әскери көмекті көтерілісшілерге қарсы күреске пайдаланбауға ескертті.
Relief was made difficult due to the insurgency of the separatist movement Free Aceh Movement which means that there were relatively few journalists, government offices, or aid workers in Aceh prior to the earthquake. On 27 December the government lifted the 18 month old ban prohibiting foreign journalists and aid workers from travelling to Aceh. Also on 27 December a spokesperson for the Free Aceh Movement declared a ceasefire so humanitarian aid could reach survivors, and so as not to complicate the situation, however some expressed doubt that there would be good faith cooperation between the Free Aceh Movement and the Indonesian military. Despite losing many soldiers to the tsunami, the separatists remained a part of Aceh. On 6 January the Indonesian military reported that soldiers had been attacked while on humanitarian missions. The insurgents in turn claimed that the Indonesian military took advantage of the situation. If the clashes continued, it would pose a problem for humanitarian organizations operating outside of the cities near rebel strongholds. Travel restrictions may be put on foreigners again if the conflict restarts. U. S. Secretary of State Colin Powell warned Indonesia not to use any of the military aid being provided for relief efforts for counterinsurgency efforts.
Әсерлер
Индонезия аймақтағы ең бірінші және ең ауыр зардап шеккен ел болғанымен, көмек ала бастаған соңғы ел болды. Суматраның солтүстік облысында азық-түлік тоналып жатыр деген хабарлар тарады, себебі көмек келуі кешікті. Өңірде бүлікшілерге қарсы күрес жүргізіп жатқан 15 мың әскер көмек көрсетуге және тірі қалғандарды іздеуге жіберілді. Бірақ, көптеген сарбаздар мен олардың отбасылары да қаза тапты. Индонезия үкіметі жергілікті Ачех провинциялық үкіметі толыққанды құлдырады деп мәлімдеді (Банда Ачехтегі көптеген жергілікті саясаткерлер қалаға цунами келген кезде қаза тапты) және барлық әкімшілік басқару Жакартадан тікелей жүргізілетінін жариялады. Қалалар мен ауылдардағы өліктердің көптігі, денелерді анықтауға жеткілікті ресурстар мен уақыттың болмауы, сондай-ақ холера, дифтерия және басқа да аурулардың нақты қаупі жедел жәрдем қызметкерлерін жаппай қабірлер жасауға мәжбүр етті. Ең қажетті заттардың бірі – мәйіттерге арналған қаптар еді. Инфрақұрылымның жетіспеуі мен бюрократиялық кедергілер үлкен қиындықтар тудырды. БҰҰ-ның Балалар қоры бейсенбі күні 200 000 адамға арналған көмек, оның ішінде медициналық құралдар, сабын және брезент, кеденді өткізу үшін бір күнге Джакартада тоқтатылып тұрғанын хабарлады. Оңтүстік Суматрадағы Медан қаласындағы АҚШ консулы Медан мен Банда Ачех әуежайларында көмек жиналып жатқанын хабарлады, себебі оны тасымалдау үшін жеткілікті жүк көліктері болмады. Апаттан кейін өткен он бір күн ішінде Ачехтің Мюлабох сияқты жергілікті орталықтардағы халыққа аз ғана шетелдік көмекшілер мен көмек жетті. Алғашқы күндердегі ең маңызды мәселелердің бірі – жеткілікті көмек тарату мүмкін болмауы, себебі қолжетімді жолдар жетіспеді және тікұшақтардың саны аз болды. Аче провинциясының шалғай аймақтарына жеткен көмек көбінесе қайықпен және әуемен жеткізілді. Банда Ачехтен тыс жердегі әуежай жұмыс істеп тұрса да, қалған шағын қиыршық тас әуежайлар жер сілкінісі мен цунамиден зардап шекті. Облыста алғашқы күндері тек екі әуежай ғана жұмыс істеді. Аймақтағы көптеген жолдардың ішкі аймақтың таулы болуына байланысты жағалауға жақын орналасқандықтан, көлік инфрақұрылымының көп бөлігі зақымдалды немесе жойылды. Австралиядан көмекпен төрт ұшақ, ал АҚШ-тан бағалау тобымен бір ұшақ жіберілді. Австралиялық кеме тікұшақтармен жүктелді, бірақ Суматраға 2005 жылдың 14 қаңтарына дейін жеткен жоқ. Ачехке көмек көрсету үшін жіберілген USS Abraham Lincoln әуе кемесінің негізіндегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдаушы тобы шағын жағалау қауымдастықтарының қалдықтарына азық-түлік пен қажетті заттарды жеткізуді бастады. АҚШ-тың көмек операциясы Тайландтың Утапао базасында орналасқан.
Although Indonesia was the first and worst hit of countries in the region, it was the last to begin receiving relief aid. Looting of food was reported throughout this northmost province of Sumatra as aid proved slow to arrive. Fifteen thousand troops, who were in the region to fight the insurgency, were dispatched to render assistance and to search for survivors. However, many soldiers and their families were themselves killed. The Indonesian government declared the local provincial Acehnese government as totally crippled (many local politicians based in Banda Aceh were killed when the tsunami struck the city) and declared that all administrative control would be handled directly from Jakarta. The unmanageably high number of corpses strewn all over the cities and countrysides, limited resources and time for identifying bodies, and the very real threat of cholera, diphtheria and other diseases prompted emergency workers to create makeshift mass graves. One of the most urgently required supplies were bodybags. There were significant bottlenecks created by lack of infrastructure and red tape. The United Nation's Children's Fund reported on Thursday that aid for 200,000 people, including medical supplies, soap and tarpaulin, was being held at Jakarta for a day to clear customs. The US consul in Medan in southern Sumatra reported that aid there was piling up at the airports of Medan and Banda Aceh because there were not enough trucks to transport it. Eleven days after the disaster few foreign relief workers or supplies reached the local people in local centres such as Meulaboh, Aceh. In the immediate aftermath, one of the most pressing concerns was the inability to distribute sufficient aid due to a lack of accessible roads and a shortage of available helicopters. What little aid reached the remote regions of Aceh province trickled in primarily by boat and air. While the airfield outside Banda Aceh was functioning, most of the other small gravel airfields were damaged by the earthquake and tsunami. In the first days only two airfields were functioning in the province. As most of the few roads in the region were on the coast because of the rugged interior, much of the transport infrastructure was damaged or destroyed. Four planes carrying aid were sent by Australia and one from the US carrying an evaluation team. An Australian ship carrying helicopters set sail, but did not reach Sumatra until 14 January 2005. A US Navy aircraft carrier battle group centred on USS Abraham Lincoln, dispatched to assist Aceh, began ferrying small amounts of supplies to the remnants of small coastal communities. The US relief operation was based at the Thai base of Utapao.