Кіріспе

Еврей мұрасы ұйымы Таглит Birthright Israel, сондай-ақ Birthright Israel немесе жай ғана Birthright деп те аталады. Бұл 18 мен 26 жас аралығындағы еврей мұрасы бар жас ересектер үшін Израиль, Иерусалим және Голан биіктіктеріне жасалатын он күндік тегін тарихи саяхат. Бағдарламаны Birthright Israel Foundation демеушілік етеді, оның донорлары қатысушыларға қаржылай көмек көрсетеді. Таглит – еврей тілінде «жаңадан табу» деген мағынаны білдіреді. Саяхат барысында қатысушылардың көпшілігі алғаш рет Израильге келіп отыр, олар жеке еврейлік идентитігінің жаңа мағынасын және еврей тарихы мен мәдениетімен байланысын табуға ынталандырылады. 1999 жылдан 2024 жылға дейін бағдарламаның алғашқы сапарынан бері еврей диаспорасының 68 елінен келген 850 000-нан астам еврей жастары Birthright Israel бағдарламасына қатысты. Бұл әлемдегі ең ірі білім беру туризмі ұйымы. Birthright Israel-ге қатысу – еврей жастары үшін маңызды кезең деп есептеледі. Pew Research зерттеуі бойынша 2020 жылға қарай американдық еврейлердің 18-46 жас аралығындағы шамамен 20 пайызы Birthright бағдарламасына қатысқан. Birthright Израиль мен еврей диаспорасы арасындағы қарым-қатынастардағы ең ықпалды ұйым деп танылды.

Тарих

Birthright Israel бағдарламасы 1994 жылы қайырымдылық жасаушылар Чарльз Бронфман мен Майкл Штайнхардт Израиль үкіметімен, Израиль үшін еврей агенттігімен және еврей диаспорасы қауымдастықтарымен бірлесе отырып құрылды. Алғашқы сапар 1999 жылы өтті. Сол жылы қайтыс болған Шелдон Адельсон Birthright Israel-ге үміткерлерді күту тізімінен шығару және 2007 және 2008 жылдарға жылдық қабілеттілігін 37 000-ға дейін арттыру үшін 25 миллион доллар бөлді. Birthright 2007 жылы сапардан кейінгі іс-шара ретінде Birthright NEXT бағдарламасын іске қосты. NEXT жобаларының бірі I.D. болды, онда Birthright Israel түлектері өз тәжірибелеріне негізделген монологтар оқыды. Бірақ, жастардың Израилге саяхаттарына басымдық берілуіне байланысты, түлектер бағдарламаларын қаржыландыру жетіспеді, нәтижесінде NEXT 2015 жылы жабылды. 2010 жылы Birthright Excel деп аталатын қосымша бағдарлама іске қосылды. Birthright Excel – студенттердің 10 апталық жазғы бағдарламасы, онда олар өздерінің кәсіпорындарын құра немесе бизнеспен тәжірибеден өте алады. Қатысушылардың саны жылына шамамен 45 000 адамды құрады, олардың 80%-ы АҚШ және Канададан келді. 2018 жылы 48 000-нан астам қатысушы болса, 2022 жылы Birthright Israel сапарына барлығы 35 000 қатысушы қатысты. Бюджеттік қиындықтарға байланысты 2023 жылы бағдарламаға 23 500 қатысушының қатысуы күтілді. 2022 жылы Birthright Israel, еврей агенттігінің бөлігі болып табылатын Onward Israel-мен бірікті, ол жас ересектерге Израильге 6-10 аптаға өмір сүру, жұмыс істеу және оқу үшін бағдарламалар ұсынады. 2023 жылы Birthright-та екінші буынның алғашқы қатысушысы пайда болды.

Құқықтық негіздеме

Қатысу үшін, жеке тұлғаның кем дегенде бір ата-анасы танылған еврей тегінен болуы керек немесе танылған еврей қозғалысы арқылы иудаизмді қабылдаған, сонымен қатар басқа дінді белсенді түрде ұстанбауы тиіс. Олар 18 мен 26 жас аралығында болуы керек, орта мектепті бітірген болуы керек, 18 жастан кейін Израильге білім алу мақсатындағы саяхатқа немесе оқу бағдарламасына барған емес болуы керек, және 12 жастан кейін Израильде 3 айдан артық тұрмаған болуы керек. 2017 мен 2022 жылдар аралығында Birthright жас адамдардың некеге тұру және бала көтеру сияқты маңызды өмірлік шешімдерді кейінге жылдыруға бейімділігінің кең таралған мәдени өзгерісін ескере отырып, қатысуға болатын жас шегін 32 жасқа дейін көтерді.

Саяхат ұйымдастырушылары

Сапарларды Birthright Israel аккредиттеген әртүрлі ұйымдар мен компаниялар ұйымдастырады, олар логистикалық, білім беру және қауіпсіздік стандарттарын белгілейді. Барлық топтарды лицензиясы бар израильдік экскурсоводтар жетекшілік етеді және қарулы күзетші сүйемелдейді. Сапарлар қатысушылардың жас тобына және діни көзқарастарына қарай өзгеріп отыруы мүмкін. Саяхаттар магистранттарға, белгілі бір университеттің студенттеріне, нақты қаладан келген қатысушыларға, иудаизмнің нақты бағытымен байланысты қатысушыларға, жаяу серуендеу немесе музыканы ұнататындарға арналған турлар, сондай-ақ ЛГБТҚ+ қауымдастығы үшін, университеттерге арналған және мүмкіндігі шектеулі адамдарға ыңғайлы сапарлар сияқты әртүрлі бағыттарда ұйымдастырылуы мүмкін. Израильдің ірі әуе компаниясы El Al сапарлардың рейстерін ұйымдастырудың негізгі операторы болып табылады.

Сапардың егжей-тегжейі

Birthright Israel сапары Израильге барып-қайту жолымен қоса 10 күнге созылады. Экскурсиялар Израиль мен Иерусалимнің діни және мәдени орындарына, соның ішінде Батыс қабырғасына және Өлі теңізге бағытталған. Саяхаттарға қатысушылар үшін Израиль премьер-министрі сияқты қонақтардың сөз сөйлейтін мега-шаралар да ұйымдастырылады.

Турларға сондай-ақ Израиль әскерінде қызмет ететін ізраилдік жастармен 5-10 күндік мифгаш (иврит тілінде "кездесу") кіреді. Мифгаштың мақсаты – қатысушылар мен сарбаздардың бір-бірімен танысып, әрқайсысының дүниетанымын және еврейлік идентитісін жақсырақ түсінуі. Бағытталған талқылаулар қазіргі әлемдегі еврей дәстүрі, Израильдегі еврей өмірінің шетелдегі еврей өмірінен қалай ерекшеленетіні және міндетті әскери қызметтің жас ізраилдіктердің қызметке және елге адалдыққа деген көзқарасына қалай әсер ететіні сияқты тақырыптарды қамтиды. 2000 жылдан бері 115 мыңнан астам ізраилдік мифгаш бағдарламасына қатысқан.

Қауіпсіздік шаралары

Қауіпсіздік мақсатында, Birthright Israel бағдарламасымен ұйымдастырылған саяхаттарға Батыс жағалау, Газа секторы және Шығыс Иерусалимге, Ескі қаланың еврей кварталынан басқа, бару кірмейді.

Қаржыландыру

Әр қатысушы үшін шығындар, 2020 жылға қарай шамамен 4500 доллар, түрлі қаржыландыру көздері есебінен жабылады. Birthright Israel мәліметінше, қаржыландырудың 67% жеке донорлардан, 27% Израиль үкіметінен, 3% еврей федерацияларынан және 3% Еврей агенттігінен түседі. Бағдарламаның ең ірі жеке донорлары Шелдон Адельсон мен Мириам Адельсон болды, олар 2015 жылға дейін Birthright Israel-ге 250 миллион доллардан астам қаржы берген. Басқа да ірі донорлардың қатарында белгілі қайырымдастар Чарльз Бронфман, Эдгар Бронфман-аға, Даниэль Оч, Марлен Пост, Линн Шустерман және Майкл Штайнхардт бар. Бағдарлама Германия үкіметінен де, Германияға қарсы еврейлердің материалдық талаптары жөніндегі конференция арқылы қаржы алады. Birthright қатысушыларының арасында еврей әйелдеріне үйлену мүмкіндігі, қатыспағандарға қарағанда 16 пайыздық пунктке артық. Birthright қатысушыларының еврей өміріне қатысу ықтималдығы артты. Birthright қатысушыларының әр төртіншісі басқа бір Birthright қатысушысымен үйленеді. Birthright Израиль мен еврей диаспорасы арасындағы қарым-қатынастардағы ең ықпалды ұйым деп есептеледі. Calcalist мәліметінше, COVID-19 пандемиясы салдарынан Birthright және басқа да тарихи сапарлардың тоқтатылуы Израиль экономикасына 200 миллион долларлық шығын келтірді.

Басқа да мұралық сапарларға арналған шабыт

Birthright Israel басқа диаспоралар үшін де ұқсас мұра бағдарламаларына түрткі болды, оның ішінде армян диаспорасы үшін Birthright Armenia, АҚШ және Канададағы венгр диаспорасының жас ересектері үшін ReConnect Hungary, грек диаспорасы үшін Birthright Greece және хорваттар үшін Domovina Birthright Program. Birthright сондай-ақ 2015 жылы құрылған кубалық америкалықтарға арналған CubaOne Foundation және африкалық түкпірден шыққан американдық жастарға арналған Birthright Africa ұйымдарына да шабыт берді. 2022 жылы колледж баскетбол жаттықтырушысы Брюс Перл «Колледж баскетболы үшін туған құқық» атты 10 күндік сапарды ұйымдастырды, ол АҚШ колледждерінің ерлер баскетбол командаларын Израильге жеткізді. 2023 жылы сапар бағдарламасына БАӘ-де де тоқтау кірді.

Сын

Туған жер сапарлары үгіт түрі деп сипатталған. "Еврей ағымдары" журналында: "Туған жері Израиль үкіметінің және Палестина аумақтарын оккупациялауының ең тиімді үгіт кампанияларының бірі болды" деп жазылған. Ұйымның қаржысының басым бөлігі Трамп пен Нетаньяхудың жақтасы Адельсоннан түседі. Birthright Israel өтініш берушілердің саяси көзқарастарын сұрамайтынын мәлімдейді. Палестинаны қолдайтын "Еврейлер үшін бейбітшілік" ұйымы "Туған жерді қайтарып бер" атты науқан жүргізеді, ол Birthright Israel бағдарламасын сынап, жас еврейлерді оған бойкот жасауға шақырады, "Бізге тегін сапар ұйымдастырылып отырғаны әділетсіз, ал палестиналық босқындар өз үйлеріне орала алмайды" дейді. Birthright Unplugged 2014 жылы Birthright Israel-ге қарсы салмақ қою үшін құрылды, мақсаты – еврей және еврей емес келушілерді Израильдің ішінде және засындағы палестиналық қауымдастықтармен таныстыру. Жауап ретінде Birthright Израиль арабтарымен байланысты қосымша шаралар енгізді.