Кіріспе

Савона ( /s//ə/'/v//oʊ//n//ə/ ) – Британдық Колумбияның оңтүстік-орталық аймағындағы Томпсон аймағындағы инкорпорацияланбаған ауыл. Бұл жер Камлупс көлінің батыс жағалауында және оңтүстік жағасында, Томпсон өзеніне құятын жерге жақын орналасқан. BC Highway 1 тас жолында, бұл елді мекен Каш-Крикке шығыстан және Камлупске батыстан шамамен арақашықтықта жатыр. Айналасындағы жерлер жартылай шөлейтті далалар мен төбелермен ерекшеленеді, бұл мал шаруашылығына қолайлы жағдай жасайды.

Алғашқы халықтар

Мыңдаған жылдар бойы алғашқы халықтар аң аулау, балық аулау және сауда орындары арасында саяхаттау үшін жолдар мен су жолдарын пайдаланды. 1860 жылдарға дейін, ішкі аймақтардың кейбірінде француз тілі ағылшын тілінен гөрі жиі қолданылған. Осы себепті, осы жергілікті топқа бастапқыда "Boute du Lac" (көлдің етегі деген мағынаны білдіреді) деген ат қойылған. Хадсон шығанағы бригадасы жолы Камлупстағы Томпсон өзенін кесіп өткендіктен, бұл халық француз тілінде сөйлейтін тері саудасы дәуірімен шектеулі байланысқа ие болды. 1860 жылдары Савона Ферри үндістері жаңа атауға ие болды және халық кішкентай шіркеу мен бірнеше үй салу үшін Deadman аңғарына көшті. Бұрын олар осы аңғарда және көлдің шығысында қыстағандықтан, 1860 жылдардың соңында резерват құрылғаннан кейін, атауы Deadman Creek тобы болып өзгерді. 1985 жылы Скикетчестен тобының дәстүрлі атауы қайта жаңартылды. Археологиялық орындар аймақ бойынша шашырап жатыр. Басты резерват Савонаның солтүстік-батысында, Өлі адам өзенінің жағасында орналасқан.

Паромдар мен көпірлер

1858 жылы Фрейзер каньонындағы алтын асыру кезінде Франсуа Савенюс Томпсон өзенінің күшті ағысы арқылы паром құрды. Паром екі жүк атты, мінгендерімен бірге тасымалдай алды. Елеулі малдар өзенді жүзіп өтетін. Жергілікті атаулар тез ағылшын тіліне ауысып, «Савона» деген жазу пайда болды. Лейтенант Мейннің 1859 жылғы Фрейзер каньонының суреті паромды көрсетеді, бірақ атамайды. 1875 жылғы су тасқыны арқанды үзіп, 1876 жылы оны болат кабельмен ауыстырды. 1878 жылы су деңгейінің көтерілуі паромды ағызып кетті. Келесі жылы кабель үзілгенде екі адам құтқарылды, ал біреуі суға батып қайтыс болды. 630 фут (192 м) ұзындығындағы, 140 фут (43 м) Howe фермасынан тұратын негізгі аралығы бар көпір 1884 жылы ашылды. Бұл айналмалы көпір 1888 жылы қатты су тасқынынан зардап шекті, ал 1894 жылы толығымен қирады. 1895 жылы қайта жаңартылғанда паром тегін болды, бірақ жұмыс уақытынан тыс қызметтер үшін ақы алынды. 1890 жылдардың соңында Клондайк алтын асыруына баратын көптеген саяхатшылар қызу кезеңді тудырды. 1903 жылы су тасқыны паромды құртты. Шамамен бір жылдан кейін жаңа паром орнатылды. 1906 жылы 1884 жылғы көпірдің шығысында екінші көпір ашылды. Үш кішкентай аралық үш 50 метрлік аралықтармен шектеліп тұрды. 1908 жылы көп бөлігі қираған үшінші көпір бұрынғы тіректерінің үстіне тез орнатылды. 1929 жылы ағаш көпірдің орнына, өзен ағысынан төмен орналасқан 213 метрлік екі жолақты болат көпір салынды. Келесі жылы бұрынғы көпір жарылыспен қиратылды. 1929 жылғы көпірді 7 метрге дейін кеңейту 1957 жылы басталды және келесі жылы аяқталды. 1972 жылы көпірде жүк машинасы мен тіркемесі аударылып кетті. 1979 жылы көпірде жартылай тіркемемен соқтығысқаннан кейін, RV шамамен 30 метрге құлап, екі адам қаза тапты. 1982 жылы жартылай тіркеме көпірдің қоршауларын бұзып, өзенге құлап, жүргізушісі қаза тапты. 1991 жылы Савона Шығыс кіреберісіндегі теміржолдың үстіндегі бір жолақты Бейли көпірі екі жолақты бетон көпірмен ауыстырылды. 1993 жылы Кортес Констракшн өзен көпірін ауыстыру үшін арқалықтарды орнату үшін «Highline» әдісін қолданды.

Жолдар мен пароходтар

1865 жылы Биг-Бенд алтын асығы Каш-Криктен Савонаға дейінгі керуен жолының салынуына түрткі болды. Густав Блин Райт 23 миль (37 км) ұзындығы, 18 фут (5 метр) ені бар жолды салды, ол 1866 жылдың сәуір айында пайдалануға берілді. Сонымен бірге, дилижанс қызметі де басталды. Сол айда он жұмысшы түйе SS Marten кемесінің қазандығын осы жолмен тасыды. Кеме корпусы Шусвап көлінде салынды және жабдықтарды орнату үшін Савонаға жеткізілді. 1866 жылдың мамыр айында іске қосылған бұл алғашқы бу кемесі Камлупс көлінде Сеймурмен, ал одан Шусвап көліндегі Биг-Бендке баратын алтын іздеушілермен байланыс жасады. 1869 жылы Савонадан Камлупсқа дейінгі керуен жолы толыққанды аяқталды. 1872 жылы Канадалық Тынық мұхиты темір жолы (CP) Савонадан геодезистерді тасымалдау үшін SS Kamloops атты шағын бу кемесін салды. 1875 жылы Камлупс саудагерлері Мара мен Уилсон, Хадсон шығанағы компаниясынан (HBC) Marten кемесін сатып алды. Келесі жылы кеме HBC қоймасына соқтығысып, шығыс жақ бөлігін қиратты. 1877 жылы Marten кемесі жарық көрді. Темір жол ашылғаннан кейін, Камлупстен бу кемесімен жүру қызметі он жылдан астам уақыт бойы жалғасты. 1915 жылға қарай оңтүстікке қарай Төменгі Николаға дейін сапалы жол болды. 1931 жылы Черри-Крик пен Савонаның арасындағы «Сегіз мильдік төбе» деп аталатын жаңа жол пайдалануға берілді. 1953 жылы Савона айналма жолын қамтитын, магистральдық көпірден сарайға дейінгі 7 мильдік (11 км) жаңа бағыт ашылды. Көбінесе 1937 жылы асфальтталған батысқа қарай созылған жол 1960 жылдары биік тас жолмен ауыстырылды. Greyhound Canada 2018 жылы провинция ішіндегі барлық бағыттарын тоқтатуға бел буғанға дейін, өткен жылы берілген өтініште Савона арқылы қызмет көрсетуді қысқарту туралы ұсыныс болды. Ebus аптасына үш рет автобус қатынайды.

Бұрынғы Солтүстік жағалауындағы қауымдастық

Елді мекен ХБК бекетіне жақын өсті. Савона паром деп аталған бұл жер – пошта аймағының шекарасы болды. Британ Колумбиясы колониясы 1867 жылы стерлингтен ондық валютаға ауысқанда, осы шекараға дейінгі пошта бағасы 12,5 цент, ал одан әрі 25 цент болды. Пошта кеңсесі 1870–1881 жылдары жабылды. Урен 1873–1878 жылдары ХБК қоймасын басқарды, онда Камлупсқа көлмен тасымалданатын жүк сақталды. Шамамен 1882 жылы ол бұл жайды Савона үйі деп атады. 1881 жылы ашылған Джон Джейннің дүкені көп ұзамай көлдің ар жағындағы түрлі дүкендердің бәсекесіне тап болды, олар CP құрылыс бригадаларына қызмет көрсету үшін ашылған еді. Осы шарада Абрахам Томас салон ашты, ол Central Hotel деп белгілі болды. 1883 жылдың күзінде Джеймс А. Ньюленд пен Адам Б. Фергюсон Lakeview House деп аталған қонақ үй ашты, ол CP құрылыс кезеңінде гүлденді. Қабірстанның солтүстік жағалауда орналасқандығы оның осы кезге дейін бар болғанын көрсетеді. 1886 жылы Барнард экспресі штаб-пәтерін Ашкрофтқа көшірді, Джеймс Урен Англияда қайтыс болды, Фергюсон өзінің қонақ үй серігін сатып алды, ал көптеген үйлер тасталып қалды. Фергюсон 1891 жылы қонақ үйді жапты, ал бір деректер бойынша ғимарат мұз басып тоңған көлден сүйретіліп, мүмкін отбасылық тұрғын үй ретінде пайдаланылған. Сол жылы Джон Джейн дүкенін жапты. Осы кезде солтүстік жағалаудағы елді мекендер көбінесе бос қалды. Томас өзінің қонақ үйін 1904 жылға дейін жалғастырған болуы мүмкін.

Бұрынғы Оңтүстік жағалауындағы қауымдастық

1882 жылы, 1884 жылы CP қалашығына айналған жерде ешқандай ғимарат болған жоқ. Х.Ф. Кифердің жалпы дүкені, кейінірек бірнеше жыл бойы Киферс Пойнт деп аталған жердегі шағын ағаш құрылысы, алғашқы кәсіпорын болды. Одан кейін көптеген дүкендер ашылды, бірақ теміржол құрылысы басқа жерге жылған соң олар тез арада жабылды. Түрме салынғаннан кейін Джон Киркуп алғашқы түрме бастығы және констебль болып тағайындалды. 1885 жылы ашылған Савона сыра зауыты 1889 жылы өртеніп кетті. 1885 жылы жоспарланған қалашық маңызға ие болған жоқ, шағын ауыл болып қала берді. 1886 жылы Мэтт Финлей мистер Кротиден Ван Хорн қонақ үйінің басқаруын қабылдады. 1894-95 жылдары, бұрынғы сыра зауытының үйі, қала сыртына сүйретіліп, алғашқы мектеп ретінде пайдаланылды. Алғашқы толыққанды мектеп ғимараты 1900 жылы салынды. 1904 жылы қауымдық зал ашылды. 1909 жылы Джек және Джейк Кристиан ағайындылары қонақ үйді сатып алды. 1910 жылға дейін Савона паром, Ван Хорн, Савонас және Савона атаулары жиі алмастырылып қолданылды, соңында соңғысына тоқтасты. Осы кезде провинциялық констебль болғанымен, 1880 жылдардан бері оның қатысуы үздіріліссіз болды ма, жоқ па, белгісіз. 1911 жылы Савона Канадалық Солтүстік теміржолының (CNoR) құрылыс базасына айналды, бұл уақытша халықтың өсуіне әкелді. Сол жылы жаңа қауымдық зал ашылды. 1913 жылы жаңа түрме/сот залы/констебльдік жайларға тендер жарияланды. 1920 жылдардың ортасына дейін тұрақты констебль қызмет етті. 1924 жылы қонақ үй өртеніп құлады. 1930 жылы сатуға қойылған 1913 жылғы түрме кешені сатылып, 1932 жылы жеке тұрғын үйге айналдырылды. 1930 жылдардың соңында Савона Лодж және Савона қонақ үйі құрылды. 1953 жылы Киелі Хилда шіркеуі CP теміржол жолдарының арғы жағына, орталыққа жақын жерге көшірілді. 1954 жылы BC Hydro электр желілері арқылы аймаққа электр энергиясы жеткізілді. Сол жазда Дейдің жаңа дүкені мен кафесі жаңа айналма жолда ашылды, бұл бірнеше ай бұрын өртеніп кеткен ғимараттың орнын басты. 1959 жылы ерікті өрт сөндіру бөлімі құрылды. 1963 жылы жаңа өрт сөндіру ғимараты ашылды және бөлімге жаңа су сорғысы берілді. 1960 жылдарға қарай, CP су резервуары пойыздар үшін қолданылмады, бірақ Савонаның өз су жүйесі орнатылғанша бірнеше жыл бойы онымен қамтамасыз етіліп келді. 1965 жылы Киелі Хилда шіркеуінің жаңа үйі салтанатты түрде ашылды. BC Tel 1982 және 1990 жылдары тегін қоңырау шалу аймақтарын кеңейтті. 1998 жылы партиялық желідегі соңғы абоненттер тікелей қоңырау шалуға көшті.

Канадалық Тынық мұхит

CP таңдаған ат Порт Ван Хорн (Вильям Корнелиус Ван Хорн, CP бас менеджері) болды, бұл ұсынылған теміржолдың қосымша жолы, кемелердің тоқтау орны, қоймалар және қалыңдық үшін еді. 1884 жылдың желтоқсанында Порт-Мудиден шығысқа қарай CP теміржолының басы шамамен бір мильдей жерде тоқтады. CP жаңа атқа көп мән бермеді, Савонаның әртүрлі нұсқаларын пайдалануды жөн көрді. Көліктердің жағалаудағы жерге қосылуы мүмкін болды, сол жерден көл бойындағы жабдықтаулар жіберілді. Жазда қайта басталып, 1885 жылдың шілдесінде Камлупсқа жетті. Эндрю Ондердонк 1880 жылы Эмори Бар-Савона және 1882 жылы Порт-Муди-Эмори Бар үшін үкіметтік келісімшарттарды алды, ал 1884 жылы Савона-Крейгеллачи үшін CP келісімшарты берілді (бірақ соңғысының орналасуы екі бағытталған теміржол басының қайда кездесетініне байланысты болар еді). 1884 жылы салынған станция мен агент үйі әсерлі болған жоқ және стандартты дизайн (Бохидің 5 типі) бір қабатты, қысқа шатыры және люктары бар станция ғимараты ретінде қате танылды (Киферстерге ұқсас). 1890 жылдардың соңында, ол 1969 немесе 1972 жылы қиратылған стандартты жоспар H I 20 6 (Бохидің 1 типі) екі деңгейлі станция ғимаратымен ауыстырылды. (Соңғысы Глейхен станциясына ұқсас болды). 1898 жылы пойыз бір адамды қағып, ол қаза тапты. 1900 жылы станция мал жөнелту үшін маңызды орын болды. 1908 жылы бір адам шығысқа қарай 11 шақырым жерде пойыздың үстінен құлап қаза тапты. 1910 жылы, автомобильдің үстінен түскенде, себепсіз авариялық тежегіштер іске қосылғанда, басты қатты жарақат алып, есінен таныды. Сот 3000 доллар көлемінде өтемақы төледі. Сол жылы жүк пойызы бір адамды қағып, ол қаза тапты. 1911 жылы локомотив пен бірнеше жолаушылар вагондары шығысқа қарай 6 шақырым жерде жолдан шығып кетті. Сол жылы CP жаңа жүк қоймасын салды. 1912 жылы локомотив жер сілкінісіне ұшырап, 61 метр биіктіктен құлап түсті. Екі адам қаза тапты, бірнеше вагондар жолдан шығып, жолдың маңызды бөлігі қирады. 1913 жылы қозғалып жатқан пойызбен түсіп бара жатқан жолаушы мұзды платформада сырғып, вагондардың астына түсіп, қаза тапты. Бір аптадан кейін батысқа қарай бара жатқан жолаушылар пойызы бір адамды қағып өлтірді. 1939 жылы батысқа қарай бара жатқан корольдік пойыз су тоқтағанда король Георг VI және королева Елизавета вагондарының артқы бақылау платформасына шығып, көпшілік бір скрипканың сүйемелдеуімен «God Save the King» әнін шырқады. 1957 жылы локомотив пен жүк вагоны жолдан шығып кетті. 1969 жылы батысқа қарай бара жатқан жүк пойызының 25 вагоны батысқа қарай 2 шақырымдай жерде жолдан шығып кетті. 1970 жылдары батысқа қарай бара жатқан жүк пойызы батысқа қарай жолдан шығып кетті. Өзенге құлап бара жатып, жүк вагондары ішіндегі заттарды төгіп тастады. Судағы қалдықтардың арасында түрлі-түсті теледидарлар бар екенін білмей, өзенде балық аулаған бірнеше адам оларды қоқыс деп ойлады. Кейін құтқарушылар судан теледидарды тауып алды, ол жақсы жұмыс істеді. 1980 жылы пойыз жол бойында ұйықтап жатқан мас әйелді қағып өлтірді. 1981 жылы жолмен келе жатқан бір ер адамды пойыз қағып, ол қаза тапты. 1987 жылы пойыз жолда отырған адамды өлтірді. 1995 жылы ірі пойыз апаты болды. 1998 жылы шығысқа қарай бара жатқан пойыздың бес вагоны жолдан шығып, рельстерді қиратып тастады. 2008 жылы калиймен жүктелген вагондар бір жағына ауды. Савона CP өткізу жолының ұзындығы 7725 фут (2355 м). CP Пойыз кестесі (Тұрақты аялдама немесе Ту аялдамасы) Миль 1887 1891 1898 1905 1909 1912 1916 1919 1929 1932 1935 1939 1943 1948 1954 1960 1964 1965 1966 Ашкрофт 47.3 Семин 37.3 Пенни 32.0 Вальхачин 32.0 Савонас 25.2 Савона 25.2 Мунро 19.7 ЧерриКрик 14.6 Траквилл 8.6 Камлупс 0.0

Канадалық ұлттық

1910-шы жылдардың басында Савонада CNoR ауруханасы болды. 1914 жылдың сәуірінде IWW мүшелерінің 150-ге жуығы Савонаның солтүстік жағалауындағы құрылыс ереуілдерін бұзушылармен беттесу үшін шеруге шықты, онда қарулы провинциялық полиция және арнайы констебльдердің көп тобы орналасқан еді. Ереуілшілерді таратуға жіберілген локомотив жетекшінің үстіне соғылып, бас жарақаты, сынған аяқ және бірнеше сынған қабырғаларға себеп болды. Дүрбелеңде 48 ереуілші тұтқындалды. Олар кезбелік жасағаны үшін бір айдан үш айға дейін түрмеге қамалды. 1914 жылдың желтоқсанында Камлупстен CNoR теміржолының батысқа қарай жылжуы Савона арқылы өтті. Савонадағы Канада Ұлттық теміржолының (CN) басым түрінде бір жолды бөлімшедегі өткізу жолы 1916 жылы 2997 фут (913 м) болды, кейіннен 13350 фут (4069 м) дейін ұзартылды. CP су мұнарасы сияқты, CN резервуары да сыйымдылық тасыды. 1928 жылы үш топ мүшесі жақын жердегі туннель кіреберісінде тас құлап, тірідей көмілді. 1931 жылы Смит Кертис жүк пойзының соққысынан сүйектері сынды. 1948 жылғы су тасқыны CN Deadman өзені көпірінің тірегін қиратты. Тірек құлағанда, 27 метрлік екі теміржол жабыны өзенге құлады. Қайта ашу бір жылдан кейін болды. 1971 жылы CN Savona көпірінде пойыз бір жасөспірімді қағып, ауыр жарақаттарға себеп болды. 1980 жылы мас күйдегі адамды пойыз теміржолдың жанында жатқан жерде қағып, тізеде көптеген сынықтарға себеп болды. 1983 жылы жүк вагонынан құлап түскен жүк тасушы тоғыз күнге қамалды. CN теміржол станциясы 1980 жылы бұзды. CN және ресми нұсқаулық пойыздар кестелері (Тұрақты аялдама немесе Ту аялдамасы) Миль 1916 1923 1927 1933 1936 1938 1943 1947 1950 1956 1960 Эшкрофт 2715.8 МакАби 2707.9 Англеси 2703.0 Вальхачин 2699.5 Савона 2692.6 КопперКрик 2687.7 Фредерик 2680.7 Траквилл 2674.8 Халстон 2667.9

Табиғи газды тасымалдау

1957 жылы Westcoast Transmission компаниясы Томпсон өзені арқылы, қазіргі автомобиль көпірінің оңтүстік-батысында 183 метрлік табиғи газ құбырын орнатты. Савона – 7-компрессорлық станция. Батыс Канададағы жылуды қайта пайдалану жүйесі бар компрессорлық станциялардың бірі ретінде, Савонада Enbridge компаниясы басқаратын 5 МВт көлемді, шығарындысы жоқ объектісі бар. 2020 жылы станцияға жаңа газ салқындатқыш қосылды.

Кейінгі қауымдастық

Жағалаудағы ескі мотельдер, кемпингтер және автотұрақтардың орнына маусымдық немесе тұрақты тұрғын үйлер салынды. Бірнеше коммерциялық кәсіпорын жұмыс орындарын ұсынады. 2005 жылы жаңа ағаш каркасты қоғамдық кітапхана салынды. Келесі жылы, бұрынғы кітапхана ғимаратында мұражай орталығы ашылды. Шамамен 300 абонентке қызмет ететін сумен жабдықтау жүйесі көбінесе 1977 жылы салынды және 1996, 2010 және 2018 жылдары жаңартылды. Қалалық кәріз жүйесі жоқ. 2006 жылы аймақтық округ жүйені жергілікті жақсарту округінен қабылдады. 2009 жылы үйден қоқыс жинау іске қосылды. 2011 жылы жоғары жылдамдықты интернет енгізілді. 2012 жылы өрт басшысының ерікті медициналық шұғыл көмек көрсету тобының барлық мүшелерін жұмыстан босатуына байланысты дау туды. 2013 жылы ағынды су тағы да трейлер тұрағында ағып кетті, бұл аудан тұрғындарының шулы жаздық тойлар және 12 автокөлік үйіне рұқсат берген қайта жоспарлау туралы алаңдаушылығын көрсетті. Бұл жер 1960 жылдан бері үзіліспен кемпинг ретінде пайдаланылып келеді. 2015 жылы жаңа қайық түсіру алаңы ашылды. Савона инфрақұрылымына пошта бөлімі, кітапхана, ерікті өрт сөндіру бөлімі, англикан шіркеуі, азық-түлік дүкені, екі жанармай құю станциясы және Лейксайд Кантри Инн кіреді. Савона бастауыш мектебі 73-ші мектеп округінің – Камулупс/Томпсон округінің құрамында.

Бос уақыт

Савона теңгерімдеу тасы балшықтан жасалған қоршаудың үстінде тұр. Камлупс көлінің сарайында пикникке арналған үстелдер мен қарапайым дәретханалар бар. Савона үңгірлері Савона тауында табылады. Савона көл жағалауы паркі шағын елді мекеннің ішінде жатыр. Кемпингтер Стилхед провинциялық паркінде (батысқа қарай), Джунипер-Бич провинциялық паркінде (одан да батысқа қарай) және Тунква провинциялық паркінде (оңтүстікке қарай) орналасқан.