Кіріспе

Әуедегі әскери жүйелерге қауіп төндіруі мүмкін радарлық сигналдар туралы ескерту. Радарлық ескерту қабылдағыш (RWR) жүйелері радарлық жүйелердің радио сәулеленуін анықтайды. Олардың басты мақсаты – ұшақтардың отты басқару радарын сияқты, қауіпті радар сигналы анықталғанда ескерту беру болып табылады. Бұл ескерту анықталған қауіптен қолмен немесе автоматты түрде қашу үшін пайдаланылуы мүмкін. RWR жүйелерін ұшақтар, кемелер, автомобильдер, әскери базалар сияқты барлық түрдегі әуедегі, теңіздегі және құрлықтағы құралдарға орнатуға болады. Нарыққа қарай, RWR жүйесі белгілі бір радар диапазонындағы энергияның болуын анықтау сияқты қарапайым болуы мүмкін, мысалы, белгілі жер-әуе зымырандық жүйелерінің жиіліктері. Заманауи RWR жүйелері көбінесе сигналдың күші, фазасы және сигналдың толық сипаттамасы арқылы радар көзін анықтай алады. Сигналдың күші мен толқын формасы туралы мәліметтер анықталған радардың қандай қауіп төндіретінін бағалау үшін қолданылады.

Сипаттама

RWR әдетте пилот кабинасының көзге түсетін жерінде (кейбір заманауи ұшақтарда пилот кабинасының бірнеше жерінде) бейнеленетін визуалды дисплейге ие, сонымен қатар пилоттың (немесе көп орынды ұшақта RIO/копилот/GIB-тің) құлаққаптарына дыбыстық сигналдар жібереді. Визуалды дисплей көбінесе шеңбер түрінде болады, онда анықталған радарлар ұшақтың қазіргі бағытына қатысты бағыттары бойынша көрсетіледі (яғни, тіке алдындағы радар шеңбердің жоғарғы бөлігінде, тіке артында төменгі бөлігінде және т.б.). Шеңбер ортасынан қашықтық, құрылғы түріне байланысты, радардың шамамен қашықтығын көрсетуі мүмкін немесе ұшаққа қауіптің деңгейін санаттауы мүмкін, іздеу радарлары іздеу радарларынан ортаға жақын орналасады. Символдың өзі радардың түріне немесе оны тасымалдайтын көліктің түріне байланысты болады, көбінесе жердегі радарлар мен әуедегі радарлар арасында ажырату жасалады. Типикалық әуе RWR жүйесі ұшақтың айналасына орналастырылған көптеген кең жолақты антенналардан тұрады, олар радар сигналдарын қабылдайды. Қабылдағыш жиілік диапазоны бойынша мерзімік сканерлеу арқылы алынған сигналдардың әртүрлі параметрлерін анықтайды, мысалы, жиілік, сигнал пішіні, келу бағыты, импульстің қайталану жиілігі және т.б. Осы өлшемдерді пайдалана отырып, сигналдар бастапқыда эмитер түрі бойынша сұрыптау үшін ажыратылады. Содан кейін бұл деректер қауіптің басымдығы бойынша сұрыпталып, дисплейде көрсетіледі. RWR қауіптерді анықтау, болдырмау, қашу немесе жою үшін қолданылады. Мысалы, жауынгерлік әуе патруліндегі (CAP) ұшақ RWR-дегі жау ұшақтарын байқап, кейіннен оларды табу және жою үшін өзінің радарлық құралдарын пайдалана алады. Сонымен қатар, RWR қауіптерді анықтауға және жіктеуге көмектеседі – радар консолі экранындағы қандай белгілердің қауіпті екенін анықтау қиын, бірақ әртүрлі ұшақтарда әдетте әртүрлі радарлық құралдар болады, оларды қосып, ұшаққа бағыттағаннан кейін, сигналдың бағыты мен күшіне қарай қай белгінің қай ұшаққа тиесілі екенін анықтауға болады. Жауынгерлік емес ұшақ немесе қақтығыстан қашуға тырысатын ұшақ өзінің радарларын өшіріп, RWR-де анықталған қауіптерден қашуға тырысуы мүмкін. Әсіресе жоғары биіктікте (теңіз деңгейінен 30 000 футтан жоғары), радиация шығармайтын өте аз қауіптер бар. Егер ұшқыш радарсыз, мысалы, AWACS немесе GCI көмегімен жақындауға тырысатын ұшақтарды тексеріп отыратын болса, ол SAM, жауынгерлік ұшақтар және жоғары биіктіктегі, радармен басқарылатын зениттік артиллериядан қашуы керек. SEAD және ELINT ұшақтарында көбінесе жоғары сезімтал және күрделі RWR жабдықтары болады, мысалы, U.S. HTS (HARM нысана алу жүйесі) поды, ол әдеттегі RWR-ге қарағанда әлдеқайда алыс қауіптерді табуға және жіктеуге қабілетті, сондай-ақ қауіп шеңберлерін ұшақтың көп функциялы дисплейіндегі (MFD) картаға қоюға және қауіптен қашуға немесе оған қарсы тұруға көбірек ақпарат беруге, тіпті кейін талдау үшін немесе командирлерге болашақ миссияларды жоспарлауға көмектесу үшін ақпаратты сақтауға мүмкіндік береді. RWR қашуға болмаған жағдайда қауіптен қашу үшін маңызды құрал болуы мүмкін. Мысалы, егер SAM жүйесі немесе жау ұшағы ұшаққа зымыран (мысалы, SARH басқарылатын зымыран) атса, RWR радар зымыранды басқару үшін пайдалануы керек режимнің өзгеруін анықтай алады және пилотты күшейтілген ескерту сигналдарымен және RWR дисплейіндегі жақшалы символдармен хабардар ете алады. Содан кейін ұшқыш зымыранның бұғатталуын бұзу немесе зымыраннан қашу үшін маневр жасай алады. Ұшқыш зымыранды ұшыру туралы ескертілгеннен кейін оны визуалды түрде көруге мүмкіндік алады. Сонымен қатар, егер белсенді басқарылатын зымыран ұшақты қадағаласа, ұшқыш RWR-дің бағыт және қашықтық дисплейін пайдаланып, зымыраннан қашу үшін қандай маневрлер жасау керектігін анықтай алады. Мысалы, зымыранның жақындау жылдамдығы мен бұрышы ұшқышқа зымыраннан қашудың мүмкіндігі жоқ екенін немесе егер ол тез жақындаса, сыртқы жүктемені тастап, зымыранға қарай бұрылуға тырысу керектігін анықтауға мүмкіндік береді. RWR ұшақтағы басқа қорғаныс жүйесіне, мысалы, қарсы шараларды тарату жүйесіне (CMDS) сигнал жібере алады, ол қашуға көмектесу үшін сабан сияқты қарсы шараларды шығара алады.