Кіріспе
Англияның Гэмпшир графтығында орналасқан табиғи порто. Географиялық тұрғыдан алғанда, бұл риа: бұрын Портсдауннан Солент шығанағына ағып жатқан өзеннің аңғары болған. Порттың солтүстік жағында римдік дәуірде салынған және портты қорғау үшін тұрғызылған алғашқы бекініс – Портчестер қамалы орналасқан. Порттың аузы Солент шығанағына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Ол Корольдік теңіз күштерінің (HMNB Portsmouth) негізгі орны ретінде танымал. Англияның оңтүстік жағалауындағы стратегиялық орналасуы және Уайт аралының табиғи қорғанысының арқасында орта ғасырдан бері Англия (кейіннен Ұлыбританияның) теңіз күштерінің үйі болып келеді. Тар ену және оны қоршаған бекіністер теңізден шабуыл жасауға дерлік мүмкін емес ететін үлкен артықшылықты қамтамасыз етті. Бекіністер салынғанға дейін 1338 жылы француздар Портсмутты өртеп тастады. Азамат соғысы кезінде парламенттік күштер порт ішінде сәтті әскери операция жүргізіп, алты зеңбірекпен жабдықталған «Генриетта Мари» кемесін басып алды. Қазіргі заманда порт Каен (Франция), Шербург (Франция), Сент-Мало (Франция), Ла-Манш аралдары және Уайт аралына жүйіп тұратын ірі коммерциялық паромдық портына айналды. Госпортқа жолаушылар паромдары да бар. Бұл сонымен қатар демалыс кемелері үшін маңызды аймақ. 2001 жылы HMS Vernon (бұрынғы теңіз жағалау мекемесі) орнында Гунварф Кейнс (Gunwharf Quays) құрылысы ашылды.
It is a large natural harbour in Hampshire, England. Geographically it is a ria: formerly it was the valley of a stream flowing from Portsdown into the Solent. At its north end is Portchester Castle, of Roman origin and the first fortress built to protect the harbour. The mouth of the harbour provides access to the Solent. It is best known as the home of the Royal Navy, HMNB Portsmouth. Because of its strategic location on the south coast of England, protected by the natural defence of the Isle of Wight, it has since the Middle Ages been the home to England's (and later Britain's) navy. The narrow entrance, and the forts surrounding it gave it a considerable advantage of being virtually impregnable to attack from the sea. Before the fortifications were built the French burned Portsmouth in 1338. During the civil war parliamentary forces were able to carry out a successful cutting out expedition within the harbour and capture the six gunned Henrietta Marie. In modern times, the harbour has become a major commercial ferry port, with regular services to Caen, France, Cherbourg, France, St Malo, France, The Channel Islands and the Isle of Wight. There is a passenger ferry to Gosport. It is also a major area for leisure sailing. In 2001 the Gunwharf Quays development, was opened on the site of HMS Vernon (a former naval shore establishment).
Аралдар
Портсмут портында бірнеше арал бар. Кит аралы оқу орталығының орналасқан жері. Хорси аралы жерді мелиорациялау арқасында материкке қосылған. Ол сондай-ақ HMS Excellent құрамына кіреді. Pewit аралы Портсмут портының солтүстік-батыс бөлігіндегі шағын арал. Порттың кіреберісіне жақын, Госпорт жағында Бэрроу аралы орналасқан, ол Сырық аралы деп те аталады.
Камберлік док
Камбер док – Портсмут порты кешенінің ең көне дамыған бөлігі. 1590 жылдан бастап, кемежайдың жағасындағы қоймалар мен қосымша қызмет көрсету нысандарының азаматтық құрылысы басталды. Осының нәтижесінде Камбер-Кей жергілікті балық аулау флотының орнына айналды, ол бүгінге дейін сақталып қалған, сонымен қатар жақын орналасқан кемежайда сауда балық нарығы дамыды. Бүгінде мұнда коммерциялық емес кемелер үшін де бірнеше тоқтау орындары бар. 2015 жылы Land Rover BAR яхта жарыстарының бас кеңсесі құрылысы аяқталды.
Іске қосу
Портсмут 1960 жылдардың соңында паром порты үшін үш нысанды қарастырды және қазіргі орналасқан жері таңдалды. Таңдау баға мен Ла-Манш арқылы жүретін паромдардан күтілетін пайдаға негізделді. Нысан жаңадан салынған М275 тас жолының соңында орналасқан. Бастапқыда екі тұрақпен салынған бұл нысан 1976 жылы ашылды: Earl William (Sealink) – арна аралдарына, Viking Victory (Townsend Thoresen) – Шербургке, ал Brittany Ferries – Сент-Малоға бағыттары бойынша қызмет көрсетті.
Кеңейту
Барлық үш оператор 80-жылдардың ортасында портты пайдалануды ұлғайтты, бұл кеңейтуге алып келді. Қосымша екі екі қабатты жақтау салынды. 2-жақтау толып, жаңа 2-жақтау салынды, оны негізінен «Ирл Гранвилл» (Sealink) Channel аралдары мен Шербургке бағыттарында пайдаланды. 1-жақтау пайдалануға қиын болды, ал жаңадан құрылған Commodore Shipping оны Channel аралдарына жүк тасымалы үшін қолданды. 3-жақтау аяқталмай қалды, ал 4-жақтау аяқталды. Бұл әдетте Brittany Ferries жақтауы ретінде қарастырылды. 3-жақтау аяқталғаннан кейін Townsend Thoresen өзінің жолаушылар тасымалын Саутгемптоннан Портсмутқа толығымен көшірді. Ұзақ өтпей, Townsend Thoresen P&O (Normandy Ferries) компаниясын сатып алып, оларды Портсмутқа көшірді. Ескі Саутгемптон паром порты кейін маринаға айналдырылды. Портсмутты пайдаланудың жалғасуы 5-жақтаудың салынуына және дамудың соңғы кезеңіне әкелді. Портсмут қосымша паром компанияларын – Channel Island Ferries, Hoverspeed және Truckline – және Каен, Сантандер және Бильбаоға жаңа бағыттарды қабылдады. Channel Tunnel ашылуымен және Duty Free жойылғаннан кейін көптеген компаниялар жоғалып кетті. Sealink Channel Island Ferries компаниясымен бірігіп, British Channel Island Ferries компаниясын құрды. Кейін олар Condor Ferries компаниясына қосылғанға дейін жұмысын Пулге көшірді. Sealink бірнеше жыл бойы граф Гранвиллмен Шербургке қатынай берді, бірақ граф Гранвилл Шербург жағалауында қағылып, зардап шекті. Hoverspeed HOVERSPEED GB паромды Портсмуттан Шербургке бір жазда мерзімімен иеленді – көбінесе «болашақтың жаңа паромдары» істен шығып, жөнделген, бірақ ескірген Earl Granville жолаушыларды ашуға ұшыратты.
Құлдырау
2000 жылға қарай Портсмуттен тек «Бриттани Ферри», «Кондор» және «P&O» компанияларының паромдары қатынайтын. «P&O» Portsmouth – Cherbourg бағытында ескірген «Super Vikings» паромдарын Ro-pax кемесімен және «Sea Cat» паромдарымен алмастырды, бірақ 2006 жылға қарай «P&O» Портсмуттенгі қызметін дерлік тоқтатты, Білбаоға бағытты сақтап қалды және Портсмут қайтадан тыныш портына айналды. «P&O Ferries» 2005 жылдың қыркүйегінде Ле-Хавр бағытын тоқтатқаннан кейін, оның орнына «LD Lines» компаниясы келді, «Нормандық Рух» паромдық кемесімен күніне бір рет Ле-Хаврға қатынай бастады. Испаниялық «Acciona» паром компаниясы 2006 жылы «Fortuny» паромдарын пайдаланып, Солтүстік Испаниядағы Білбао бағытында бәсекелесуге тырысты, бірақ ол үш айдан кейін жабылды.
Ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер
Порттың көп бөлігі таяздама саз жазықтарынан және қамыс шалбаларынан құралған, олар құстарға тамақ болатын көптеген теңіз түбінде тіршілік ететін жануарларға толы. Бұл қара қарны бар Брент қазы мен үш түрлі құс – сұр құс, қара дөңгелек және құмқұс үшін ұлттық маңызы бар.
Ұсынылған туннель
1941 жылы Госпорт пен Портсмут арасындағы портың аузынан өтетін туннель ұсынылды, ол екі жақтағы тұрғындар үшін жаяу өткел қызметін атқарумен қатар, әуе шабуылынан қорғанысқа да мүмкіндік берген болар еді. Бұл ұсыныс Портсмут пен Госпортты ауыр бомбалау кезінде, "Блиц" кезеңінде жасалды. Алғашқы зерттеуді жүргізген австралиялық инженердің құрметіне "Кирни түтігі" деп аталған бұл ұсыныс 1942 жылы теміржол байланысын қамтамасыз ететін туннель жобасына айналды, бірақ жоба ешқашан іске аспады. 1999 жылы Жеңіл теміржол транзит қауымдастығы аймақтағы, әсіресе Госпорттағы көлік қадауларын азайту мақсатында туннель салуды қарастырды. Сараланған үш құрылыс әдісінің ішінде су астында салынатын туннель ең тиімді деп танылды, себебі ол портты бір жылдан астам уақытқа жабуды қажет етпейді, керісінше туннельдің әр бөлігін орнату үшін 24 сағатқа дейін уақыттық жабылулар жасалады. Тұннельдің жалпы ұзындығы шамамен 1 км құрайды, оның 670 м-і су астында болады. Бұл туннель Фархэм, Госпорт және Портсмут қалаларын байланыстыратын жеңіл теміржол желісінің бір бөлігі болуы тиіс еді. 2001 жылғы Оңтүстік Гэмпширдің жылдам транзит жарлығы жобаға рұқсат берді, құрылыс 2002 жылға жоспарланған, бірақ қаржылық қиындықтар оны кешіктірді. 2005 жылы Көлік министрлігі жобаны қаржыландырудан бас тартты.