Кіріспе
Суреттерді көрсету үшін сканерлеу құрылғысын пайдаланатын теледидар. Механикалық теледидар немесе механикалық сканерлеу теледидары – бұл механикалық сканерлеу құрылғысына, мысалы, тесіктері бар айналатын дискке немесе айналатын айна барабанға сүйенетін, көріністі сканерлеуге және бейнесигналды жасауға, ал суретті көрсету үшін қабылдағышта ұқсас механикалық құрылғыны пайдаланатын ескірген теледидар жүйесі. Бұл, мысалы, катодты сәулелі түтік (CRT) теледидарларында қолданылатын электронды сәулелерді сканерлеу әдістерін пайдаланатын электрондық теледидар технологиясынан өзгеше. Кейіннен қазіргі заманғы жартылай өткішгіш сұйық кристалды дисплейлер (LCD) және LED дисплейлері теледидар суреттерін жасау және көрсету үшін қолданылады. Механикалық сканерлеу әдістері 1920-1930 жылдардағы алғашқы тәжірибелік теледидар жүйелерінде қолданылды. Джон Логи Бэйрд 1925 жылғы 2 қазанда Лондонда алғашқы сымсыз теледидар хабарларын жіберді. 1928 жылға қарай көптеген радиостанциялар механикалық жүйелерді пайдалана отырып, тәжірибелік теледидар бағдарламаларын таратуды бастады. Дегенмен, бұл технология көпшілікке ұнату үшін жеткілікті сапалы суреттерді шығара алмады. 1930-жылдардың ортасында механикалық сканерлеу жүйелері электрондық сканерлеу технологиясымен толығымен алмастырылды, ол Ұлыбританияда 1930-жылдардың соңында басталған алғашқы коммерциялық сәтті теледидар хабарларында қолданылды. АҚШ-та Нью-Йорктегі W2XAB сияқты тәжірибелік станциялар 1931 жылы механикалық теледидар бағдарламаларын таратуды бастады, бірақ 1933 жылғы 20 ақпанда жұмысын тоқтатты, 1939 жылы толығымен электрондық жүйемен қайта іске қосылды. Механикалық теледидар қабылдағышы «телевизор» деп те аталатын.
Mechanical television or mechanical scan television is an obsolete television system that relies on a mechanical scanning device, such as a rotating disk with holes in it or a rotating mirror drum, to scan the scene and generate the video signal, and a similar mechanical device at the receiver to display the picture. This contrasts with vacuum tube electronic television technology, using electron beam scanning methods, for example in cathode ray tube (CRT) televisions. Subsequently, modern solid state liquid crystal displays (LCD) and LED displays are now used to create and display television pictures. Mechanical scanning methods were used in the earliest experimental television systems in the 1920s and 1930s. One of the first experimental wireless television transmissions was by John Logie Baird on October 2, 1925, in London. By 1928 many radio stations were broadcasting experimental television programs using mechanical systems. However the technology never produced images of sufficient quality to become popular with the public. Mechanical scan systems were largely superseded by electronic scan technology in the mid 1930s, which was used in the first commercially successful television broadcasts which began in the late 1930s in Great Britain. In the U. S., experimental stations such as W2XAB in New York City began broadcasting mechanical television programs in 1931 but discontinued operations on February 20, 1933, until returning with an all electronic system in 1939. A mechanical television receiver was also called a televisor.
Алғашқы зерттеулер
Растрлық сканерлеудің алғашқы механикалық әдістері 19 ғасырда факсимильді, яғни бейнелерді сым арқылы беру үшін жасалды. Александр Бейн 1843-1846 жылдары факсимильді машинаны енгізді. Фредерик Бейквелл 1851 жылы жұмыс істейтін зертханалық үлгісін көрсетті. Телеграф желілерінде жұмыс істейтін алғашқы практикалық факсимильді жүйені 1856 жылдан бастап Джованни Казелли әзірлеп, пайдалануға берді. Уиллоуби Смит 1873 жылы селен элементінің фотоөткізгіштігін ашты, бұл механикалық сканерлеу жүйелерінің көпшілігінде қолданылған селен жасушасының негізін қалады. 1885 жылы Австралияның Балларат қаласындағы Генри Саттон телеграф сымдары арқылы бейнелерді беруге арналған «телефан» деп аталатын құрылғыны жасады, ол Нипковтың айналмалы дискісі, селен фотоэлементі, Николь призмалары және Керр эффектісі негізінде жұмыс істеді. Саттонның дизайны 1890 жылы халықаралық деңгейде жарияланды. Оның бейнелерді беру және сақтау үшін қолданылуы туралы мәлімет 1896 жылы Вашингтондағы «Evening Star» газетінде жарияланды. Суреттерді бірден беруді алғаш рет неміс физигі Эрнст Рюмер көрсетті, ол теледидар қабылдағышының бейне элементтері ретінде селеннен жасалған 25 элементті пайдаланды. 1909 жылдың соңында ол Бельгияда Брюссельдегі Әділет сарайынан Лиеж қаласына телефон желісі арқылы қарапайым бейнелерді таратуды сәтті көрсетті. Бұл демонстрация сол кезде «әлемдегі алғашқы жұмыс істейтін теледидар аппаратының үлгісі» деп сипатталды. Элементтердің шектеулі саны оның құрылғысының тек қарапайым геометриялық пішіндерді бейнелеуге қабілетті екенін көрсетті, ал құны өте жоғары болды; селен жасушасының бағасы 15 фунт стерлинг (45 АҚШ доллары) болғандықтан, ол 4000 жасушалық жүйенің 60 000 фунт стерлинг (180 000 АҚШ доллары) тұрады деп есептеді, ал «көріністің фонына ландшафтты қажет ететін сахна немесе оқиғаны» қайта шығаратын 10 000 жасушалық механизм 150 000 фунт стерлинг (450 000 АҚШ доллары) тұрады. Рюмер 1910 жылғы Брюссель халықаралық көрмесінің экспозициясы ретінде әлдеқайда көп жасушалы озық құрылғыны салуды қолдауға үміттенді. Алайда, 250 000 фунт (750 000 АҚШ доллары) деп есептелген шығын тым жоғары болып шықты. Рюмердің көрсетілімі екі француз ғалымын, Париждегі Жорж Риньо мен А. Фурньені, олар жүргізген ұқсас зерттеулерді жариялауға итермеледі. 64 селен жасушасынан тұратын матрица, жеке-жеке механикалық коммутаторға қосылған, электронды торша ретінде қызмет етті. Қабылдағышта Керр жасушасының бір түрі жарықты модуляциялады, ал айналып тұрған дискінің шеттеріне бекітілген әртүрлі бұрышты айналар сериясы модуляцияланған сәулені дисплей экранына бағыттады. Синхрондауды реттейтін жеке тізбек болды. Бұл тұжырымдаманың дәлелдемесіндегі 8x8 пикселдік ажыратылым алфавиттің жеке әріптерін анық беруге жеткілікті болды. Жаңа сурет әр секунд сайын «бірнеше рет» жіберілетін. 1911 жылы Борис Розинг және оның шәкірті Владимир Зворикин механикалық айна барабан сканерін пайдаланып, Зворикиннің сөзімен айтқанда, «өте қарапайым бейнелерді» сым арқылы қабылдағыштағы «Браун түтігіне» (катодты сәуле түтігі немесе «CRT») беруге арналған жүйе жасады. Бейнелерді жылжыту мүмкін болмады, өйткені сканерде «сезімталдық жеткіліксіз болды және селен жасушасы өте инертті болды».
Теледидарлық көрсетілімдер
Неміс университетінің 23 жасар студенті Пауль Юлиус Готлиб Нипков 1884 жылы Нипков дискісін ұсынды және патенттеді. Бұл спиральды ойықтардан тұратын айналмалы диск, әр ойық суреттің бір жолын сканерлеуге мүмкіндік берді. Ол жүйеге жұмыс істейтін модельді ешқашан жасамаса да, Нипковтың айналмалы дискісі – «бейне растерлеушісі» – көптеген механикалық сканерлеу жүйелерінде, хабар таратушы және қабылдағыш екеуінде де қолданылған маңызды механизм болды. Константин Перский 1900 жылы 24 тамызда Парижде өткен Халықаралық дүниежүзілік көрмедегі Халықаралық электр конгресінде «теледидар» сөзін алғаш рет қолданды. Перскийдің мақаласында Нипков және басқалардың еңбектері талданды, сондай-ақ қолданыстағы электромеханикалық технологиялар қарастырылды. Алайда, осы конструкцияны практикалық еткен Ли де Форесттің 1907 жылғы алғашқы күшейткіш вакуумдық түтігі – триод болды. Шотландиялық өнертапқыш Джон Логи Бэрд 1925 жылы Нипков дискісін қолданған алғашқы бейне жүйелерінің прототиптерін жасады. 1925 жылы 25 наурызда Бэрд Лондонның Селфридж дүкенінде теледидардағы силуэттік суреттерді алғаш рет көрсетті. Оның алғашқы жүйесінде адам бетінің контрасты жеткіліксіз болғандықтан, ол «Стоки Билл» деп аталатын қуыршақтың сөйлеп, қозғалатын бейнесін көрсетті, оның боялған беті жоғары контрастқа ие болды. 1926 жылғы 26 қаңтарда ол радио арқылы қозғалып тұрған адам бейнесін беруді көрсетті. Бұл әлемдегі алғашқы теледидар көрсетілімі деп саналады. Бэрдтің жүйесі суретті сканерлеу және көрсету үшін Нипков дискісін пайдаланды. Жарық көзі статикалық фотоэлемент арқылы суреттерді сканерлеген линзалары бар айналмалы Нипков дискісінің алдына орналастырылды. АҚШ-та Теодор Кейс жасаған таллий сульфиді (талофид) жасушасы жарық көзінен шағылысқан жарықты анықтап, оны пропорционалды электр сигналына айналдырды. Бұл сигнал AM радио толқындары арқылы қабылдағыш құрылғыға жіберілді, онда бейнесигнал біріншісімен синхронды айналатын екінші Нипков дискісінің артындағы неон шамға қолданылды. Неон шамның жарықтығы суреттегі әрбір нүктенің жарықтығына пропорционалды түрде өзгерді. Дискідегі әрбір ойық өткен сайын, суреттің бір сканерлік жолы қайта жаңартылды. Бэрдтің дискісінде 30 ойық болды, ол 30 сканерлік жолы бар суретті шығарды, бұл адам бетін тану үшін жеткілікті болды. 1927 жылы Бэрд Лондон мен Глазго арасында 705 шақырым телефон желісі арқылы сигнал жіберді. 1928 жылы Бэрдтің компаниясы (Baird Television Development Company/Cinema Television) Лондон мен Нью-Йорк арасында алғашқы трансатлантикалық теледидар сигналын және жағалаудан кемеге берілетін алғашқы хабарды таратты. 1929 жылы ол Германиядағы алғашқы тәжірибелік механикалық теледидар қызметіне қатысты. Сол жылдың қараша айында Бэрд пен Бернар Натан Pathé компаниясы Франциядағы алғашқы телекомпанияны – Télévision Baird Natan-ды құрды. 1931 жылы ол «Дерби» жарысын алғаш рет тікелей эфирде көрсетті. 1932 жылы ол өте қысқа толқынды теледидарды көрсетті. Бэрдтің механикалық жүйесі 1936 жылы BBC теледидар хабарларында 240 жолдық ажыратымдылыққа жетті, бірақ механикалық жүйе теледидар көрінісін тікелей сканерлемеді. Оның орнына 17,5 мм пленка түсіріліп, жылдам дамытылды, содан кейін пленка әлі де ылғалды болғанда сканерленді. Америкалық өнертапқыш Чарльз Фрэнсис Дженкинс де теледидарды дамытуға үлкен үлес қосты. Ол 1913 жылы «Сымсыз қозғалыс суреттері» туралы мақала жариялады, бірақ 1923 жылдың желтоқсанына дейін ол куәгерлерге жылжымалы силуэттік суреттерді жібермеді, ал 1925 жылдың 13 маусымында ол силуэттік суреттердің синхронды берілуін ашық көрсетті. 1925 жылы Дженкинс Нипков дискісін пайдаланып, Мэрилендтегі әскери-теңіз радиостанциясынан Вашингтондағы зертханасына 8 шақырым қашықтықта 48 жолды ажырату қабілеті бар линзалы диск сканері арқылы қозғалып жатқан ойыншық жел диірменінің силуэтті бейнесін жіберді. Ол 1925 жылдың 30 маусымында (1922 жылдың 13 наурызында берілген) АҚШ-тың No 1,544,156 патентын («Сымсыз суреттерді беру») алды. 1925 жылдың 25 желтоқсанында Кендзиро Такаянагаи Жапониядағы Хамаматсу өндірістік орта мектебінде Нипков дискісі сканері мен ЭЛТ дисплейін қолдана отырып, 40 жолды ажырату қабілеті бар теледидар жүйесін көрсетті. Бұл прототип әлі күнге дейін Хамаматсу кампусындағы Шидзуока университетінің Такаянагаи мемориалдық мұражайында сақталып тұр. 1927 жылы ол ажыратымдылықты 100 жолға дейін жеткізді, бұл 1931 жылға дейін теңдесі жоқ еді. 1928 жылы ол адам бетін жартылай тонмен алғаш рет жіберді. Оның жұмысы Владимир К. Зворыкиннің кейінгі жұмысына әсер етті. Жапонияда ол алғашқы толық электрондық теледидарды аяқтаған адам ретінде қарастырылады. Оның өндірістік модель жасау жөніндегі зерттеулері Жапония Екінші дүниежүзілік соғысты жеңгеннен кейін АҚШ тарапынан тоқтатылды. 1928 жылы General Electric өздерінің тәжірибелік теледидар стансасын W2XB іске қосты, ол Нью-Йорк штатының Скенектади қаласындағы GE зауытынан хабар таратты. Станса «WGY Television» деп танымал болды, ол GE-ге тиесілі WGY радиостанциясының атынан аталды. Станса ақырында 1930-жылдары толық электрондық жүйеге көшті және 1942 жылы WRGB ретінде коммерциялық лицензия алды. Станса бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді. Сонымен қатар, Совет Одағында Леон Термен 1925 жылы 16 жолды ажыратымдылықпен бастап, 1926 жылы 32 жолға және ақырында 64 жолға (интерлейсті пайдалану арқылы) негізделген теледидарды дамытып келді, ал 1926 жылдың 7 мамырында ол өз диссертациясының бөлігі ретінде электр арқылы беріліп, содан кейін 2 метрлік экранда дерлік бір уақытта қозғалатын суреттерді көрсетті. 200 жолға дейінгі жүйелер де эфирге шықты. 1935 жылы Берлиндегі Reichs Rundfunk Gesellschaft 180 жолдық хабар тарату сынақтарын жүргізді. Хабар тарату күніне 90 минуттан, аптасына үш күннен берілді, дыбыс/бейне жиіліктері болды. Сонымен қатар, 1935 жылы Парижде Compagnie des Compteurs (CDC) орнатқан 180 жолдық жүйе сынақтан өтті, ал 1935 жылы Монреаль, Квебек, Канададағы VE9AK стансасында Peck Television Corp. 180 жолдық жүйе бастады.
Likewise, a 180 line system that Compagnie des Compteurs (CDC) installed in Paris was tested in 1935, and a 180 line system by Peck Television Corp. started in 1935 at station VE9AK in Montreal, Quebec, Canada.
Түсті теледидар
Джон Бэрдтің 1928 жылғы түсті теледидар эксперименттері Голдмарктің одан да жетілдірілген өрістік реттілік түсті жүйесіне түрткі болды. Питер Голдмарк ойлап тапқан CBS түсті теледидар жүйесі 1940 жылы осы технологияны пайдаланды. Голдмарк жүйесінде станциялар түстің қанығу деңгейлерін электрондық жолмен жібереді, бірақ механикалық әдістер де қолданылады. Хабар тарату камерасында механикалық диск студиядағы жарықтандырудың түстерін сүзіп алады. Қабылдағышта синхронды диск CRT экранына сол түстерді жағады. Көруші түсті диск арқылы суреттерді қарағанда, олар толық түспен көрінеді. Кейіннен бір уақытта түсіру жүйелері CBS Goldmark жүйесін ығыстырды, бірақ механикалық түс әдістері қолданыла берді. Алғашқы түсті теледидарлар өте қымбат болды: сол кездегі ақшамен 1000 доллардан астам. Арзан адаптерлер қара-ақ NTSC теледидар иелеріне түсті хабарларды қабылдауға мүмкіндік берді. Осы адаптерлердің ең танымал түрі – 1955 жылғы Col R Tel, ол NTSC-ден өрістік реттілікке түрлендіргіш. Бұл жүйе NTSC сканерлеу жылдамдығымен жұмыс істейді, бірақ ескірген CBS жүйесі сияқты диск қолданады. Диск қара-ақ теледидарды өрістік реттілікке түрлендіреді. Сонымен қатар, Col R Tel электроникасы NTSC түс сигналдарын қалпына келтіріп, диск арқылы көрсету үшін оларды реттейді. Электроника диск пен NTSC жүйесін де синхронды түрде жұмыс істетеді. Col R Tel жүйесінде электроника қанығу деңгейлерін (хрома) қамтамасыз етеді. Бұл электроника хрома деңгейлерін суреттің жарықтығының (люминацияның) өзгеруімен үйлестіреді. Диск суреттің үстіне түстерді жағады. Col R Tel-ден кейін бірнеше жыл өткен соң, Аполлон Ай миссиясы да өрістік реттілік техникасын қабылдады. Айдың түсті камераларының барлығы түсті дөңгелектермен жабдықталған. Бұл Westinghouse және кейін RCA камералары Жерге өрістік реттілік түсті теледидар суреттерін жіберді. Жердегі қабылдау станциялары түсті бейнесигналдарды NTSC стандартына түрлендіретін электрондық жабдықтарды қамтыды.
Құлдырау
Вакуумдық түтікшелі электрондық теледидар (бейне бөлігіштер және басқа камералық түтікшелер, сондай-ақ қайта өндіруге арналған катодты сәулелі түтікшелерді қоса) механикалық жүйелердің теледидардың басым түрі ретінде жоғалуының басталуын білдірді. Механикалық теледидар көбінесе кішкентай ғана кескіндерді шығарды. Бұл 1930 жылға дейін теледидардың негізгі түрі болды. 1927 жылдың қыркүйегінде Сан-Францискода алғаш рет Фило Фарнсворт көрсеткен, ал 1934 жылы Филадельфиядағы Франклин институтында Фарнсворт тағы да көрсеткен вакуумдық түтікшелі теледидар механикалық теледидарды жылдам басып озды. Фарнсворттың жүйесі алғаш рет 1936 жылы телехабар тарату үшін қолданылды, ол 400-ден 600-дан астам жолға жетіп, жылдам өріс сканилеу жылдамдығымен, сондай-ақ Philco және DuMont зертханаларының бәсекелес жүйелерімен бірге жұмыс істеді. 1939 жылы RCA он жылдық сот процесінен кейін Фарнсвортқа оның патенттері үшін 1 миллион доллар төледі және RCA Нью-Йорктегі 1939 жылғы Әлемдік көрмеде толық электрондық теледидарды көрсетуге кірісті. АҚШ-тағы бірнеше мемлекеттік университеттер басқаратын станцияларда соңғы механикалық теледидар хабарларын тарату 1939 жылы аяқталды.
"Скофония" механикалық дисплей қабылдағышы
Алғашқы катодты сәулелі теледидар түтікшелері кішкентай болды. 1938 жылғы "Скофония" теледидар қабылдағышы, механикалық дисплейді қолданған жетілген теледидар қабылдағышы, 405 жолды суретті (сол кездегі Ұлыбританияда қолданылған 405 жолды теледидар жүйесімен үйлесімді) 24 дюйм ені және 20 дюйм биіктігі бар дисплейде көрсетуге қабілетті болды. Театр көрермендеріне арналған нұсқасының дисплейі 6 футқа дейін жетеді. Ол сондай-ақ АҚШ-тың 441 жолды теледидар жүйесіне де бейімделуге болатын. 405 жол үшін, ол 30 375 айналым/мин жылдамдықпен жұмыс істейтін жоғары жылдамдықты сканерді және шамамен 250 айналым/мин жылдамдықпен жұмыс істейтін төмен жылдамдықты айна барабанын, сондай-ақ сынап шамнан бағытталған жарық сәулесін модуляциялау үшін Джефри ұяшығын қолданды. Оның электрондық тізбектерінде 39 вакуумдық түтікшелер пайдаланылып, шамамен 1000 Ватт қуат тұтынылды. Құрылғы таңғажайып нәтижелер көрсетіп, нарыққа шыққанмен, өте қымбат болды – катодты сәулелі теледидардан екі есе қымбат. Ол коммерциялық сәттілікке жете алмады, ал Ұлыбританиядағы теледидар хабарларын тарату Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоқтатылды, оның тағдырын шешіп берді. Толық қабылдағыш сақталмаған, бірақ кейбір бөліктері әлі де бар.
Механикалық сканерлеудің қазіргі заманғы қолданылуы
1970 жылдан бері кейбір радио әуесқойлары механикалық жүйелермен тәжірибе жасап келеді. Неон лампасының бастапқы жарық көзі қазір аса жарқын LED шамдармен алмастырылды. Мұндай жүйелерді тар жолақты теледидар үшін жасауға қызығушылық бар, бұл шағын немесе үлкен қозғалатын бейнені 40 кГц-тен кем кеңдігі бар арнаға сыйдыруға мүмкіндік береді (қазіргі теледидар жүйелері әдетте 6 МГц кеңдігімен, 150 есе үлкен). Бұған баяу сканерлі теледидар да қатысты, бірақ ол әдетте P7 электронды-сәулелі түтігін (ЭСТ) 1980 жылдарға дейін, ал кейін компьютерлерді пайдаланды. Механикалық монитордың үш түрі белгілі: 1970 жылдары жасалған факс принтеріне ұқсас екі монитор және 2013 жылы сәулелі бояумен жабылған кішкентай барабанды монитор, онда бейне айналмалы барабанға күлгін лазермен салынады. Цифрлық жарық өңдеу (DLP) проекторлары кескінді жасау үшін жарық көзін таңдап шағылытатын шағын (16 мкм²) электростатикалық басқарылатын айналар массивін пайдаланады. Көптеген төменгі деңгейдегі DLP жүйелері ретті түсті бейне беру үшін түсті дөңгелектерді де пайдаланады, бұл көлеңкелік маскасы бар ЭСТ түсті бейнені бірден шығарудың практикалық әдісін ұсынғанға дейін көптеген ерте түсті теледидар жүйелерінде кең таралған мүмкіндік болды. Оптомеханика арқылы жоғары сапалы бейнелерді шығаратын тағы бір орын – лазерлік принтер, онда кішкентай айналмалы айна модульденген лазерлік сәулені бір осьте бұрады, ал фотоөткізгіштің қозғалысы екінші осьте қозғалыс жасайды. Мұндай жүйенің жоғары қуатты лазерлерді пайдаланатын модификациясы лазерлік бейнепроекторларда қолданылады, олардың ажыратымдылығы 1024 жолға дейін жетеді және әр жол 1500-нан астам нүктеден тұрады. Мұндай жүйелер, әрине, ең жақсы сапалы бейнелерді шығарады. Олар, мысалы, планетарийлерде қолданылады. Әскери қолданыстағы ұзақ толқынды инфрақызыл камералар, мысалы, ұшқыштарға түнгі көруді қамтамасыз етеді. Бұл камералар жоғары сезімталдықты инфрақызыл фоторецепторды (әдетте сезімталдығын арттыру үшін салқындатылады) пайдаланады, бірақ линзалардың дискілерінің орнына бұл жүйелер 525 немесе 625 жолды стандартты бейне шығаруды қамтамасыз ету үшін айналмалы призмаларды пайдаланады. Оптикалық бөлшектер германийден жасалған, өйткені шыны қолданылатын толқын ұзындығында мөлдір емес. Бұл камералар спорттық іс-шараларда жаңа рөлге ие болды, мысалы, доптың найзағайға түскен жерін көрсетуге қабілетті. Лазерлік жарық көрсету техникалары LaserMAME жобасында компьютерлік эмуляциямен біріктіріледі. Бұл растрлық дисплейлерден айырмашылығы, векторлық жүйе. Компьютерлік басқарылатын айналардан шағылған лазерлік жарық классикалық аркадалық бағдарламалық жасақтамамен жасалған бейнелерді шығарады, оны MAME эмуляциялық бағдарламалық жасақтамасының арнайы өзгертілген нұсқасы орындайды.
Үлкен бейнелер
Кейбір механикалық теледидар жүйелері бірнеше фут немесе метрге дейін ені бар және кейіннен пайда болған катодты сәулелі түтік (CRT) теледидарларымен салыстырмалы сападағы бейнелерді шығара алды. Ол кезде CRT технологиясы кішкентай, төмен жарықтылығы бар экрандармен шектелген. Мұндай жүйелердің бірін Чикагодағы Улисе Арманд Санабрия жасады. 1934 жылы Санабрия 30 футтық (9 метрлік) бейне проекциялық жүйесін көрсетті. 1930 жылдардың ең жақсы механикалық теледидарларының бірі Scophony жүйесі болды, ол 400-ден астам сызықты бейнелерді шығарып, оларды кем дегенде (кем дегенде осы типтегі бірнеше модельдер шынымен өндірілген) өлшемдегі экрандарда көрсетуге мүмкіндік берді. Scophony жүйесі бейнелерді жасау үшін жоғары жылдамдықпен айналатын бірнеше барабанды қолданды. Сол кездегі 441 сызықты американдық стандартты пайдаланған жүйеде кішкентай барабан 39 690 айналым/мин жылдамдықпен айналды (екінші, баяу барабан бірнеше жүз айналым/мин жылдамдықпен қозғалды).
Көлденең қатынастары
Кейбір механикалық жабдықтар қазіргі теледидарлардағыдай сызықтарды көлденең емес, тік сканерлеген. Бұл әдістің мысалы – Бейрдтің 30 сызықтық жүйесі. Бейрдтің британдық жүйесі өте тар, тік төртбұрышты сурет жасады. Бұл пішін қазіргі кезде кең таралған портрет және ландшафт өнеріндегі ұғымдардан шыққан «портрет» бейнесін, «ландшафт» бағытының орнына құрады. Сканерлеу сызығының бағытын Ніпков дискісі алдындағы фрейм маскасының орналасуы анықтайды. Фрейм маскасын дискінің сол немесе оң жағына орналастыру тік сканерлеу сызықтарын береді, ал жоғарғы немесе төменгі жағына орналастыру көлденең сканерлеу сызықтарын тудырады. Бейрдтің алғашқы теледидар суреттерінің ажыратымдылығы өте төмен болды. Бұл суреттерде тек бір адамды ғана анық көрсетуге болады. Сондықтан Бейрд үшін көлденең «ландшафт» суретіне қарағанда тік «портрет» суреті мағыналырақ болды. Бейрд үш бірлік ені және жеті бірлік биіктігі бар пішін таңдады. Бұл пішін дәстүрлі портреттен шамамен жартылай ғана кең, ал әдеттегі есіктің пропорциясына жақын. Бейрд ойын-сауық теледидарынан гөрі, екі нүкте арасындағы байланысқа баса назар аударған болуы мүмкін. Басқа бір теледидар жүйесі де осы логиканы ұстанды. 1927 жылы Герберт Ивс AT&T Bell Laboratories-те жасаған жүйе үлкен экранды теледидар болып, сол кездегі ең жетілген теледидар технологиясы еді. Ives 50 сызықтық жүйесі де тік «портрет» суретін шығарды. AT&T теледидарды телефонмен байланыс үшін пайдалануды жоспарлағандықтан, тік пішін логикалық болды: телефон арқылы әдетте екі адам әңгімелеседі. Видеотелефондық жүйе әр жақта бір адамды көрсетуі тиіс еді. Осы уақытта АҚШ, Германия және басқа елдердегі өнертапқыштар теледидарды ойын-сауық мақсатында пайдалануды жоспарлады. Олар шаршы немесе «ландшафт» суреттерінен бастады. (Мысалы, Эрнст Александерсон, Франк Конрад, Чарльз Фрэнсис Дженкинс, Уильям Пек және Улисес Арманд Санабрияның теледидар жүйелері.) Бұл өнертапқыштар теледидардың адамдар арасындағы қарым-қатынас екенін түсінді. Олар бастапқыда екі адамға арналған сурет орнын қамтамасыз етті. Көп ұзамай суреттердің саны 60 немесе одан да көп сызыққа дейін артты. Камера бір уақытта бірнеше адамды суретке түсіре алды. Содан кейін тіпті Бейрд те сурет маскасын көлденең суретке ауыстырды. Бейрдтің «зоналық теледидары» – экранның өте тар форматын қайта қарастырудың ерте мысалы. Ойын-сауық және көптеген басқа мақсаттар үшін, тіпті бүгінгі күні де ландшафт пішіні тиімдірек болып табылады.
Жазу
Коммерциялық механикалық теледидар хабарларын тарату дәуірінде, граммофонды өңдеу арқылы бейнелерді (бірақ дыбысты емес) жазу жүйесі әзірленді. "Фоновизия" деп сатылған бұл жүйе толыққанды жетілдірілмеген, пайдалануға қиын және қымбат болғанымен, әйтпесе жоғалып кетер еді деген ертегі хабарлардың көптеген бейнелерін сақтап қалды. Шотландиялық компьютер инженері Дональд Ф. Маклин осы жазбаларды көруге қажетті аналогтық ойнату технологиясын ұқыптап қайта құрастырды және 1925 пен 1933 жылдар аралығында жасалған механикалық теледидар жазбалары туралы лекциялар мен презентациялар жасады. Доктор Маклиннің жинағындағы дискілердің ішінде теледидардың негізін қалаушы Джон Логи Бэрдтің өзі жасаған бірнеше сынақ жазбалары бар. Бір дискіде "1928 жылдың 28 наурызы" деп көрсетілген және "Мисс Пунсфорд" деген тақырыппен белгіленген, онда әйелдің беті шамамен бірнеше минут бойы өте жанданумен сөйлесіп отырған көрінісі бар. 1993 жылы туыстары осы әйелді Мейбел Пунсфорд деп анықтады, ал оның дискідегі қысқаша көрінісі адам бейнесінің ең алғашқы белгілі теледидарлық жазбаларының бірі болып табылады.