Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 477245740
| Name =
| ImageFile1 = Aluminium trichloride hexahydrate white and yellow.jpg
| ImageSize1 = 150px
| ImageCaption1 = Алюминий трихлориді гексагидраты, таза (жоғары), және темір(III) хлоридімен ластанған (төмен)
| ImageName1 = Алюминий(III) хлориді
| ImageFileL2 = Aluminium trichloride dimer 3D balls.png
| ImageSizeL2 = 125px
| ImageNameL2 = Алюминий трихлориді димері
| ImageFileR2 = Aluminium chloride xtal unit cell 3D bs 17.png
| ImageSizeR2 = 125px
| ImageNameR2 = Алюминий трихлоридінің бірлік ұяшығы
| IUPACName = Алюминий хлориді
| OtherNames = Алюминий(III) хлориді, Алюминий трихлориді, Трихлороалюминий
|Section1=
|Section2=Chembox қасиеттері
| Formula = AlCl3
| MolarMass = 133.341 г/моль (сусыз), 241.432 г/моль (гексагидрат)
| (гексагидрат, ыдырайды)
| VaporPressure = 133.3 Па (99 °C), 13.3 кПа (151 °C)
| LattConst a = 0.591 нм
| LattConst b = 0.591 нм
| LattConst c = 1.752 нм
| Entropy = 109.3 Дж/(моль·К)
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Қауіп
| HPhrases =
| PPhrases =
| Verifiedfields = changed
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 477245740
| Name =
| ImageFile1 = Aluminium trichloride hexahydrate white and yellow. jpg
| ImageSize1 = 150px
| ImageCaption1 = Aluminium trichloride hexahydrate, pure (top), and contaminated with iron(III) chloride (bottom)
| ImageName1 = Aluminium(III) chloride
| ImageFileL2 = Aluminium trichloride dimer 3D balls. png
| ImageSizeL2 = 125px
| ImageNameL2 = Aluminium trichloride dimer
| ImageFileR2 = Aluminium chloride xtal unit cell 3D bs 17. png
| ImageSizeR2 = 125px
| ImageNameR2 = Aluminium trichloride unit cell
| IUPACName = Aluminium chloride
| OtherNames = Aluminium(III) chlorideAluminium trichlorideTrichloroaluminum
|Section1=
|Section2=Chembox Properties
| Formula = |AlCl3
| MolarMass = 133.341 g/mol (anhydrous), 241.432 g/mol (hexahydrate)
| (hexahydrate, decomposes)
| VaporPressure = 133.3 Pa (99 °C), 13.3 kPa (151 °C)
| LattConst a = 0.591 nm
| LattConst b = 0.591 nm
| LattConst c = 1.752 nm
| Entropy = 109.3 J/(mol·K)
| GHSPictograms =
| GHSSignalWord = Danger
| HPhrases =
| PPhrases =
| NFPA H = 3
| NFPA F = 0
| NFPA R = 2
| NFPA S =
| LD50 = 380 мг/кг, егеуқұйрық (ауыз арқылы, сусыз), 3311 мг/кг, егеуқұйрық (ауыз арқылы, гексагидрат)
| IDLH = Белгісіз
| PEL = Жоқ. Бұл қосылыс көбінесе Льюис қышқылы ретінде айтылады. Бұл полимерден мономерге жұмсақ температурада қайтымды түрленетін бейорганикалық қосылыстың мысалы.
| NFPA F = 0
| NFPA R = 2
| NFPA S =
| LD50 = 380 mg/kg, rat (oral, anhydrous) 3311 mg/kg, rat (oral, hexahydrate)
| IDLH = N. D.
| PEL = None The compound is often cited as a Lewis acid. It is an example of an inorganic compound that reversibly changes from a polymer to a monomer at mild temperature.
Сусыз
AlCl3 температура мен күйіне (қатты, сұйық, газ) қарай үш түрлі құрылымға ие. Қатты AlCl3 жапырақша тәрізді қабатты құрылымға ие, онда хлор иондары тығыз орналасқан. Бұл құрылымда алюминий орталықтары октаэдрлік координациялық геометрияны көрсетеді. Иттрий(III) хлориді және басқа да бірқатар қосылыстар да осы құрылымды қабылдайды. Алюминий трихлориді балқыған күйінде Al2Cl6 димері түрінде болады, онда алюминий төрт координациялық байланысқа ие. Бұл құрылым өзгерісі сұйық фазаның (1,78 г/см3) тығыздығы қатты алюминий трихлоридінен (2,48 г/см3) төмен болуымен байланысты. Al2Cl6 димерлері бу фазасында да кездеседі. Жоғары температурада Al2Cl6 димерлері тригональды жазық AlCl3 мономерына ыдырайды, ол BF3-қа құрылымдық жағынан ұқсас. Ерітінді, натрий хлориді сияқты иондық галоидтардан айырмашылығы, электр тогын нашар өткізеді. Алюминий хлориді мономері мономерлік түрінде D3h, ал димерлік түрінде D2h нүктелік тобына жатады.
Гексагидрат
Гексагидрат октаэдрлік [Al(H2O)6](3+) катион орталықтарынан және хлорид аниондарынан (Cl⁻) қарсыиондар ретінде тұрады. Сутекті байланыстар катиондар мен аниондарды байланыстырады. Алюминий хлоридінің гидратталған түрі октаэдрлік молекулалық геометрияға ие, орталық алюминий ионы алты су лигант молекуласымен қоршалған. Координациялық қаныққандықтан, гидрат Фридель-Крафтс алкилдеу және оған байланысты реакцияларда катализатор ретінде тиімді емес.
Арендерді алкилдеу және ацилдеу
AlCl3 – аксиляция және алкиляциядағы Фридель-Крафт реакцияларының кең таралған Льюис қышқыл катализаторы. Арендерді алкилдеу және ацилдеу үшін толық процедуралар қолжетімді. Фридель-Крафт реакциясының басты мәселесі – алюминий хлориді катализаторы кейде толық стехиометриялық мөлшерде қажет болады, себебі ол өнімдермен күшті байланысқа түседі. Бұл қиындық көбінесе көп мөлшерде коррозиялық қалдықтардың пайда болуына әкеледі. Осы және осы сияқты себептерге байланысты алюминий хлориді жиі зеолиттермен ауыстырылады.
Органикалық және органикалық металл синтезіндегі басқа да қолданулар
Алюминий хлориді органикалық химияда көптеген басқа да қолдануларға ие. Мысалы, ол карвонға 3-бутен-2-онның (метил винил кетоны) қосылуы сияқты эне реакциясын катализдей алады:
Ол әр түрлі көмірсутек байланыстарын және изомерлену реакцияларын тудыру үшін қолданылады. Алюминий хлориді алюминиймен және арендердің қатысуымен Fischer-Hafner синтезі арқылы белгілі бір металл галоидтерінен бис(арен) металл кешендерін, мысалы, бис(бензол)хромды синтездеуге қолданылады. Дихлорофенилфосфин бензол мен фосфор трихлоридінің алюминий хлориді катализаторындағы реакциясы арқылы алынады.
Медициналық
Алюминий хлориді гексагидраты гипергидрозды (шамадан тыс терлеуді) емдеу үшін қолданылады.
Реакциялар
Сусыз алюминий хлориді – күшті Льюис қышқылы, тіпті бензофенон және меситилен сияқты нашар Льюис негіздерімен Льюис қышқыл-негіз қосындыларын түзетуге қабілетті. Хлор иондарының қатысуында тетрахлороалюминат ([AlCl4]−) түзеді. Алюминий хлориді тетрагидрофурандағы кальций және магний гидридтерімен реакцияласып, тетрагидроалюминаттарды құрайды.
Синтез
Алюминий хлориді алюминий металдың хлормен немесе хлорлы сутегімен экзотермиялық реакция арқылы үлкен көлемде өндіріледі, температурасы аралығында. Кадваладерит – күрделі, негізгі және гидратталған алюминий хлориді минералы.