Кіріспе

Modest Mouse тобының "Ең аз кедергі жолы" әні. Ең аз кедергі жолы – берілген нысанның немесе тіршілік иесінің алға қозғалысына ең аз кедергі келтіретін физикалық немесе ойша жол. Бұл түсінік көбінесе нысанның немесе тіршілік иесінің белгілі бір жолмен жүру себебін түсіндіру үшін қолданылады. Су ағыны осы идеяны түсіндіру үшін жиі мысал ретінде келтіріледі.

Сипаттама

Физикада "ең аз кедергі жолы" – халық физикасынан шыққан эвристика, кейде өте қарапайым жағдайларда не болатынын шамамен сипаттай алады. Бұл ең төменгі энергия күйіне ұмтылудың шамалас көрсеткіші. Басқа мысалдар: "Жоғары көтерілген нәрсе төмен түседі" (гравитация) және "жылу ыстықтан суыққа өтеді" (термодинамиканың екінші заңы). Бірақ бұл қарапайым сипаттамалар физика заңдарынан туындамайды, ал күрделі жағдайларда бұл эвристика тіпті шамамен дұрыс нәтиже бермейді. Мысалы, электр тізбектерінде ток әрқашан барлық қол жетімді жолдармен өтеді, ал кейбір қарапайым жағдайларда "ең аз кедергі жолы" тоқтың көп бөлігін қабылдайды, бірақ бұл тіпті сәл күрделірек тізбектерде де жалпы жағдайда дұрыс болмайды. Мысалы, егер үш жол шамамен бірдей кедергіге ие болса, тоқтың көп бөлігі үш жолдың біреуі арқылы өтеді деп ойлауға болады. Дегенмен, электрондар бір-бірін итермелейтіндіктен, ең аз кедергіге ие жолдың жалпы нәтижесі – әр жол арқылы шамамен тең ток өтуі болып табылады. Бұның себебі – бірдей өткізгіш сымнан жасалған үш жолдың жалпы кедергісі бір жолдың үштен біріне тең болады. Қорытындылай келе, ток әрқашан барлық мүмкін жолдарға олардың кедергісіне кері пропорционал түрде таралады. "Ең аз кедергі жолы" кейбір адамдардың мінез-құлқын сипаттау үшін де қолданылады, бірақ бұл физикалық мағынаға қарағанда әлдеқайда аз ерекшелікпен. Мұндай жағдайларда кедергі көбінесе жеке күш-жігер немесе қақтығыс үшін метафора ретінде қолданылады; ең аз кедергі жолын таңдайтын адам осылардан аулақ болады. Кітапхана ғылымында және техникалық жазуда ақпарат пайдаланушылар үшін ең аз күш салу принципіне немесе "ең аз кедергі жолы" қағидасына сәйкес ұйымдастырылуы тиіс. Рекурсивті навигациялық жүйелер осыған мысал болып табылады. "Ең аз кедергі жолы" жергілікті, емес жаһандық масштабта қолданылады. Мысалы, су әрқашан төмен қарай ағады, тіпті қысқа уақытқа жоғары ағып өтуі соңғы биіктікті төмендетуге көмектеседі дегенмен (суперсұйықтықтар мен сифондар сияқты кейбір ерекшеліктерді ескере отырып). Физикада бұл құбылыс потенциалдық құдықтардың пайда болуына мүмкіндік береді, онда потенциалдық энергия төменгі энергия күйіне ағынды шектейтін кедергіге байланысты сақталады.