Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гастон IV (1131 жылы қайтыс болды) 1090 жылдан 1131 жылға дейін Беарн виконты болды. Сен-Жильдің Раймон әскерінің құрамында Бірінші крестовый походқа қатысқандығы үшін оны le Croisé – "Крестонос" деп атады.
Gaston IV (died 1131) was viscount of Béarn from 1090 to 1131. He was called le Croisé––the Crusader––because of his participation in the First Crusade as part of the army of Raymond of Saint Gilles.
Жас шағы және Бірінші крестовый поход
Гастон Беарнның V Сентулласы мен Бигоррдің Беатриксінің ұлы болды. Ол Испаниядағы Реконкистада соғысты. Гастон 1090 жылы әкесі Беарнның V Сентулласынан билікке ие болды. Оның билігі тұсында Беарнның шекарасы анықталды; ол Дакс виконтын жеңіп, 1105 жылға дейін Ортез, Пейс-де-Микс және Остабаретті бағындырды, ал Талезаға үйлену арқылы Монтанерді алды. Гастон техникалық тұрғыдан Аквитания герцогтігінің, сол кезде Вильгельм IX билеген, вассалы болғанымен, Беарнды дербес аймаққа айналдырды. Гастон Испаниядағы Реконкистада соғысты, ал 1096 жылы Тулузалық Раймонд IV басшылығымен өткен Бірінші крест жорығында Беарн контингентін жетектеді. Ол кіші ақсүйектердің бірі болғанымен, жеке туын алып жүріп, өз әскерін басқарды. 1097–1098 жылдардағы Антиохия қоршауында ол Мосулдың күшті атабегі Кербоғаға қарсы соңғы шайқаста дивизиялардың бірін басқарды. Антиохияны басып алғаннан кейін туған билік күресінде Гастон Раймондты тастап, Буйлондық Годфриге қосылып, онымен бірге Иерусалимге бетке бұрды. Гастон мен Танкред негізгі әскерден бұрын Бетлеемді басып алу үшін жіберілді, ал 1099 жылғы Иерусалим қоршауы кезінде Гастон Годфридің қоршау машиналарын басқарды. 15 шілдеде 1099 жылы Гастон қалаға кірген көптеген крестшілердің қатарында болды. Гастонның Реконкистадағы тәжірибесі оған мұсылмандар христиан билігі астында мудехар ретінде өмір сүре алатынын көрсетті. Ол мағынасыз қырғыннан гөрі келіссөздер мен диалогты артық көрді, және ол Танкредпен бірге Иерусалимнің кейбір мұсылмандарын Аль-Ақса мешітінде жасырып қорғауға тырысты. Бірақ олар көп ұзамай басқа крестшілер тарапынан өлтіріліп, Гастон мен Танкредті ашуландырды. Тамыз айында Гастон 1099 жылғы Аскалон шайқасында крестшілер әскерінің орталық бөлігінің бір бөлігін басқарды. Жеңіске жеткен соң Гастон көптеген крестшілер сияқты өз әскерімен бірге үйіне қайтты.
Gaston was the son of Centulle V of Béarn and Beatrix of Bigorre. He fought in the Reconquista in Spain. Gaston succeeded his father Centulle V of Béarn in 1090. During his rule, the borders of Béarn were established more definitively; he defeated the viscount of Dax, and took control of Orthez, Pays de Mixe, and Ostabaret by 1105 and gained Montaner through his marriage to Talesa. Though technically a vassal of the Duchy of Aquitaine, ruled at that time by William IX, Gaston effectively made Béarn an autonomous territory. Gaston fought in the Reconquista in Spain, and he led a Béarnais contingent in the First Crusade, under Raymond IV of Toulouse, in 1096. He was one of the lesser nobility, but he carried his own standard and commanded his own men. At the siege of Antioch of 1097–1098, he led one of the divisions in the final battle against the powerful atabeg of Mosul, Kerbogha. During the power struggle following the capture of Antioch, Gaston deserted Raymond for Godfrey of Bouillon and marched with him to Jerusalem. Gaston and Tancred were sent ahead of the main army to occupy Bethlehem, and during the siege of Jerusalem of 1099, Gaston was in charge of Godfrey's siege engines. On July 15, 1099, Gaston was among the many crusaders that entered the city. Gaston's experience in the Reconquista taught him that Muslims could live under Christian rule, as Mudéjar. He preferred negotiation and dialogue to senseless massacre, and he and Tancred tried to protect some of the Muslims of Jerusalem by sheltering them in the Al Aqsa Mosque. However, they were soon killed by other crusaders, infuriating Gaston and Tancred. In August, Gaston led part of the center line of the crusader army at the battle of Ascalon of 1099. After the victory there, Gaston returned home with his men, as did most of the other crusaders.
Қайту және кейінгі өмір
Гастон ізгі адам болған, Беарнға оралғаннан кейін ол Сантьяго-де-Компостелаға қатынайтын паломниктерге пана беру үшін көптеген шіркеулер салуды қадағалады. Ол сондай-ақ Сент-Фой аббаттығына Морласта жаңа ғимараттар салу үшін мүлік сыйлады және Клуни аббаттығына қайырымдылық жасады. Бірақ ол кейбір шіркеулермен де қақтығысқа түсті; Санкт-Винсент-де-Люк аббаттығы мен Санкт-Монт монастырының жерлеріне деген талаптарын сәтті қорғады. Гастон 1118 жылы Арагонның I Альфонсосының Сарагосаны қоршауында, басқа крусадер II Сентулмен бірге қатысты. Кейін король оны сол қаланың иелігіне тағайындады және 1130 жылы Валенсия маңында қаланың Альморавид әкіміне қарсы шайқаста қаза тапты. Гастонның орнын оның кіші ұлы VI Сентул басты, ал Талезе регенттік қызметін атқарды. Талезе Беарн мен Арагонды біріктіруді қалады. Сол кезде екеуі де күш-қуат және бедел жағынан шамалас болған, бірақ Арагон Каталониямен бірікті, ал Беарн құлдырауға бет бұрды. Гастонның ұрпақтары Гастон VI және Гастон VII Альбигой крест жорығына және жетінші крест жорығына қатысты.
Gaston was a pious man, and upon his return to Béarn he oversaw the construction of many churches destined to shelter pilgrims on the route to Santiago de Compostela. He also donated property to the abbey of St. Foy to establish new buildings in Morlàas and made a donation to the Abbey of Cluny. He also came into conflict with some churches, however; he successfully defended his claims to the territories of the abbey of St. Vincent de Lucq and the monastery of St. Mont. Gaston participated together with fellow crusader Centule II of Bigorre in the siege of Saragossa by Alfonso I of Aragon in 1118. He was then assigned lordship of that city by the king and was killed in battle near Valencia in 1130 against the Almoravid governor of the city. Gaston was succeeded by his young son Centulle VI, with Talèse acting as regent. Talèse wanted to unite Béarn and Aragon. The two were, at the time, roughly equal in power and influence, but Aragon instead united with Catalonia and Béarn began to decline. Gaston's descendants Gaston VI and Gaston VII participated in the Albigensian Crusade and the Seventh Crusade, respectively.