Кіріспе
Норман ақыны және жылнамашы Амбруаз, кейде Амбруаз Нормандиялық (шамамен 1190 ж.) – үшінші крест жорығының норман ақыны және жылнамашысы, «L'Estoire de la guerre sainte» атты еңбектің авторы. Бұл еңбек ағылшыл королі Ричард I-нің крестші ретіндегі ерліктерін көне француз тілінде жазылған өлеңмен баяндайды.
Ambroise, sometimes Ambroise of Normandy, (flourished c. 1190) was a Norman poet and chronicler of the Third Crusade, author of a work called L'Estoire de la guerre sainte, which describes in rhyming Old French verse the adventures of [[Richard I of England as a crusader.
Өмір
Гастон Парижге оның құндылығын ашқан құрмет тиесілі, бірақ оның 1897 жылғы басылымын Monumenta Germaniae Historica редакторлары ішінара болжаған, олар 1885 жылы шыққан Scriptores жинағының жиырма жетінші томында бірнеше үзінділерді жариялаған. Амброаз Ричард I-ге соғысқа қатыспай, мүмкін, сарай музыканты ретінде еріп келген. Ол патшаның Мессинадағы, Кипрдегі, Акра қамалындағы және сол қала басып алынғаннан кейінгі сәтсіз науқандағы іс-әрекеттерінің куәсі ретінде айтады.
Өзінің еңбегі туралы түсініктеме
Амбруаз өзінің еңбегін 1195 жылға дейін аяқтамаса да, оны өзінің қажыналық сапары барысында жасаған жазбаларына негіздеген. Ол өзінің лауазымынан күтілетіндей саяси көрегенділікті көрсетпейді, бірақ көргендерін және естігендерін қызықтырып тартатын қарапайым тілмен баяндайды. Ол әдемі әрі бейтарап дереккөз емес: ол сарациндерге, француздықтарға және өз мырзасының барлық қарсыластарына немесе жауларына, соның ішінде Конрад Монферратты қолдаған Полейн партиясына, Гай Лузиньянға қарсы ұстанымда болады. Ол Крест жорығының кең ауқымындағы тарихшысы емес, көбінесе өмірбаяны жазушы ретінде қарастырылуы керек. Дегенмен, ол Иерусалим Корольдігіндегі 1190-1192 жылдардағы оқиғалар туралы маңызды біріншілік дереккөз болып табылады. Лондонның Ұлы Троица шіркеуінің каноны Ричард құрастырған латын прозасынан тұратын, осы оқиғаларға арналған "Itinerarium Regis Ricardi" атты еңбектің 2-6 кітаптары Амбруаздың поэмасымен тығыз байланысты. Бұрын олар Амбруаз өзінің жұмысын негіздеген алғашқы қолжазба деп есептелген, бірақ қазір бұл пікір қолдау таппайды.
Өлеңнің тарихы
Бұл өлең бізге Ватикан мұрағатындағы бір ғана қолжазба арқылы ғана белгілі, және тарихшылар көп ұзаққа дейін оған назар аудармаған.
Басылған басылым
Амброаз, "L´Estoire de la guerre sainte". Париж, 1897: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6517331f.r
Амброаз, "Itinerarium regis Ricardi". Лондон, 1920: https://archive.org/details/itinerariumregis00richuoft
Амброаз, "The History of the Holy War", Марианна Эйлз аудармасы, Boydell Press, 2003.
Ambroise, Itinerarium regis Ricardi. London, 1920: https://archive. org/details/itinerariumregis00richuoft
Ambroise, The History of the Holy War, translated by Marianne Ailes, Boydell Press, 2003.