Кіріспе

Сиднейдегі көше, Австралия

Маккуори көшесі – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сиднейдің орталық бизнес ауданында орналасқан көше. Маккуори көшесі оңтүстік жағындағы Хайд-парктен солтүстік жағындағы Сидней опера театрына дейін созылады. Бұл екі маңызды нысанды байланыстырып қана қоймай, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының басты мемлекеттік мекемелері де осы көшеде орналасқан.

Тарих

Маккуори көшесі Жаңа Оңтүстік Уэльстің алғашқы губернаторы (1810–1821) Лаклан Маккуоридің есімімен аталады. 1788 жылы негізделгеннен бері Сидней табиғи түрде дамыды, ал 1800 жылдардың басында ірі мемлекеттік ғимараттар жетіспеді және тар көшелердің күрделі желісі болды. Сондай-ақ, ішуге жарамды сумен қамтамасыз ету және қоқыс тастау мәселелері де туындады. Губернатор Маккуори Сиднейдегі алғашқы, нақты беріктігі бар мемлекеттік ғимараттардың құрылысын бастады және Сиднейдің көшелер желісінің шекараларын белгіледі. Циркуляр-Кей бұл жаңа азаматтық жоспардың орталық нүктесі болғандықтан, Маккуори көшесі оның шығыс шекарасын белгіледі және салтанатты жол ретінде жобаланды. Көшенің екі жағында орналасқан мемлекеттік ғимараттар батыстағы азаматтық және коммерциялық қала орталығын шығыстағы жасыл кеңістіктермен (қазіргі Домен және Корольдік ботаникалық бақтар) байланыстыруға арналған. Маккуори тапсырған мемлекеттік ғимараттардың арасында Хайд-Парк казармасы және Сент-Джеймс шіркеуі сол дәуірден сақталған екі мысал. Бұл екі ғимарат Маккуори көшесінің оңтүстік шетіндегі Королева алаңының арғы жағында бір-біріне қарама-қарсы орналасқан. 1810 жылы көшені жоспарлау кезінде губернатор Маккуори Доменнен жерді Сидней ауруханасын салу үшін бөлді, оның фасады Маккуори көшесіне қараған. Британ үкіметінің қаржыландырудан бас тартуына байланысты, аурухананың құрылыс шарты үкіметке сотталғандардың еңбек күшін ұсынуды және жобаның бір бөлігін ром импорттық монополиясы арқылы төлеуді көздеді, осыдан аурухана "Рум ауруханасы" деп аталды. Аурухана ғимараттары 1816 жылы аяқталды. Кейбір сарапшылар оны "әдемі және ыңғайлы" деп атаса, сәулетші Фрэнсис Гринвей дизайн мен құрылысын сынады. Ол кезде колониядағы жалғыз ірі аурухана ретінде, аурухана Маккуори көшесінің оңтүстік жартысының барлық шығыс жағын алып жатты. Алайда аурухананың сыйымдылығы сол кездегі Сиднейдің қажеттілігінен асып, оның екі қанатты ғимаратының кеңістігі әртүрлі мемлекеттік мекемелерге берілді. Солтүстік қанатты ғимарат Заң шығарушы кеңес пен Атқарушы кеңеспен иеленілді, ақырында ол Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламентіне айналды. Оңтүстік қанатты ғимарат, басқа функциялармен қатар, Сидней монетасы болды. Маккуориден кейін, келесі губернаторлар және (колонияда жауапты үкімет орнағаннан кейін) үкіметтер Маккуори көшесін бейресми үкіметтік және қоғамдық ауданның осі ретінде қарастыра берді. Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік кітапханасы, Отарлаушы хатшысының ғимараты және Ескі қазынашылық ғимараты (қазіргі InterContinental қонақ үйінің бөлігі) осындай мекемелердің мысалдары. Сонымен қатар, ағаштармен қапталған сәнді бульвар ретінде, сауда орталығына және Корольдік ботаникалық бақтар мен Доменнің жасыл кеңістіктеріне жақын орналасқандықтан, көше Сиднейдегі ең беделді тұрғын мекенжайға айналды. Әсіресе, Сидней ауруханасына және сот ғимараттарына жақындығы көше бойында кеңселер мен хирургиялық кабинеттер ашуға жетекші адвокаттар мен дәрігерлерді тартты. 1977 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі көшенің оңтүстік шетіндегі Королева алаңында Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы соты және Австралия Федералды соты мен Австралия Жоғарғы сотының Сиднейдегі тіркелімдерін орналастыру үшін жаңа сот ғимаратын салды. 1842 жылы салынған және Сиднейдегі ең әдемі жеке тұрғын үй ретінде сипатталған Бурдекин үйі Маккуори көшесінде орналасқан. Оның бұзылуы Сиднейдегі табиғатты қорғау қозғалысының алғашқы жиналу ортасы болды. Сент-Стефан пресвитериан шіркеуі 1934 жылы Бурдекин үйінің орнында салынды, ал бұрынғы Сент-Стефан шіркеуі Мартин Плейс құру үшін Филипп көшесінен бұрын қиратылған. Гарден Палас – 1879 жылы Сиднейдегі халықаралық көрмеге арналған, бірақ бірнеше жылдан кейін өрттен жойылған әсем ғимарат. Маккуори көшесінің солтүстік бөлігі бастапқыда Беннелонг нүктесіне апаратын губернатордың Домені арқылы өтетін жол болды. Үкімет үйі төбеден жоғары көшкеннен кейін жол кеңейтіліп, Маккуори көшесінің бөлігіне айналды, бұл 1840-1850 жылдары саудалық даму үшін көшенің батысына жер сатуға әкелді. Бүгінде Маккуори көшесінің солтүстік бөлігі Циркуляр-Кейдің шығыс жағымен өтеді. Осы солтүстік бөліктің шығысында Корольдік ботаникалық бақтар орналасқан, ал көшенің батысында 1868 жылы салынған құмтасты Мура сатысы су жағасына апарады. Бұрын бұл аймақ жүн саудасына бағытталған қоймалармен және басқа да кеме қатынасына байланысты нысандармен қапталған, осы бөлік "жүн қоймалары" деп аталды. 1868 жылы Мура сатысы осы қоймалардан Шығыс Циркуляр-Кейге қол жеткізу үшін салынды. Көшенің соңында Беннелонг нүктесі орналасқан. 1821 жылдан бастап бұл жерде Маккуори бекінісі орналасқан, ол 1901 жылы Сидней опера театрының құрылысына орын беру үшін қиратылды. Опера театрының жанындағы қоймалар мен пирс құрылыстары 20 ғасырдың ортасында біртіндеп алынып, модернистік кеңсе ғимараттарымен ауыстырылды. 1998 жылы Беннелонг пәтерлері, "Тостер" деп аталған заманауи ғимараттар кешені модернистік кеңсе ғимараттарының орнына салынды. Кешенге жеке пәтерлер, сауда орталықтары, мейрамханалар, Pullman Quay Grand қонақ үйі және кинотеатр кіреді.

"Сиднейдің Харли көшесі"

Медициналық кабинеттер мен хирургиялық орталықтардың көбеюіне және көптеген медициналық кәсіби мекемелердің болуына байланысты, Маккуори көшесі 19-ғасырдың соңынан бастап соңғы онжылдықтарға дейін Сиднейдің Харли көшесі ретінде кеңінен танымал болды. 145 Маккуори көшесінде орналасқан Корольдік Австралия дәрігерлер колледжі ғимараты 1848 жылға дейін Джон Фэрфакстың георгиан стиліндегі резиденциясы болды. Британ медициналық қауымдастығының 1920 жылдардағы BMA үйі, 135–137 Маккуори көшесінде орналасқан, әлі де медициналық кабинеттер мен лекциялық залға ие.

Мемлекеттік және қоғамдық ғимараттар

Маккуори көшесі – Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының бас мемлекеттік мекемелері орналасқан жер: Парламент үйі, Үкімет үйі және Заң соттары ғимараты (Жоғарғы сот Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында орналасқан) – бәрі де көше бойында. «Маккуори көшесі» Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметін білдіретін сөз ретінде қолданылады (мысалы, Уайтхолл британ үкіметін білдіретіндей). Көше бойында орналасқан Федералдық үкімет мекемелеріне Австралия Федералды соты мен Австралия Жоғары сотының Сиднейдегі тіркелімдері (екеуі де Король алаңындағы Заң соттары ғимаратында) және Австралияның Ұлттық банкінің бас кеңсесі кіреді. Маккуори көшесінде Сидней ауруханасы, Хайд Парк казармасы және Сент-Джеймс шіркеуі де орналасқан, олардың барлығы губернатор Маккуоридің қызмет мерзімінде салынған. Сиднейдің тарихи монета қадау үйі және Парламент үйіне кіретін ғимарат – бұл алғашқы Сидней ауруханасының сақталған қалдықтары. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мемлекеттік кітапханасы, тарихи Бас хатшы ғимараты және ескі Жаңа Оңтүстік Уэльс қазынасы (қазір InterContinental қонақ үйінің бөлігі) да осы көшеде орналасқан. Корольдік ботаникалық бақта Үкімет үйі мен Сидней музыка консерваториясы орналасқан, бұл бастапқыда Үкімет үйінің жылқы қорасы ретінде салынған. Маккуори көшесінің солтүстік басында Сидней опера театры орналасқан.

Көше қиылыстары мен көлік

Маккуори көшесінің оңтүстік ұшы Хайд-парктің солтүстік жиегінде аяқталады, онда ол Сиднейдегі Куинс-скверде Сент-Джеймс жолымен және Принс-Альфред жолымен қиылысады, сондай-ақ Филипп көшесі мен Кинг-стрит та қосылады. Маккуори көшесін оңтүстіктен солтүстікке қарай кесіп өтетін немесе оның бойында аяқталатын басқа көшелер: Мартин-Плейс, Хантер көшесі, Бент көшесі, Бридж көшесі, Консерватория жолы және Альберт көшесі. Кейхилл тас жолы Маккуори көшесін жартылай эстакада, жартылай туннель түрінде кесіп өтеді. Маккуори көшесінің солтүстік ұшы Беннелонг Пойнттағы Сидней опера театрының жанындағы айналма жол болып табылады. Сидней пойыздарының қалалық теміржол желісіндегі Сент-Джеймс теміржол станциясы мен Мартин-Плейс теміржол станциясы Маккуори көшесіне тікелей жақын орналасқан, ал Circular Quay теміржол станциясы жақын маңда орналасқан.