Кіріспе
Медициналық мақсатта қолданылатын құрылғы – медициналық мақсатта қолданылуға арналған кез келген құрылғы. Медициналық мақсаттарда қолданылатын құрылғыларды пайдаланумен байланысты қауіптердің маңызды әлеуеті бар, сондықтан реттеуші үкіметтер құрылғыны өз елінде сатуға рұқсат беру алдында медициналық құрылғылардың қауіпсіздігі мен тиімділігін сенімді түрде дәлелдеуді талап етеді. Жалпы ереже бойынша, құрылғымен байланысты қауіп-қатердің артуымен, оның қауіпсіздігі мен тиімділігін анықтау үшін қажетті сынақтардың саны да артады. Сонымен қатар, байланысты қауіп-қатердің артуымен, пациентке тиетін пайда да артуы керек. Қазіргі заманғы стандарттар бойынша медициналық құрылғы деп есептелетін нәрселер б.з.д. 7000 жылға дейін Балушистанға дейін жетеді, онда неолиттік тіс дәрігерлері кремний ұштармен жабдықталған бұрғыларды және садақ ішегін қолданған. Археологияны және римдік медицина әдебиетін зерттеу ежелгі Римде көптеген түрлі медициналық құрылғылар кеңінен қолданылғанын көрсетеді. АҚШ-та 1938 жылы Федералдық азық-түлік, дәрі-дәрмек және косметика туралы заң (FD&C Act) қабылданғанға дейін медициналық құрылғылар реттелмеген. Кейін 1976 жылы FD&C Act-қа Медициналық құрылғылар туралы түзетулер енгізіліп, АҚШ-та медициналық құрылғыларды реттеу және бақылау қазіргі күйінде орнатылды. Еуропадағы медициналық құрылғыларды реттеу 1993 жылы Медициналық құрылғылар туралы директива (MDD) күшіне енген кезде қалыптасты. 2017 жылдың 26 мамырында Медициналық құрылғылар туралы ереже (MDR) MDD-нің орнын басты. Медициналық құрылғылар олардың мақсаты мен қолдану көрсеткіштері бойынша әртүрлі болады. Мысалдар тілді ұстау құралдары, медициналық термометрлер, бір рет қолданылатын қолғаптар және жатын ыдыстары сияқты қарапайым, аз тәуекелді құрылғылардан бастап, имплантацияланатын және өмірді сақтауға көмектесетін күрделі, жоғары тәуекелді құрылғыларға дейін жетеді. Жоғары тәуекелді құрылғылардың мысалы – кардиостимуляторлар сияқты кіріктірілген бағдарламалық жасақтамасы бар және медициналық тестілеулерді жүргізуге, имплантаттарды және протездерді орнатуға көмектесетін құрылғылар. Медициналық құрылғыларды жобалау биомедициналық инженерия саласының маңызды бөлігін құрайды. 2013 жылы әлемдік медициналық құрылғылар нарығының көлемі 220-250 миллиард АҚШ доллары аралығында бағаланды. АҚШ әлемдік нарықтың шамамен 40% -ын бақылайды, одан кейін Еуропа (25%), Жапония (15%) және әлемнің қалған бөлігі (20%) келеді. Еуропаның үлесі үлкен болғанымен, Жапония екінші ірі елдік нарық үлесіне ие. Еуропадағы ең үлкен нарық үлесі (базар үлесінің мөлшері бойынша) Германия, Италия, Франция және Ұлыбританияға тиесілі. Әлемнің қалған бөлігіне Австралия, Канада, Қытай, Үндістан және Иран сияқты аймақтар кіреді (кез келген ретпен). Бұл мақалада осы әртүрлі аймақтарда медициналық құрылғылардың қандай екендігі талқыланады және мақалада осы аймақтар олардың әлемдік нарықтағы үлесі бойынша қарастырылады.
A medical device is any device intended to be used for medical purposes. Significant potential for hazards are inherent when using a device for medical purposes and thus medical devices must be proved safe and effective with reasonable assurance before regulating governments allow marketing of the device in their country. As a general rule, as the associated risk of the device increases the amount of testing required to establish safety and efficacy also increases. Further, as associated risk increases the potential benefit to the patient must also increase. Discovery of what would be considered a medical device by modern standards dates as far back as c. 7000 BC in Baluchistan where Neolithic dentists used flint tipped drills and bowstrings. Study of archeology and Roman medical literature also indicate that many types of medical devices were in widespread use during the time of ancient Rome. In the United States it was not until the Federal Food, Drug, and Cosmetic Act (FD&C Act) in 1938 that medical devices were regulated. Later in 1976, the Medical Device Amendments to the FD&C Act established medical device regulation and oversight as we know it today in the United States. Medical device regulation in Europe as we know it today came into effect in 1993 by what is collectively known as the Medical Device Directive (MDD). On May 26, 2017, the Medical Device Regulation (MDR) replaced the MDD. Medical devices vary in both their intended use and indications for use. Examples range from simple, low risk devices such as tongue depressors, medical thermometers, disposable gloves, and bedpans to complex, high risk devices that are implanted and sustain life. One example of high risk devices are those with embedded software such as pacemakers, and which assist in the conduct of medical testing, implants, and prostheses. The design of medical devices constitutes a major segment of the field of biomedical engineering. The global medical device market was estimated to be between $220 and US$250 billion in 2013. The United States controls ~40% of the global market followed by Europe (25%), Japan (15%), and the rest of the world (20%). Although collectively Europe has a larger share, Japan has the second largest country market share. The largest market shares in Europe (in order of market share size) belong to Germany, Italy, France, and the United Kingdom. The rest of the world comprises regions like (in no particular order) Australia, Canada, China, India, and Iran. This article discusses what constitutes a medical device in these different regions and throughout the article these regions will be discussed in order of their global market share.
Анықтама
Медициналық құралдардың жаһандық анықтамасын орнату қиын, себебі әлем бойынша медициналық құралдардың сатылуын қадағалайтын көптеген реттеуші органдар бар. Бұл органдар көбінесе ынтымақтасып жұмыс істеп, жалпы анықтаманы талқылайды, бірақ медициналық құралдың анықтамасын жаһандық деңгейде үйлестіруге кедергі келтіретін ұсақ лексикалық айырмашылықтар бар. Сондықтан медициналық құралдың дұрыс анықтамасы аймаққа байланысты болады. Көп жағдайда медициналық құралдың анықтамасының бір бөлігі медициналық құралдар мен дәрілік заттарды ажыратуға бағытталған, себебі олардың нормативтік талаптары әртүрлі. Анықтамалар көбінесе in vitro диагностикасын медициналық құралдардың бір түрі ретінде мойындайды және керек-жарақтарды медициналық құралдар ретінде қарастырады.
Жапония
Фармацевтикалық істер туралы заңның (PAL) 2-бабы 4-тармағы медициналық құралдарды "адамдар мен басқа жануарлардағы ауруларды диагностикалауға, емдеуге немесе алдын алуға арналған құралдар мен аппараттар; адамдар мен басқа жануарлардың дене құрылымына немесе функцияларына әсер етуге арналған" деп анықтайды.
Канада
"Медициналық құрылғы" термині "Тағамдық өнімдер және дәрі-дәрмектер туралы заңда" анықталғандай, "адамда ауруды, бұзылысты немесе қалыпты емес физикалық жағдайды немесе оның белгілерін диагностикалау, емдеу, жеңілдету немесе алдын алу; адамның дене функциясын немесе дене құрылымын қалпына келтіру, түзету немесе өзгерту; адамда жүктілікті диагностикалау; немесе жүктілік кезінде, бала туған кезде және одан кейін адамға күтім көрсету, соның ішінде балаға күтім көрсету үшін өндірілген, сатылатын немесе қолдануға ұсынылатын кез келген зат, құрал, аппарат немесе құрылғы, оның ішінде оның кез келген бөлігі, құрамдас бөлігі немесе қосымшасы болып табылады. Бұл термин сондай-ақ контрацепциялық құрылғыны қамтиды, бірақ дәрі-дәрмекке жатпайды." Бұл термин ауруды немесе қалыпты емес физикалық жағдайды емдеу, жеңілдету, диагностикалау немесе алдын алу үшін қолданылатын денсаулық сақтау немесе медициналық құралдардың кең ауқымын қамтиды. Health Canada медициналық құрылғыларды Канадада сатуға рұқсат беру алдында олардың қауіпсіздігін, тиімділігін және сапасын бағалау үшін қарастырады. Заңға сәйкес, медициналық құрылғыларға жануарларға қолдануға арналған құрылғылар кірмейді.
Үндістан
Үндістан заңдарында "медициналық құралдар" терминіне нақты анықтама жоқ. Дегенмен, кейбір медициналық құрылғылар Дәрі-дәрмек және косметикалық заттар туралы заңға сәйкес ДӘРІ ретінде тіркелген. "Дәрі-дәрмек" анықтамасына қатысты 3 (b) (iv) тармағында "Адамдар мен жануарлардағы ауруды немесе денсаулықтың бұзылуын диагностикалау, емдеу, жеңілдету немесе алдын алу үшін ішкі немесе сыртқы қолдануға арналған құрылғылар" да дәрі-дәрмек болып саналады делінген. 2022 жылғы сәуір айының мәліметі бойынша, 14 түрлі құрылғылар класы дәрі-дәрмек ретінде жіктеледі.
Тәуекелдерді жіктеу
Реттеуші органдар медициналық құрылғылардың түрлі сыныптарын олардың қате пайдаланылған жағдайда зиян келтіру мүмкіндігіне, конструкциясының күрделілігіне және қолданылу ерекшеліктеріне сәйкес анықтайды. Әр ел немесе аймақ осы санаттарды әртүрліше белгілейді. Сондай-ақ, билік кейбір құрылғылар дәрілік заттармен бірге ұсынылатынын ескереді және осы комбинирленген өнімдерді реттеуде бұл факторды назарға алады. Медициналық құрылғыларды олардың қауіп деңгейіне қарай жіктеу – пациенттер мен персоналдың қауіпсіздігін қамтамасыз етумен қатар, медициналық өнімдерді нарыққа енгізуді жеңілдету үшін маңызды. Қауіптің әртүрлі жіктелу деңгейлерін белгілеу арқасында, мысалы, стетоскоп немесе тіл басушы сияқты төменгі қауіпті құрылғылар, жасанды кардиостимуляторлар сияқты жоғары қауіпті құрылғыларға қарағанда, бірдей деңгейде сынақтан өткізілмейді. Қауіпті жіктеудің иерархиясын құру реттеуші органдарға медициналық құрылғыларды қарау кезінде икемділікке ие болуға мүмкіндік береді.
Әлемнің қалған бөлігі
Әлемнің қалған аймақтары үшін тәуекелдер жіктемесі көбінесе АҚШ, Еуропалық Одақ және Жапониядағыларға ұқсас, немесе осы үш елдің тәуекелдер жіктемелерін біріктіретін түрде болады.
Иран
Иран медициналық құралдар мен медициналық жабдықтардың шамамен 2000 түрін өндіреді, мысалы, аппараттар, стоматологиялық жабдықтар, бір рет қолданылатын стерильді медициналық заттар, зертханалық жабдықтар, әртүрлі биоматериалдар және тіс имплантаттары. 400 медициналық өнім C және D қауіптілік кластары бойынша өндіріледі, олардың барлығы қауіпсіздік және тиімділік тұрғысынан Еуроодақ стандарттарына сәйкес Иран Денсаулық сақтау министрлігімен лицензияланған. Кейбір ирандық медициналық құралдар Еуроодақ стандарттары бойынша өндіріледі. Ирандағы кейбір өндірушілер Еуроодақ стандарттарына сай келетін медициналық құралдар мен жабдықтарды сұраныс білдірген елдерге, оның ішінде Азия мен Еуропаның 40 еліне экспорттайды. Кейбір ирандық өндірушілер өз өнімдерін шетелдерге экспорттайды.
Жасалғанды растау және тексеру
Медициналық құрылғыларды растау және тексеру олардың арналған мақсатына жетуін қамтамасыз етеді. Медициналық зерттеулер жүргізу үшін денсаулық сақтау мекемесі жаңа құрылғыны алғанда, әдетте, растау немесе тексеру қажет болады. Екі әдістің арасындағы басты айырмашылық – растау құрылғының оның арналған пайдаланушыларының қажеттіліктері мен талаптарына, сондай-ақ арналған пайдалану ортасына сәйкес келуін қамтамасыз етеді, ал тексеру құрылғының белгіленген техникалық талаптарына сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Стандарттау және реттеу мәселелері
Медициналық құралдарға арналған ISO стандарттары ICS 11.100.20 және 11.040.01 кодтарымен қамтылған. Реттеу мақсатында сапаны және тәуекелдерді басқару ISO 13485 және ISO 14971 стандарттарымен реттеледі. ISO 13485:2016 медициналық құрылғылардың, олардың компоненттерінің, келісімшарттық қызметтердің және медициналық құрылғылар дистрибьюторларының барлық жеткізушілері мен өндірушілеріне қолданылады. Бұл стандарт жергілікті және көптеген экспорттық нарықтарда нормативтік сәйкестіктің негізі болып табылады. Сонымен қатар, ISO 9001:2008 стандарты басымдыққа ие, себебі ол компанияның жаңа өнімдерді әзірлеумен айналысатынын көрсетеді. Өндірілген өнімдерді әзірлеу үшін рұқсат беру процесі және өнім таратылмас бұрын қатаң сапа стандарттары мен даму туралы жазбалар жиынтығы қажет. Басқа да стандарттарға IEC 60601-1 (электр құрылғылары, желілік және аккумуляторлық), EN 45502-1 (белсенді имплантацияланатын медициналық құрылғылар) және IEC 62304 (медициналық бағдарламалық құралдар) жатады. АҚШ-тың FDA осы тақырып бойынша 21 CFR 820 H – Медициналық құрылғылар кіші тарауына қатысты өнеркәсіпке арналған бірқатар нұсқауларды жариялады. Б бөлімінде сапа жүйесіне қойылатын талаптар, оның маңызды бөлігі – жобалау бақылаулары (21 CFR 820.30) бар. Осы салалық реттеу стандарттарының талаптарын орындау үшін медициналық құрылғылар дистрибьюторларының саны артып келеді, олар шағымдарды басқару процесін сапаны басқару практикасының алдына қояды. Бұл тәсіл тәуекелдерді азайтады және сапа мәселелерін анықтау мүмкіндігін арттырады. 1980 жылдардың соңында FDA медициналық құрылғылар бағдарламалық құралының дамуын тексеруге қатысуын күшейтті. Мұндай өзгерістің себебі – программалық кодтау қателігінен пациенттерге шамадан тыс доза берілген сәулелік терапия құрылғысы (Therac 25) болды. Қазіргі уақытта FDA медициналық құрылғылар бағдарламалық құралын әзірлеу процесі мен жүйелік деңгейдегі сынақтарға нормативтік бақылауды жүзеге асыруға бағытталған. 2011 жылы Ұлттық денсаулық сақтау зерттеу орталығының докторлары Диана Цукерман мен Пол Браун, сондай-ақ Кливленд клиникасының докторы Стивен Ниссен «Жасқа жедел денсаулық сақтау мәселелері немесе өлім» себебімен соңғы бес жылда қайтарып алынған медициналық құрылғылардың көпшілігі FDA-ның 510(k) процесі арқылы бұрынғыдан кем қатаң және арзан мақұлданғанын көрсетті. Кейбір жағдайларда құрылғылар өте төмен тәуекелді деп танылғандықтан, FDA-ның нормативтік тексеруіне ұшырамады. Қайтарып алынған 113 құрылғының 35-і жүрек-қан тамырлары жүйесіне қатысты мәселелерге арналған. Бұл зерттеу FDA процедуралары мен бақылауын қайта қарастыру тақырыбы бойынша Конгресс тыңдауында талқыланды. 2014 жылы Д. Цукерман, П. Браун және Ұлттық денсаулық сақтау зерттеу орталығының д-ры А. Дас JAMA ішкі медицинасында жарияланған зерттеуде 2008 жылдан 2012 жылға дейін FDA-ның 510(k) процесі арқылы мақұлданған медициналық имплантаттар туралы қолжетімді ғылыми дәлелдерді қарады. Олар заң бойынша нарықтағы басқа құрылғыларға «маңызды балама» екенін көрсететін ғылыми дәлелдерді жариялау қажет екенін, бірақ кездейсоқ түрде таңдалған имплантаттардың тек 16%-ы үшін ақпарат қолжетімді екенін және тек 10%-ы клиникалық деректерді ұсынғанын анықтады. Жаңа имплантаттармен салыстырылатын 1100-ден астам имплантаттың тек 3%-ы үшін ғана қолжетімді ғылыми дәлелдер болды, ал тек 1%-ы қауіпсіздігі мен тиімділігінің клиникалық дәлелдерін ұсынды. Зерттеушілер имплантаттар туралы қолжетімді ғылыми деректерді халық денсаулығын қорғау үшін қажет деп қорытындылады. 2014-2015 жылдары бес қатысушы елмен: Австралия, Бразилия, Канада, Жапония және АҚШ-пен Медициналық құрылғылардың бірыңғай аудиті бағдарламасы (MDSAP) туралы жаңа халықаралық келісім жасалды. Бұл бағдарламаның мақсаты «бес елдің де медициналық құрылғыларды реттеу талаптарына сәйкес екенін қамтамасыз ету үшін бір аудит немесе тексеру жүргізуге мүмкіндік беретін процесті әзірлеу» болды. 2017 жылы доктор Джей Ронкилло мен доктор Диана Цукерманның Milbank Quarterly журналында жарияланған зерттеуі электронды медициналық жазбалар мен басқа да құрылғылар бағдарламалық құралының өмірге қауіп төндіретін кемшіліктерге байланысты кері қайтарылып алынғанын көрсетті. Мақалада хакерлік шабуылдар мен басқа да киберқауіпсіздік қауіптеріне қарсы сақтандыру шараларының жетіспеушілігіне назар аударылып, «қазіргі ережелер пациент қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қажет, бірақ жеткіліксіз» делінген. Олар 21 ғасырдың жаңару актісінен туындаған заңнамалық өзгерістер «денсаулық сақтау ақпараттық технологияларын одан әрі ретсіздендіреді, бұл пациенттерге зиян келтіруі мүмкін кемшікті бағдарламалық құралды есепке алу және уақтылы кері қайтаруға көмектесетін сақтандыру шараларын азайтады» деп қосты. 2018 жылы Халықаралық зерттеу журналистері консорциумы (ICIJ) координациялаған 36 елдегі журналистердің қатысуымен жүргізілген тергеу АҚШ-та, әсіресе 510(k) баламалылығы процесіне реформа талап етуге себеп болды. Тергеу Ұлыбритания мен Еуропалық Одақта да ұқсас шақыруларға әкелді.
Жобалау, прототиптеу және өнімдерді әзірлеу
Медициналық құрылғыларды өндіру, құрылғының классына сәйкес процестік бақылау деңгейін қажет етеді. Қауіп жоғары болса, бақылау да көп болуы керек. Өндірушілер қазіргі таңдағы зерттеу және әзірлеу (ҒЗӘ) кезеңінде-ақ өндіріс тиімділігін ескере отырып жобалауды бастап келеді. Бұл өнімдердің өндіріс үшін жоғары дәлдікпен жасалуын, нәтижесінде тапсырыс беру мерзімінің қысқаруын, қатаң толеранттылықты және жақсартылған сипаттамалар мен прототиптерді қамтамасыз етеді. Бүгінде CAD немесе модельдеу платформаларының көмегімен жұмыс едәуір жылдамдатылды, сондай-ақ бұл стратегиялық жобалау құралы ретінде және маркетингтік құрал ретінде де қолданылуы мүмкін. Қол жеткізілмейтін шығын мақсаттары ұйым үшін айтарлықтай залалға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, жаһандық бәсекелестік аясында жаңа құрылғыларды зерттеу және әзірлеу медициналық құрылғы өндірушілері үшін қажеттілік емес, міндетті талап болып табылады. Жаңа жобаны іске асыру, әсіресе өнімнің қысқа өмірлік циклында, өте қымбатқа түсуі мүмкін. Технология жетілген сайын, сапа, қауіпсіздік және сенімділік деңгейі уақыт өте келе экспоненциалды түрде артады. Мұндай қосымшаларды әзірлеу кезеңіндегі нұсқауларды енгізуді медициналық құрылғыны әзірлеу деп санауға болады; ережелерді бейімдеу қажет, ал мобильді қосымшаларды әзірлеудің «нұсқаларының» ерекшелігіне байланысты жылдам мақұлдау туралы ұсыныстар қажет болуы мүмкін. 2013 жылдың 25 қыркүйегінде FDA денсаулық сақтау саласындағы қандай мобильді қосымшалар реттелмейтінін және қайсысы реттелетінін нақтылау үшін мобильді медициналық қосымшаларды реттеу жөніндегі нұсқаулық құжатының жобасын жариялады.
Киберқауіпсіздік
Медициналық құрылғылар, мысалы, кардиостимуляторлар, инсулин сорғылары, операциялық бөлмедегі мониторлар, дефибрилляторлар, хирургиялық аспаптар, соның ішінде мидың терең стимуляторлары, пациенттің денесінен медициналық мамандарға маңызды денсаулық туралы ақпаратты беру мүмкіндігін қамтиды. Кейбір құрылғыларды қашықтан басқаруға болады. Бұл құпиялылық және қауіпсіздік мәселелерін, адам қателігін және осы технологияның техникалық ақауларын тудырды. Медициналық құрылғылардың хакерлік шабуылға бейімділігін тек бірнеше зерттеу ғана қарастырғанмен, қауіп бар. 2008 жылы компьютерлік ғалымдар кардиостимуляторлар мен дефибрилляторларды радиоаппаратура, антенна және жеке компьютер арқылы сымсыз түрде бұзуға болатынын дәлелдеді. Бұл зерттеушілер жүрек дефибрилляторы мен кардиостимуляторының комбинациясын тоқтатып, оны қайта бағдарламалауға мүмкіндік берді – одан әлеуетті өлімге әкелетін электр тогын беруге немесе батареясын толықтай тоқтатуға дейін. Медициналық құралдардың қауіпсіздігіне қызығушылық танытқан қауіпсіздік зерттеушісі Джей Радклиф, бұл құралдардың қауіпсіздігі туралы алаңдаушылық білдірді. Ол өз алаңдаушылығын Black Hat қауіпсіздік конференциясында ортаға салды. Радклиф құрылғылардың осал екенінен қорқады және инсулин сорғылары мен глюкоза мониторлары бар адамдарға қарсы өлімге әкелетін шабуыл мүмкін екенін анықтады. Медициналық құрылғылар жасаушылардың кейбіреуі мұндай шабуылдардың қаупін азайтып, көрсетілген шабуылдарды тәжірибелі қауіпсіздік зерттеушілері жасағанын және олардың нақты әлемде орын алуының ықтималы төмен екенін айтады. Сонымен қатар, басқа өндірушілер бағдарламалық қамтамасыз ету қауіпсіздігі жөніндегі сарапшылардан өздерінің құрылғыларының қауіпсіздігін тексеруді сұрады. 2011 жылдың маусым айында қауіпсіздік сарапшылары қолжетімді аппараттық құралдар мен пайдалану нұсқаулығын қолдану арқылы ғалымдар сымсыз инсулин сорғысының жүйесі мен глюкоза мониторы арасындағы ақпаратты қол жеткізе алатынын көрсетті. Құрылғының PIN-кодын пайдаланып, ғалым инсулиннің дозасын сымсыз түрде басқара алды. Бұл зерттеудің зерттеушісі Ананд Рагхунатан медициналық құрылғылардың кішірейіп, жеңілдеуіне байланысты оларды кию оңай болатынын түсіндірді. Бірақ, қосымша қауіпсіздік мүмкіндіктері батареяға және өлшемге қосымша жүктеме береді және құнының өсуіне әкеледі. Доктор Уильям Мейсел осы әрекеттерге түрткіс болатын нәрсе туралы ойларын айтты. Бұл хакерлік шабуылдардың себебі қаржылық пайда немесе бәсекелестік үшін жеке ақпаратты алу, құрылғы өндірушінің беделін жою, саботаж, қаржылық немесе жеке зиян келтіру немесе шабуылдаушыға қанағат әкелу болуы мүмкін. Зерттеушілер бірнеше қауіпсіздік шараларын ұсынады. Олардың бірі – жылжымалы кодтарды пайдалану. Тағы бір шешім – сымсыз байланыс үшін адам терісін толқынды бағыттаушы ретінде пайдаланатын «денемен байланысты байланыс» деп аталатын технологияны қолдану. 2016 жылдың 28 желтоқсанында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы медициналық құрылғы өндірушілері Интернетке қосылған құрылғылардың қауіпсіздігін қалай сақтау керектігі туралы міндетті емес ұсынымдарын жариялады. Қауіп-қатерлерге ұқсас, киберқауіпсіздікке төнген қауіптер мен осалдықтарды жою мүмкін емес, бірақ оларды басқару және ақылға қонымды деңгейге дейін азайту керек. Медициналық құрылғыларды жобалау кезінде киберқауіпсіздік тәуекелінің деңгейі процестің басында анықталуы тиіс, осылайша киберқауіпсіздікке төнген осалдықтарды және басқару тәсілін (киберқауіпсіздікті жобалау бақылауларының жиынтығын қоса алғанда) белгілеуге болады. Медициналық құрылғыларды жобалау тәсілі киберқауіпсіздікке байланысты тәуекелдерді басқару үшін NIST киберқауіпсіздік негіздемесімен сәйкес болуы тиіс. 2013 жылдың тамызында FDA медициналық құрылғылардағы деректердің қауіпсіздігін жақсарту мақсатында 20-дан астам ережені жариялады, бұл киберқауіпсіздіктің шектеулі тәуекелдерінің өсуіне жауап ретінде жасалды.
Жасанды интеллект
Жасанды интеллект немесе машиналық оқытуды (AI/ML) пайдаланатын медициналық құрылғылардың саны артып келеді. 2020 жылға қарай АҚШ-тың FDA-сы немесе Еуропадағы CE белгісі қойылған бірнеше жүздеген AI/ML медициналық құрылғылары мақұлданды. Көптеген AI/ML құрылғылары радиология саласына бағытталған. 2020 жылға дейін АҚШ-та немесе Еуропада AI/ML негізіндегі медициналық құрылғылар үшін арнайы реттеу жолы болған жоқ. Ал 2021 жылдың мамыр айында Еуроодақтың Медициналық құрылғылар туралы директивасын алмастырған Медициналық құрылғылар регламенті медициналық құрылғыларға, оның ішінде AI/ML бағдарламалық қамтамасына қойылатын реттеу талаптарын анықтайды.
Медициналық жабдық
Медициналық жабдық (сонымен қатар, armamentarium деп те аталады) медициналық жағдайларды диагностикалауға, қадағалауға немесе емдеуге көмектесу үшін арналған.
Медициналық жабдықтарды тарту
Әлемдік денсаулық сақтау тұрғысынан алғанда медициналық жабдықтардың қолжетімділігіне қатысты қиындықтар бар, себебі ресурстары аз елдер өмірді құтқаратын қажетті жабдықтарды алуға немесе сатып алуға мүмкіндік таппайды. Осы мәселені шешу үшін, жоғары ресурсты елдерден төмен ресурсты елдерге жақсы ниетпен жабдықтарды сыйлау – жеке тұлғалар, ұйымдар, өндірушілер мен қайырымдылық қоры арқылы жиі қолданылатын стратегия. Дегенмен, техникалық қызмет көрсету, биомедициналық жабдықтар мамандарының (БМТМ) болуы, жабдықтарды жеткізіп беру тізбегі, пайдаланушыларды оқыту және сыйлықтардың тиімділігі сияқты мәселелер олардың көбінесе күтілген нәтижелерді бермейтініне себеп болады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) бағалауынша, төмен және орташа табысты елдерде (ЖЖӨЕ) медициналық жабдықтардың 95% импортталады, ал оның 80% халықаралық донорлар немесе шетелдік үкіметтер есебінен қаржыландырылады. Сахара аймағынан оңтүстікке қарай орналасқан Африкадағы медициналық жабдықтардың 70% сыйға берілсе, сыйға берілген жабдықтардың тек 10-30% ғана пайдалануға қосылады. LMIC елдерінде хирургиялық және анестезиялық көмек үшін медициналық жабдықтарды сыйлауға қатысты ағымдағы тәжірибе мен нұсқауларды қарастырғанда, сыйлық беру процесінің күрделілігі және көптеген кемшіліктері анықталды. Донорлар мен алушылардың арасындағы ынтымақтастық пен жоспарлауды күшейту, сондай-ақ сыйлық беру бағдарламаларын бағалау және донорлар мен алушыларды қолданыстағы жабдықтарды сыйлау нұсқаулары мен саясаты туралы білім беру үшін бірлескен жұмыс қажет. Медициналық жабдықтарды тарату тек сыйлық берумен ғана шектелмейді. Қайта пайдалану және қайта өңдеуге негізделген шешімдердің пайда болуы, жақсы жағдайдағы медициналық жабдықтардың мұқтаж жамағаттарға сыйға беріліп, қайта таратылуы – жабдықтарды таратудың тағы бір түрі. 1980 жылдары Шығыс жағалаудағы жағажайларда медициналық қалдықтардың денсаулыққа қауіпті екені бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланғанда, қайта пайдалану мен қайта өңдеуге қызығушылық артты. Медициналық жабдықтарға және бір реттік қолданылатын медициналық құрылғыларға жоғары сұранысты, қалдықтарды азайту қажеттілігімен және төмен кірісті жамағаттардың теңсіз қолжетімділігімен байланыстыру Конгресс 1988 жылғы Медициналық қалдықтарды қадағалау туралы заңды қабылдауға әкелді. Медициналық жабдықтарды үкіметтер немесе үкіметтік емес ұйымдар, отандық немесе халықаралық ұйымдар сыйлай алады. Сыйлық ретінде берілетін жабдықтар төсекке көмектесетін құралдардан радиологиялық жабдықтарға дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Медициналық жабдықтарды сыйлауға қатысты сыйланған құрылғылардың істен шығуы және бұрынғы иелігіне байланысты кепілдіктің жоғалуы мәселелері зерттелуде. Медициналық құрылғылар мен өндіріс компанияларының кепілдіктерінің көпшілігі қайта пайдаланылған немесе сыйға берілген құрылғыларға, немесе бастапқы иелері/науқыстар сыйға берген құрылғыларға қолданылмайды. Мұндай қайта пайдалану пациенттің құқығы, медициналық этика және заңдылық мәселелерін тудырады.